loading
Proszę czekać...
prof. Elżbieta Mączyńska: Związki są na pogodę, ale przede wszystkim na niepogodę
Opublikowano dnia 06.04.2018 17:14
Pytanie, jaka jest rola związków zawodowych, stawia sobie wielu ekonomistów i socjologów, także w bogatych krajach. Istnieją międzynarodowe porównawcze badania, w tym zlecane przez OECD, które wskazują, że kraje, w których działa system partycypacyjny, mają lepsze wyniki ekonomiczne. Elementem takiego systemu są związki zawodowe – mówi prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego i wybitny ekonomista prof. Elżbieta Mączyńska w rozmowie z Andrzejem Berezowskim.

TS, fot T. Gutry


- Piękne, ale czy taka organizacja może działać?
To efektywna, choć  niełatwa do wdrożenia  koncepcja. W turkusowej organizacji bardzo ważne jest to, że pracownicy nie tylko uczestniczą w podejmowaniu decyzji ale też ponoszą współodpowiedzialność za ich  następstwa. 

- Czy widzi Pani profesor potrzebę istnienia związków zawodowych w Polsce?
Zdecydowanie  tak. Jednym z podstawowych problemów gospodarki jest bowiem  asymetria, czyli naruszenie równowagi w stosunkach między pracodawcą i pracownikiem. Jeśli siła pracodawców rośnie, a pracowników spada, to rośnie ryzyko  folwarczności. A w systemie folwarcznym nie jest możliwe  pełne wykorzystywanie potencjału przedsiębiorstwa i kreatywności  pracowników.. Zgodnie ze znanym  powiedzeniem, że z niewolnika nie ma robotnika 

- Rozmawiamy o systemie partycypacyjnym, w którym pracownicy, niekoniecznie za pomocą związków, uczestniczą w podejmowaniu decyzji w organizacji. Po co w takim razie związki zawodowe, skoro pracownik sam może partycypować w decyzjach?
Form partycypacji jest oczywiście wiele, ale  w rożnym stopniu są  wykorzystywane.   Jednak związki zawodowe są obecne we wszystkich krajach, w których istnieje system partycypacyjny. W krajach   wyróżniających się  dobrymi wynikami  gospodarczymi, wysokim poziomem  dobrobytu społecznego, i  innowacyjności, m.in. w krajach skandynawskich  i Niemczech  związki zawodowe  mają silna pozycje i pozytywny wotyw na gospodarkę.  . Są potrzebne chociażby dlatego, że pracownik może się bać utraty pracy, gdy samodzielnie wystąpi z jakimś wnioskiem, który – choć słuszny-  jest nie po myśli pracodawcy. 

- Ale dziś mówi się o rynku pracownika. Wyrzucony pracownik może iść gdzie indziej pracować. 
Mówi się o rynku pracownika, ale  szczegółowe analizy  wciąż wykazują  rozmaite nieprawidłowości w relacjach pracownik-pracodawca. W Polsce. są dziedziny którym  bardzo  daleko   do rynku pracownika.  Najkorzystniejszym dla gospodarki stanem   jest jednak  rynek o równoważnej sile pracobiorców i pracodawców. O taką równowagę jednak niełatwo, przede wszystkim ze względu na występujące  przemiany i tarcia rynkowe oraz nieodłączną dla wolnego rynku cykliczność, przeplatanie się   koniunktury i dekoniunktury. Obecnie   Polskę cechuje  dobra  koniunktura gospodarczą ale ona kiedyś się skończy.  Wówczas zwieksza się ryzyko bezrobocia.  W takich warunkach  działanie związków zawodowych staje się szczególnie ważne. Istotne jest    przede wszystkim  działanie  związków  ukierunkowane na  dobro  pracowników, ale   w połączeniu z dbałością   o efektywność i przetrwanie przedsiębiorstwa.  Potencjał konstruktywnej współpracy związków z  przedsiębiorstwami  oznacza, że  mogą być one  użyteczne  i na pogodę, i na niepogodę. Niestety po 1989  paradoksalnie, mimo solidarnościowego przewrotu i  jego sztandarowych haseł, związki zawodowe w Polsce uległy erozji. 

