Kwota, jaką zobaczymy na rachunku za prąd, w największym stopniu zależy od rynkowej ceny energii. Firmy sprzedające prąd muszą najpierw zakupić energię elektryczną na giełdzie energii, gdzie odbywa się handel hurtowy. Ceny energii na tejże giełdzie wyznaczane są na podstawie ceny oferowanej przez najdroższą jednostkę wytwórczą pokrywającą zapotrzebowanie w danym momencie, czyli tzw. cenę krańcową. Innymi słowy, cena prądu kształtowana jest zależnie od najdroższego źródła wytwarzania energii. W Unii Europejskiej, a więc także w Polsce, jest to obecnie gaz. Następny w kolejności jest węgiel, natomiast najtańsze są odnawialne źródła energii.

Promowanie inwestycji w odnawialne źródła energii

Mechanizm „ceny krańcowej” służy zatem promowaniu w Unii Europejskiej inwestycji w odnawialne źródła energii. Pomimo wysokich nakładów inwestycyjnych opłacalne jest także budowanie elektrowni jądrowych.

Trzeba jednak pamiętać, że zarówno elektrownie węglowe, jak i gazowe mogą dostarczać energię w sposób elastyczny zależnie od bieżącego zapotrzebowania. Natomiast odnawialne źródła energii wytwarzają prąd zależnie od warunków atmosferycznych.

Zgodnie z regułą „merit order” w pierwszej kolejności do systemu elektroenergetycznego trafia najtaniej wyprodukowana energia. Gdy rośnie zapotrzebowanie na energię elektryczną, do systemu włączane są droższe jednostki wytwórcze, czyli – jak wspomnieliśmy wcześniej – elektrownie gazowe i węglowe. W takiej sytuacji prąd na giełdzie energii jest najtańszy, gdy zapotrzebowanie na energię jest jak najmniejsze, a podaż energii w jak największym stopniu zapewniają odnawialne źródła energii. Mechanizm ten w bardzo przystępny sposób przedstawia animacja dostępna na: www.liczysieenergia.pl – platformie edukacyjnej Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej.

Dlaczego ceny energii szybują?

Rynkowe ceny energii gwałtownie podskoczyły w związku z wybuchem wojny na Ukrainie i kryzysem energetycznym wywołanym przez Rosję. Embargo na surowce energetyczne z Rosji i windowanie cen na rynku energii spowodowały, że ceny surowców – takich jak węgiel czy gaz – wzrosły nawet kilkukrotnie. Na rosnące koszty produkcji energii wpłynęły również wysokie koszty zakupu praw do emisji dwutlenku węgla w systemie EU ETS. To właśnie te koszty zmienne w największym stopniu odpowiadają za wysokie ceny energii na rynku, a nie spółki energetyczne sprzedające prąd. Zatem w obecnej sytuacji, by zmniejszyć koszty energii, należy ograniczyć zapotrzebowanie na energię i zwiększyć inwestycje w odnawialne źródła energii.

Artykuł powstał we współpracy z Polskim Komitetem Energii Elektrycznej.