Co musisz wiedzieć?

• 31 sierpnia 2025 r. obchodziliśmy 45. rocznicę narodzin NSZZ "Solidarność".
• Z tej okazji w całej Polsce odbyło się wiele ważnych wydarzeń upamiętniających antykomunistyczny zryw niepodległościowy.
• Jednym z nich była międzynarodowa konferencja pt. "Wolność zrodziła się w Polsce" zorganizowana przez Biuro Badań Historycznych IPN. 
• Honorowy patronat nad wydarzeniem objął prezydent RP dr Karol Nawrocki.
• Referat na konferencji wygłosił dr Adam Chmielecki, dyrektor operacyjny Fundacji Promocji Solidarności, a patronem medialnym wydarzenia był portal Tysol pl.

Papież Słowianin

W wydarzeniu wziął udział dyrektor operacyjny Fundacji Promocji Solidarności dr Adam Chmielecki, który wygłosił referat pt. "Udział działaczy i struktur NSZZ «Solidarność» w procesie demokratyzacji systemu politycznego Polski na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w. oraz ich wsparcie dla procesów demokratyzacji innych państw Europy Środkowej". Dr Chmielecki wskazał na szczególną rolę w tym procesie św. Jana Pawła II, rozumianą nieco inaczej z perspektywy państw regionu niż z perspektywy polskiej i solidarnościowej.

Jan Paweł II jest dla nas Polaków przede wszystkim papieżem Solidarności, papieżem z Polski. Ale dla przedstawicieli innych narodów równie ważnym kontekstem, jeśli nie ważniejszym, było to, że był to papież Słowianin, papież z bloku wschodniego, z Europy Środkowej. To, że on doświadczył osobiście losu ciemiężonych narodów w Europie Środkowo-Wschodniej, doświadczył dwóch totalitaryzmów, było pewnie ważniejsze niż konkretna przynależność narodowa. I podobnie było, jest z Solidarnością. Z jednej strony był to związek zawodowy, organizacja bardzo polska, z drugiej poprzez swoje kontakty zagraniczne, nawet poprzez swoją symbolikę czy swój mit, który właściwie od razu się zrodził, oddziaływała na sytuację, na procesy w innych państwach regionu

- podkreślił prelegent.

Dr Adam Chmielecki (pierwszy od prawej) był prelegentem na zorganizowanej przez IPN konferencji "Wolność zrodziła się w Polsce"

Dr Chmielecki zwrócił uwagę na pewien istotny dla oddziaływania Solidarności w regionie paradoks - bliskość strukturalną i mentalną państw sowieckiej strefy wpływów.

Wydaje się, że członkowie NSZZ „Solidarność” mieli świadomość, że najważniejszym programem zagranicznym ich Związku jest sam fakt jego powstania. To było coś tak nowego, tak rewolucyjnego w bloku wschodnim. Paradoksalnie na niekorzyść Związku Sowieckiego i lokalnych komunistów zadziałały bliskie związku między poszczególnymi państwami komunistycznymi. To był jeden obszar o podobnej tożsamości, podobnej rzeczywistości. Wszyscy mieli poczucie w bloku wschodnim, że żyją w różnych barakach w tym samym obozie, to były rzeczywistości zrozumiałe nawzajem. Niezależne związki zawodowe to była formuła atrakcyjna dla wszystkich w bloku sowieckim, była uniwersalna i zrozumiała. Gdyby zamiast Solidarności w Polsce powstał jakiś ruch wyzwolenia Polaków, nie byłaby to organizacja tak dobrze przyjęta i pożądana jako wzór w innych państwach demokracji ludowej. W ten sposób Solidarność samym przykładem oddziaływała na społeczeństwa w bloku sowieckim

- podkreślił.

Odnosząc się do formy i treści Posłania I Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” do ludzi pracy Europy Wschodniej i do innych dokumentów stworzonych na jego wzór, dr Chmielecki stwierdził:

Widać w nich było tego ducha, tą pokojową formułę działania Solidarności jako jednej samoograniczającej się rewolucji. Nie były to wezwania do powstania, do obalenia komunizmu, ale wyrazy solidarności i braterstwa, pozdrowienia dla robotników z innych państw bloku wschodniego, wyrazy wsparcia dla rozwoju niezależnego ruchu robotniczego. Czyli tutaj jest znowu wykorzystanie tego atutu formuły związku zawodowego. Były to dokumenty wstrzemięźliwe, utrzymane w duchu realizmu politycznego, ale istotne z uwagi już na sam fakt powstania, na fakt, że głos w sprawach miejsca państwa i narodu w relacjach międzynarodowych nie zabierała
monopolistyczna władza, ale niezależna organizacja społeczna.