- Dlaczego?
-  Związki zawodowe zostały skompromitowane w PRL. Były przybudówką partii komunistycznej i nie pełniły należycie swojej roli. Dlatego też po 1989 roku  nietrudno było o  niechęć do  związkowości czy rad pracowniczych. 
 Kolejne rządy po 1989 r.   niezbyt dbały t o należyty rozwój związków zawodowych. Nie ma związków w małych przedsiębiorstwach.  Zaś  w  dużych  nierzadko  funkcjonuje  wiele związków branżowych, ale tak skłóconych , że nie mogą  skutecznie  dbać o prawa pracownicze i interesy  przedsiębiorstwa.   Dodać tu też trzeba ułomności  prawa związkowego. Dlatego niezbędny jest dyskurs nad zmianami funkcjonowania związków zawodowych, m.in. w kierunku upowszechniania uzwiązkowienia i ograniczania branżowości, co  wymuszają przemiany technologiczne, wielozawodowych, pojawianie  z coraz większa intensywnością  nowych zawodów i zanikanie  starych. Kwestie te  przedstawiane są m.in. w dostępnym w  raporcie „Reforma kulturowa 2020-2030-2040”

Wydarzenia
więcej
Opinie
więcej
Najnowszy numer
Związek
więcej
Wideo Konferencja "Układy zbiorowe drogą do społecznej gospodarki rynkowej" - Piotr Duda
Blogi
avatar
Ryszard
Czarnecki

Ryszard Czarnecki: Nowa Komisja Europejska - od Miss Malty po eurobiurokratę z Grecji
W poprzednich artykułach na łamach „Gazety Polskiej Codziennie” („Nowa Unia” w nowej Komisji Europejskiej”- z dnia 23 września 2019 i „Nowa Komisja Europejska: ofensywa kobiet i lewicy” z 30 września oraz „Bruksela: najstarszy komisarz ma 72 lata, najmłodszy 29…” z 7 października) przedstawiłem sylwetki większości komisarzy, którzy mają tworzyć 27-osobową Komisję Europejską. Skądinąd taka liczba członków Komisji to powrót do roku 2013, do czasu sprzed wejścia Chorwacji do Unii Europejskiej, a więc UE-27. Teraz KE będzie miała komisarza z Zagrzebia, ale już brytyjskiego – nie.
avatar
Prawy
Sierpowy Mikroblog

Prawy Sierpowy: Wybory są jak remont domu...
Od dobrych dwóch tygodni remontuję swój dom, w końcu trzeba co jakiś czas odnawiać swe mieszkania, bo ściany się brudzą, instalacje z czasem starzeją, meble zużywają i temu podobne sprawy. \nCzy można porównać wybory do remontu? Można snuć różne analogie, ale która dotrze do zwykłego zjadacza Polskiego Chleba?
avatar
Jerzy
Bukowski

Honorowy sądeczanin Jerzy Giza
Giza równie dobrze czuje się w Nowym Sączu jak w Krakowie, i tu i tam twórczo oraz owocnie rozwijając swoją bogatą osobowość ku chwale Najjaśniejszej Rzeczypospolitej, której poświęcił swoje życie.

Drogi Użytkowniku,

Nasz Serwis korzysta z plików cookies. Przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (zamknięcie komunikatu, kliknięcie na elementy na stronie poza komunikatem, przeglądanie Serwisu z otwartym komunikatem) bez zmian ustawień Twojej przeglądarki, wyrażasz zgodę na:
• przetwarzanie danych osobowych przez Tysol Sp. z o.o. i naszych zaufanych partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji. Wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć, niezależnie od zgód wyrażonych na pozostałe rodzaje przetwarzania danych. Dowiedz się więcej o zgodzie marketingowej w naszej Polityce prywatności / Cofnij zgodę.

• na zapisywanie plików cookies w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych. Ten rodzaj plików cookies pozwala nam na dopasowanie treści dostępnych w Serwisie do Twoich preferencji, utrzymywania sesji po zalogowaniu oraz zapewnienia optymalnej funkcjonalności Serwisu. Więcej o plikach cookies i sposobie przetwarzania Twoich danych osobowych dowiesz się w naszej Polityce prywatności.