Niektórzy z nas podjadają słodycze nie tylko od święta i czują się uzależnieni od cukru. W medycynie ajurwedyjskiej znane są preparaty, które ograniczają nadmierne zapotrzebowanie na cukier.

Uporczywe podjadanie

Przypuszcza się, że obok złych nawyków wyrobionych już w dzieciństwie (np. obowiązkowy deser po obiedzie) u wielu osób przyczyną podjadania słodyczy jest brak odpowiednich witamin i składników mineralnych w organizmie. Zdaniem dietetyków najczęściej są to niedobory cynku, chromu i magnezu, które w odpowiednich ilościach redukują zachcianki na słodkie pokarmy. Jedną z kolejnych przyczyn podjadania, a także otyłości, może być cukrzyca, przy której dużo trudniej walczyć z nadmiarem tkanki tłuszczowej. Ze względu na światową skalę problemu trwają poszukiwania skutecznej recepty na suplementy pomagające w walce z nadmiarowymi kilogramami, a jednocześnie bezpieczne dla diabetyków.

Niszczyciel cukru

Za najbardziej skuteczne uważa się produkty uzyskane z rośliny Gymnema sylvestre, nazywanej przez Hindusów gurmar – niszczycielem cukru. Jest to pnącze naturalnie rosnące w lasach tropikalnych południowych Indii, Afryki i Australii i uprawiane ze względu na swoje właściwości lecznicze w terapii cukrzycy. Ponoć przez Hindusów jest znane od 2500 lat, ale jego prozdrowotne właściwości są wykorzystywane także w Japonii, Wietnamie i Australii.

Najbardziej wartościowe są liście gurmaru, ale wykorzystuje się także pędy. Roślina reguluje poziom cukru we krwi i zmniejsza chęć na słodycze. Żucie liści powoduje ograniczenie apetytu na słodkie produkty, działając odpowiednio na komórki produkujące insulinę. W trakcie żucia następuje utrata słodkiego smaku, gdyż zawarty w liściach kwas gymnemowy blokuje niektóre receptory smakowe – smaku słodkiego. Jednocześnie gurmar nie zaburza odczuwania innych smaków. Istotne jest, że receptory słodkiego smaku (zlokalizowane na języku, w obrębie podniebienia miękkiego, nagłośni i górnej części przełyku) zostają zablokowane tylko na krótki czas (od 15 do 50 minut) i po tym okresie wracają do normy. Z ich długotrwałym zablokowaniem mieli i mają do czynienia niektórzy chorzy na Covid-19, ale przyczyn takiego zjawiska jest znacznie więcej.

Dobre strony gurmaru

Podstawową właściwością tej rośliny jest pozytywny wpływ na terapię cukrzycy typu 1 oraz niektórych przypadków cukrzycy typu 2. Żucie jej liści powoduje znieczulenie kubków smakowych, dzięki czemu chory nie ma ochoty na jedzenie słodkich produktów. W trakcie badań nad pnączem odkryto również jego inne pozytywne właściwości – przeciwzapalne, moczopędne i przeciwpasożytnicze – które były znane w Azji od stuleci. Wykazano również, że podawanie gurmaru powoduje obniżenie poziomu glukozy mierzonej na czczo, spadek stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1C) we krwi, a jako skutek – redukcję dawki podawanych doustnych leków hipoglikemicznych oraz zmniejszenie zapotrzebowania organizmu na insulinę.

Gorzka herbata na zdrowie

W Europie roślina ta jest wykorzystywana w formie suplementów diety, które wykonane są z jej liści, a także częściowo z pędów. Można ją przyjmować w postaci tabletek – optymalne stosowanie to dwa razy w ciągu dnia przed posiłkiem – lub w formie napoju. 1 łyżeczkę suszonych liści trzeba zalać szklanką wrzącej wody i parzyć pod przykryciem 10 minut. Wypija się 2–3 razy dziennie po szklance naparu, najlepiej przed posiłkiem, ale zawsze świeżo przygotowany. Smak ma gorzki. Chociaż nie wykryto działań niepożądanych tego ziela, najlepiej jest zachować umiar w jego spożyciu, a także nie stosować w przypadku ciąży lub karmienia piersią.