Solidarność przyniosła odnowienie moralne

Konferencja "Wolność zrodziła się w Polsce" została zorganizowana w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Solidarność i opór społeczny w PRL 1956–1989”. Odbyła się w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie.

Narodziny „Solidarności” w sierpniu 1980 r. były przełomowym momentem w najnowszej historii Polski. Na te chwile narodowego zrywu Polacy czekali od momentu zakończenia II wojny światowej. „Solidarność” była nie tylko nadzieją na poprawę bytu ekonomicznego. Rozbudziła uśpione przez lata dążenie do wolności, poczucie godności, przywróciła elementy chrześcijańskie do życia publicznego, przyniosła odnowienie moralne

- przypomnieli organizatorzy wydarzenia. 

Ruch ten zainspirował również mieszkańców innych państw Europy Środkowo-Wschodniej do podjęcia sprzeciwu i w konsekwencji doprowadził do upadku systemu. W czasie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” we wrześniu 1981 r., uchwalony został jeden z kluczowych dokumentów – „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Było ono symbolicznym gestem solidarności, otwarciem się na inne narody znajdujące się pod dominacją ZSRS i zapowiedzią wspólnej drogi do wolności

- wskazali.

Jesień Narodów

Gospodarze wydarzenia wskazali, iż to właśnie „Solidarność” uruchomiła w 1980 r. proces największego pokojowego przewrotu po II wojnie światowej, który doprowadził do upadku symbolu podziału Europy – Muru Berlińskiego.

Jesień Narodów 1989 r., choć różniła się od polskich negocjacji z lat 1988–1989, przypominała energię i ducha Sierpnia 1980 r. Wydarzenia w bloku sowieckim na przełomie lat 80. i 90. potwierdzały, jak istotny był polski Sierpień 1980 r. dla historii kontynentu

- zaznaczyli, dodając, że głównym celem zorganizowanej przez IPN konferencji jest ukazanie znaczenia „Solidarności” dla procesu przemian w Europie Środkowo-Wschodniej, które doprowadziły do upadku systemu komunistycznego.

Prelegenci poruszyli zagadnienia dotyczące narodzin „Solidarności”, niezależnych inicjatyw społecznych i politycznych w Europie Środkowo-Wschodniej inspirowanych "Solidarnością", kontaktów opozycji solidarnościowej w Polsce z opozycją w krajach Europy Środkowo-Wschodniej etc. 

Dyskutowali także o relacjach państw z tzw. bloku wschodniego na narodziny i działalność NSZZ "S", jak również podjęli temat współczesnej pamięci o „Solidarności” w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

Na zakończenie konferencji słowo do zgromadzonych uczestników skierował dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN. 

Cieszę się z dużego zainteresowania tą konferencją, która była największym wydarzeniem naukowym organizowanym przez IPN w tym roku z okazji 45. rocznicy powstania Solidarności. Tytuł konferencji był zaproszeniem do dyskusji. Wystąpienia referentów, także z tych z zagranicy, potwierdziły postawioną tezę, że wolność w Europie Środkowej i Wschodniej narodziła się latem 1980 roku w Polsce. Ten kierunek działalności będziemy kontynuować. W najbliższych latach planujemy kolejne międzynarodowe konferencje poświęcone fenomenowi Solidarności

- zapowiedział dr Pilarski.

• Lubelskie: niedaleko Przewodowa rozbił się niezidentyfikowany obiekt latający
• Wyłączenia prądu. Ważny komunikat dla mieszkańców Wielkopolski
• Gorąco pod Abotakiem. Ciemnoskóry mężczyzna uderzył działaczkę pro-life
• Astronomiczna sensacja. Odkryto nową planetę w Układzie Słonecznym
• Polski zakonnik zatrzymany na Białorusi. Karmelici wydali oświadczenie
• Niemieccy rolnicy obawiają się, że ich gospodarstwa nie przetrwają. Ukraina planuje jeszcze zwiększyć produkcję
• Europa tonie po wprowadzeniu umowy z Mercosur. Pierwsi pod wodę pójdą rolnicy