90 lat temu, 21 marca 1933 r., Heinrich Himmler wydał rozkaz utworzenia obozu koncentracyjnego w Dachau (z niem. Konzentrationslager Dachau). Od 1938 r. KL Dachau pełnił funkcję swego rodzaju „ośrodka szkoleniowego”, ale nade wszystko był to „wzorzec” dla zarządców i wachmanów innych późniejszych hitlerowskich obozów śmierci. Przeprowadzano tam również zbrodnicze pseudomedyczne eksperymenty na więźniach. Przez KL Dachau przeszło łącznie ponad 200 tys. osób, z czego 1/3 to Polacy. Zmarło ponad 41 tysięcy.

Duchowni stali się głównym celem

Polscy duchowni, zarówno według Niemców, jak i Sowietów, byli grupą szczególnie niebezpieczną. Wynikało to z ich wiedzy o bardzo dobrze zorganizowanej pracy duszpasterskiej i społecznej Kościoła w Polsce. Kapłani byli wsparciem i ostoją polskości, co skutecznie uniemożliwiało planowe wyniszczanie narodu. Duchowni stali się głównym celem niemieckiej akcji „Tannenberg”, która miała na celu bezwzględną eliminację elit przywódczych i moralnych Rzeczypospolitej. Szacuje się, że w latach 1939-1945 z rąk Niemców, jak i Sowietów śmierć poniosło blisko 3 tys. polskich duchownych, czyli około 20 proc. stanu przedwojennego.

W Dachau, które stało się głównym, choć nie jedynym miejscem zagłady polskiego duchowieństwa, od końca 1940 r. prześladowano i mordowano duchownych wszystkich wyznań, z całej Europy. Polscy księża stanowili wśród nich grupę nie tylko najliczniejszą, lecz także poddawaną najbardziej okrutnym represjom. Przebywało tam łącznie 1780 księży, zakonników i kleryków z terenu całej Polski. Ocalało 800… cudem. 22 kwietnia 1945 r. uroczystym ślubowaniem oddali oni siebie i pozostałych współwięźniów w opiekę świętemu Józefowi i tydzień później, 29 kwietnia, zostali ocaleni z obozowej niewoli przez niewielki oddział patrolowy armii amerykańskiej. Stało się to niespodziewanie, na dwie godziny przed likwidacją obozu i na kilkanaście godzin przed atakiem na KL Dachau planowanym przez dowództwo amerykańskie. Fakt wcześniejszego wyzwolenia obozu uznany został przez więźniów za szczególną łaskę otrzymaną od Pana Boga za przyczyną świętego Józefa.

Po zakończeniu wojny i powrocie do kraju polscy księża i zakonnicy wypełnili swoje obozowe ślubowanie i corocznie pielgrzymowali w dniu 29 kwietnia do sanktuarium Świętego Józefa w Kaliszu z dziękczynieniem. W 1970 r., w 25. rocznicę wyzwolenia obozu, ufundowali w podziemiach kaliskiego sanktuarium patrona Kościoła powszechnego, Kaplicę Wdzięczności i Męczeństwa oraz utworzyli Muzeum i Archiwum, w których zgromadzone zostały dokumenty i przedmioty z lat ich obozowej gehenny.

Od 2005 r., decyzją Konferencji Episkopatu Polski, w miejsce pielgrzymek byłych więźniów KL Dachau w Kaliszu odbywają się ogólnopolskie obchody Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego. Tegoroczne uroczystości 29 kwietnia poprzedza dwudniowa III edycja Kongresu 108 Błogosławionych Męczenników II Wojny Światowej, po raz pierwszy organizowanego w diecezji kaliskiej, po Gdańsku i Fromborku. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął biskup kaliski Damian Bryl, który udzielił uczestnikom pasterskiego błogosławieństwa, a także ks. Dariusz Wilk CSMA, przewodniczący Konferencji Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce.

Co się będzie działo w Krotoszynie i Kaliszu

Inauguracja obrad odbędzie się w Krotoszynie, miejscu urodzenia bł. biskupa Michała Kozala, aby w kontekście 80. rocznicy męczeńskiej śmierci najmłodszego biskupa II Rzeczypospolitej w sposób szczególny uhonorować i przybliżyć duchowość autentycznego przywódcy polskiego duchowieństwa w KL Dachau. 26 stycznia 1943 r. ordynariusz diecezji włocławskiej został zabity przez Niemców zastrzykiem z fenolu.

Podczas dwóch dni Kongresu odbędą się dwie główne debaty oraz 12 paneli tematycznych, których tytuły są myślami Błogosławionych Męczenników. Będzie w nich uczestniczyło 70 prelegentów i moderatorów reprezentujących różne środowiska i punkty widzenia. Organizatorzy przewidują, że w Kongresie weźmie udział ok. 400 osób ze wszystkich zakątków Polski.

Na zakończenie w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa w Kaliszu planowana jest Droga Krzyżowa, która została przygotowana 14 lutego 1945 r. przez księży-więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego w KL Gusen.

Udział w Kongresie 108 Błogosławionych Męczenników II Wojny Światowej jest bezpłatny, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc należy wypełnić formularz rejestracji. Szczegółowy program oraz dodatkowe informacje dostępne są na stronie www.k108.pl.

Organizatorem III edycji Kongresu 108 Błogosławionych Męczenników II Wojny Światowej jest Pomorskie Stowarzyszenie Wspólna Europa z Gdańska. Głównym sponsorem wydarzenia jest KGHM Polska Miedź. Partnerami strategicznymi są Urząd Miejski w Krotoszynie oraz Akademia Kaliska im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego.

Patronat medialny nad Kongresem objął m.in. „Tygodnik Solidarność” oraz portal Tysol.pl.

Tekst pochodzi z 17 (1787) numeru „Tygodnika Solidarność”.