– Po 13 grudnia 1981 roku władza komunistyczna, junta, na której czele stał Wojciech Jaruzelski, wprowadziła stan wojenny, w wyniku którego śmierć poniosło kilkadziesiąt osób. Wiele osób zostało skazanych wyrokami więzienia. 10 tysięcy osób uwięziono w specjalnie do tego przygotowanych ośrodkach odosobnienia, ośrodkach internowania, łamiąc nawet ówczesne komunistyczne, stworzone przez komunistów prawo. Internowano ich za rzeczy, których mieli dopuścić się w przyszłości. Pozbawiono rodziny ojców i synów na długi czas, lokując ich w pięćdziesięciu dwóch specjalnie przeznaczonych do tego ośrodkach internowania – powiedział dr Karol Nawrocki, prezes IPN.

Odwet za protest

Wiosną 1982 roku jeden z ośrodków internowania powstał w Kwidzynie. Przebywali w nim działacze opozycji antykomunistycznej z Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność", ale także z innych grup opozycyjnych. 14 sierpnia roku 1982 niesłusznie internowani czekali na przysługujące im spotkanie z rodzinami. Nie doszło do tego spotkania. Internowani podjęli protest. Po tym proteście, który został stłumiony przez służbę więzienną, przez pracowników ośrodka internowania w Kwidzynie, ale także funkcjonariuszy ze Sztumu doszło do regularnego bicia internowanych. Do poniżania i do prób skradzenia im ich własnej godności. Nie tylko ich bito i uszkadzano ich ciała, ale także kazano im zlizywać i zdrapywać napisy Solidarności ze ścian czy całować i wąchać pałki, które przygotowane mieli funkcjonariusze. By tego było tych niesłusznie pozbawionych wolności pobitych ludzi w roku 1984, kilku z nich Sąd Wojewódzki w Elblągu, a więc komunistyczny wymiar niesprawiedliwości skazał na wyroki pozbawienia wolności. To głęboka niegodziwość, która nigdy nie została ukarana

– zaznaczył.

Dlatego Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu już w zeszłym roku 14 sierpnia 2022 roku, a więc w 40. rocznicę pobicia internowanych w Kwidzynie przygotowało i zainaugurowało projekt „Archiwum Zbrodni”. W ramach tego projektu prokuratorzy Instytutu Pamięci Narodowej, a także archiwiści i naukowcy cofają się do postępowań z lat osiemdziesiątych, za co bardzo dziękuję panu prokuratorowi Andrzejowi Pozorskiemu i wszystkim prokuratorom w Polsce, którzy przez zaledwie 10 miesięcy cofnęli się do 17 takich spraw. Dziś po 10 miesiącach możemy powiedzieć, że działanie to przynosi efekt, bowiem w dniu wczorajszym wręczono postanowienia o przedstawieniu zarzutów 25 funkcjonariuszom z ośrodka internowania w Kwidzynie, którzy odpowiadali za dręczenie niesłusznie skazanych osób

– powiedział prezes Nawrocki.

Prokurator Andrzej Pozorski dodał:

Blisko rok temu pan doktor Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej, poinformował opinię publiczną o zainicjowaniu nowego przedsięwzięcia określanego mianem Archiwum Zbrodni. Polegało ono na analizie postępowań karnych, które zostały zakończone kilka czy kilkanaście lat temu co do poszukiwania nowych dowodów. Dowodów, które z jednej strony umożliwiłyby ustalenie dokładnego stanu faktycznego, ale to, co najważniejsze, które umożliwiłoby wykrycie i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sprawców tego bezprawia. Pierwszym śledztwem, które zostało im zainicjowane w ramach archiwum zbrodni, była sprawa prowadzona przez Oddziałową Komisję w Gdańsku. Polega dotyczącą pobicia osób internowanych w dniu 14 sierpnia 1982 roku w ośrodku odosobnienia w Kwidzynie w związku z protestem internowanych wobec bezprawnego ograniczenia kontaktów z rodzinami.

Poinformował także o szczegółowych efektach postępowania. Prokurator podjął decyzję wydania 31 postanowień o przedstawieniu zarzutów zarzucając byłym funkcjonariuszom Służby Więziennej pobicie ponad 100 osób internowanych, jak również fizycznego i psychicznego znęcania się nad internowanymi. Osobom, którym postawiono zarzuty grozi do 8 lat więzienia.

Wezwano 31 osób, 25 z zarzutami

- W dniu wczorajszym 11 prokuratorów w różnych częściach Polski przesłuchiwało podejrzanych odczytywało postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Na 31 wezwanych osób 25 się zgłosiło 2 osoby nie stawiły się, ponieważ przebywają poza granicami kraju. Jedna osoba usprawiedliwiła swoją nieobecność. Jedna osoba nie stawiła się pomimo pomimo odebrania wezwania. Jedna osoba nie została zatrzymana przez funkcjonariuszy, wydano wobec niej zarządzenie o zatrzymaniu i doprowadzeniu na czynności przesłuchania.

W tej sprawie zebrano materiał dowodowy, który z jednej strony rzeczywiście nam już pozwoli na ustalenie stanu faktycznego, ale też pozwolił na ustalenie roli poszczególnych byłych funkcjonariuszy służby więziennej, którzy brali udział w pobiciu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób jasny wynika, iż po zakończeniu protestu osoby internowane zostały umieszczone w celi. Wówczas na korytarzu pawilonu urządzono tak zwaną nazywaną ironicznie ścieżkę zdrowia, wyprowadzano bezbronne osoby na korytarz pawilonu, a następnie pastwiono się nad nimi, zmuszając do przejścia przez szpaler funkcjonariuszy, którzy zadawali dziesiątki uderzeń pałek. Kopali po całym ciele, zadawali uderzenia pięściami. Osoby internowane odniosły bardzo rozległe obrażenia

– powiedział prokurator Pozorski, dodając, że internowani byli nękani również psychicznie. 

Z kolei obecny na konferencji sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Michał Woś podziękował Instytutowi Pamięci Narodowej za wykonaną pracę.

Ministerstwo Sprawiedliwości z wielką satysfakcją po kolejnych sprawach, kolejnych głośnych sprawach przyjmuje decyzje pana prezesa i pana prokuratora, aby wyjaśnić te wszystkie sprawy i pociągnąć do odpowiedzialności tych wszystkich, którzy działali na rzecz bandyckiego państwa, jakim było PRL, państwa nie suwerennego, państwa zarządzanego de facto w interesie Moskwy, państwa z sowieckimi pachołkami tu na miejscu, państwa z instytucjami, które nie były instytucjami wolnego państwa polskiego. Wszystkie sprawy trzeba wyjaśnić i trzeba wszystkich odpowiedzialnych postawić przed sądem, osądzić i ukarać

– zapewnił. 

„Archiwum Zbrodni”

W sierpniu 2022 roku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej poinformował opinię publiczną o zainicjowaniu w Instytucie Pamięci Narodowej przedsięwzięcia określonego mianem ,,Archiwum Zbrodni”. Działania polegające na podejmowaniu na nowo śledztw w sprawie zbrodni z okresu lat 80. XX wieku realizuje Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Przestępstwa popełnione w okresie obowiązywania w Polsce stanu wojennego są weryfikowane na nowo pod kątem nowych możliwości dowodowych. W konsekwencji może to prowadzić do wykrycia i pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawców bezprawnych czynów. Realizując założenia projektu ,,Archiwum Zbrodni” prokuratorzy podjęli na nowo m. in. śledztwo w sprawie brutalnego stłumienia protestu internowanych w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie, do którego doszło w dniu 14 sierpnia 1982 roku.