Kiedy spodziewać się efektów?

Działanie gurmaru jest widoczne dopiero po regularnym okresie jego spożywania. Przy piciu herbatki ze sproszkowanych liści zdrowotne efekty można zobaczyć po 3–4 miesiącach. Gurmar korzystnie wpływa na organizm przy hiperglikemii, pomaga w odbudowaniu uszkodzonej trzustki oraz w odtruwaniu organizmu. Jego działanie przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, moczopędne czy przeciwpasożytnicze to nie wszystko. Spożywanie np. kapsułek zawierających sproszkowane liście tej rośliny znacznie ograniczy łaknienie na słodkie, dlatego produkt jest bardzo pomocny przy odchudzaniu i zachowaniu odpowiedniej diety. Poleca się go więc nie tylko osobom chorym, ale także zdrowym, u których efekt blokowania słodkiego smaku może być pomocny przy walce z łakomstwem. Gurmar może być więc idealnym suplementem diety dla każdej osoby, która chce być fit i pragnie utrzymać szczupłą, zgrabną sylwetkę.

Z tradycji ajurwedyjskiej

Ajurweda uznawana jest za najstarszy system medyczny na świecie, wywodzący się ze starożytnych Indii i liczący kilka tysięcy lat. Tłumaczenie samej nazwy oznacza naukę o życiu, często też używa się zwrotu „nauka o długowieczności”. Charakterystyczne dla niej jest holistyczne podejście do człowieka, gdzie równowaga ducha i ciała jest źródłem zdrowia, które jednak ulega wpływom czynników zewnętrznych, takich jak środowisko naturalne, otoczenie społeczne i przede wszystkim dieta. W medycynie ajurwedyjskiej gurmar stosowany jest w dolegliwościach związanych z nieprawidłowym metabolizmem cukrów, problemach gastrycznych i trzustkowych. Ponadto wykorzystywane są jego właściwości przeciwpasożytnicze, usprawniające perystaltykę jelit oraz przeciwgorączkowe. Uważany jest również za afrodyzjak. W ziołolecznictwie zyskał popularność zwłaszcza dzięki swoim właściwościom przeciwcukrzycowym. Wiele współczesnych badań dowiodło, że gurmar jest skutecznym środkiem pomocnym w walce z cukrzycą, a także wspiera odchudzanie i metabolizm.

Badacze udowodnili, że gurmar obniża poziom glukozy, zwiększa produkcję insuliny przez trzustkę, poprawia profil lipidowy, działa przeciwutleniająco, ma właściwości przeciwzapalne, działa przeciwdrobnoustrojowo i osłonowo na żołądek i wątrobę. Eksperci radzą, żeby przyjmować gurmar przed posiłkiem, aby zahamować chęć na słodycze nawet przez 90 minut. Zawarte w nim kwasy gymnemowe ograniczają także wchłanianie cukrów w jelicie i obniżają poziom glukozy we krwi. Badania wykazały, że gurmar przyczynia się do redukcji glikemii nawet o 46 procent. Powoduje także wzrost aktywności enzymów, które biorą udział w procesie metabolizmu węglowodanów. Gurmar obniża też poziom „złego” cholesterolu.

Gurmar – skutki uboczne i przeciwwskazania

Preparaty z gurmarem przyjmowane na czczo mogą wywołać dyskomfort przewodu pokarmowego. Przeciwwskazaniem do stosowania gurmaru jest okres ciąży i karmienia piersią, niewskazany jest także u dzieci. Brakuje badań potwierdzających bezpieczeństwo jego stosowania w tej grupie wiekowej. Osoby przyjmujące leki przeciwcukrzycowe przed rozpoczęciem suplementacji gurmarem powinny skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Jest to szczególnie ważne, ponieważ może dojść do nadmiernego obniżenia poziomu glukozy we krwi. Generalnie przyjmowanie leków, a także suplementów diety na własną rękę jest obarczone ryzykiem.