Wśród tematów poruszanych podczas konferencji organizowanej przez EZA oraz Solidarumas była przede wszystkim przyszłość świata pracy. Zmieniające się realia rynku pracy, w tym nowe procesy, takie jak digitalizacja, nowe formy zatrudnienia, zwiększona mobilność zawodowa, powodują że wśród osób zainteresowanych rynkiem pracy istnieje duża potrzeba dyskusji i refleksji na temat tego, jak będzie wyglądała codzienność pracowników w przyszłości.

Mówiono o wielu zagadnieniach. Konferencję rozpoczęło przedstawienie porozumienia ogólnokrajowego, które zostało wypracowane w ramach dialogu trójstronnego. Jego główne cele to lepszy dostęp do usług publicznych, wzmacnianie dialogu społecznego, poprawa jakości edukacji na różnych poziomach, stabilność systemu podatkowego. Ponadto, zaproponowano obniżenie opodatkowania pracy.

Następnie przedstawiono opinie dotyczące inicjatywy europejskiej – Europejskiego filara praw socjalnych. Przedstawiciele Solidarumas wyrażali poparcie dla tej inicjatywy, podkreślając że powinien on być wdrażany poprzez dialog społeczny, a tego im brakuje. Jako przykład podano reformę podatkową, która ma poważne skutki społeczne i gospodarcze, a nie została skonsultowana z partnerami społecznymi. W kontekście dyskusji o reformach społecznych mówiono również o występującym na Litwie dumpingu socjalnym ze strony pracowników przybywających z Ukrainy. Wynika to z liberalizacji przepisów zezwalających na wjazd na Litwę dla cudzoziemców.

Po dyskusji dotyczącej filara praw socjalnych prezentację przedstawił Prof. Romas Lazutka z Uniwersytetu Wileńskiego. Zwrócił uwagę na duże nierówności na Litwie, które wynikają m.in. z bardzo niskiej progresywności opodatkowania dochodów z pracy (jedna z najmniejszych w Europie. Co interesujące - w Polsce jest jeszcze mniejsza). Mówił także o znaczeniu kapitału ludzkiego, który w długiej perspektywie może wpływać pozytywnie na dochody ludności. Podkreślił jednak, że wydatki na usługi publiczne, w tym na edukację, na Litwie są jednymi z najniższych w Europie. Dzieje się tak, choć jednocześnie rosną wydatki gospodarstw domowych na prywatną edukację i ochronę zdrowia.

Po tej prezentacji, przedstawicielka litewskiej inspekcji pracy przedstawiła raport dotyczący funkcjonowania nowych regulacji prawa pracy. Kluczowy wniosek to rosnące znaczenie pozasądowych form rozwiązywania sporów w zatrudnieniu. Wykorzystywana jest instytucja Komisji Sporów Pracowniczych, gdzie zawierana jest coraz większa liczba ugód pomiędzy stronami sporu. Jedna ze zmian dotyczy działaczy związkowych. Zgodnie z nią, w sytuacji gdy pracodawca chce zwolnić lidera związkowego lub zmienić jego warunki zatrudnienia na gorsze, to musi uzyskać zgodę inspekcji pracy, która dokonuje oceny zwolnienia pod kątem ewentualnej dyskryminacji związkowej. W 2017 roku było 30 takich przypadków, a w 26 z nich zezwolono na zwolnienie. Przepisy budzą liczne kontrowersje i niezadowolenie związków zawodowych.

W czasie konferencji przedstawiono przykłady funkcjonowania dialogu społecznego w wybranych krajach europejskich. Przedstawiciel Portugalii przedstawił inicjatywę „nowe szanse”, której celem jest podnoszenie kwalifikacji pracowników w odpowiedzi na niski poziom umiejętności, co ma korzenie w historii Portugalii (do 1974 Portugalią rządził reżim faszystowski, który ograniczał dostęp do edukacji dla szerokich grup społecznych). Celem inicjatywy było zróżnicowanie metod nauczania i podniesienie umiejętności nauczycieli. Program zakończył się dużym sukcesem. Przedstawiono dialog społeczny w Belgi, ze szczególnym uwzględnieniem negocjacji płacowych. Charakterystyczne dla tego systemu jest centralizacja i wysoki poziom koordynacji. O dialogu społecznym na Słowacji mówił przedstawiciel związku zawodowego NKOS.

Niezwykle interesującą prezentację przedstawiła Prof. J. Bielskiene, która mówiła o zmianach w stosunkach przemysłowych na świecie. W jej wystąpieniu przedstawiła krótką historię ruchu związkowego uwzględniając relacje pomiędzy siłą ruchu związkowego, a jego wpływem na kształtowanie polityk społecznych i gospodarczych. Relacja jest wyraźna – silna organizacja jest zdecydowanie skuteczniejsza. Mówiła o tym, że związki zawodowe na swojej agendzie wiele uwagi powinny poświęcać usługom publicznym, które muszą być szeroko dostępne, a decyzje powinny być podejmowane demokratycznie. Zwracała przy tym na swego rodzaju hipokryzję świata biznesu, który z jednej strony wnosi o ograniczanie wydatków publicznych, a z drugiej podnosi, że spada ich jakość, ze szkodą dla gospodarki. Daje im to argumenty, do tego by działać na rzecz prywatyzacji usług publicznych. W wystąpieniu zwróciła uwagę na to, że należy stawiać człowieka w centrum uwagi, a nie wskaźniki gospodarcze. Celem polityki gospodarczej powinno być dobro człowieka i jakość jego życia, a nie sama gospodarka. 

Ostatniego dnia wydarzenia miał miejsce Kongres Solidarumas. Przewodniczącą ponownie została Kristina Krupavičienė.
W konferencji wzięło udział wielu gości. Przedstawiciele EZA, związków zawodowych z Białorusi, Łotwy, Estonii, Słowacji, Hiszpanii, Portugalii i wielu innych organizacji.

NSZZ „Solidarność” reprezentowali: Zastępca Przewodniczącego Komisji Krajowej Tadeusz Majchrowicz, Przewodniczący Krajowej Sekcji Młodych Marcin Gallo oraz Pełnomocnik Komisji Krajowej ds. Młodych Mateusz Szymański
(ms)