Marek Lachowicz: Świat nie jest zainteresowany podążaniem za europejskim przywództwem

– Mechanizm handlu emisjami (ETS) ma liczne wady konstrukcyjne, które umożliwiły powstanie bańki cenowej. W latach 2021–2022, chociaż trend był silnie rosnący, zdarzały się dni, w których cena uprawnienia potrafiła spaść o 10 euro w jeden wieczór. Zdaję sobie sprawę, że rolą ETS miało być nakłonienie biznesu emisyjnego do dekarbonizacji, ale koń wyścigowy nie pobiegnie szybciej, gdy zaczniemy okładać go siekierą. Do takiej właśnie sytuacji dopuściliśmy na rynku ETS – mówi Marek Lachowicz w rozmowie z Marcinem Krzeszowcem.
Marek Lachowicz	 Marek Lachowicz: Świat nie jest zainteresowany podążaniem za europejskim przywództwem
Marek Lachowicz / Tomasz Gzell // PAP

– Na stronie Komisji Europejskiej możemy przeczytać, że unijny system handlu uprawnieniami do emisji, który powstał w 2005 roku, doprowadził do spadku emisyjności elektrowni i zakładów przemysłowych o 37 procent. A jakie były dotychczasowe koszty instrumentu, jakim jest ETS?

– Niemałe. Poziom kosztów jest różny w poszczególnych państwach członkowskich. Dotkliwość obciążenia finansowego zależy też od zamożności obywateli.

Biedniejsze i chłodniejsze pod względem klimatu kraje odczuwają ETS bardziej. Naturalnie odbiorcy końcowi mogą nie zdawać sobie sprawy ze skali obciążenia, bo w Polsce, w przypadku np. prądu i ciepła, taryfy są regulowane. Jednak całościowo jako państwo absolutnie je odczuwamy.

Zaznaczam jednak, że nie uznaje w tym przypadku zysku ze sprzedaży darmowych uprawnień przydzielanych naszemu krajowi jako zysku. To jest przychód budżetowy. Tak czy inaczej koszty systemu ETS, które ponoszą dane państwa, zależne są od jego miksu energetycznego, zapotrzebowania na ciepło i sposobu, w jaki jest ono produkowane, a także intensywności działania emisyjnych branż, takich jak produkcja stali czy cementu. Jest tu wiele absurdów. Dostałem na przykład informacje z branży ciepłowniczej, że podatek od emisji CO2 jest u nich naliczany nie od realnej emisji, czyli gazu, jaki został uwolniony do atmosfery, ale od samego spalenia tony paliwa. Nawet KE zaczyna przychylnie patrzeć na tzw. technologie redukcji emisji, czyli zneutralizowanie go w związkach chemicznych czy zdeponowanie pod ziemią. Niestety inwestycje w owe technologie nie mają w tym momencie sensu, choć przyczyniają się do realnej dekarbonizacji. Nikt nie zapłaci za wychwyt tylko po to, by zostać obciążonym pełnym podatkiem od samego spalenia.

Czytaj także: Miażdżąca większość korzystających z socjalu w Niemczech to imigranci

Czytaj także: "Objawił nam się sędzia ostateczny w osobie Szymona Hołowni"

 

Koszty ETS

– A jakie koszty poniósł do tej pory nasz kraj?

– W Polsce oszacowanie wszystkich kosztów systemu ETS należałoby przeprowadzić, patrząc na średnią cenę uprawnień w danym roku i mnożąc przez emisję z przemysłu z uwzględnieniem darmowej alokacji dla instalacji, darmowej alokacji dla kraju oraz tzw. luki ETS. W latach 2021–2023 Zespół Suwerenności Energetycznej szacował te proporcje na 40/65/65 mln ton. W 2022 roku średnia cena EUA wynosiła ok. 80 euro, a kurs euro był na poziomie 4,6872 zł, więc licząc na podstawie tych proporcji, wychodzi nam 10,4 mld euro, czyli niecałe 49 mld zł. Z czego połowa to był przychód budżetowy, a połowa - luka ETS. Taka jest skala problemu tylko w ciągu jednego roku. Oczywiście w poprzednich latach, np. 2019–2020, kiedy ETS był po 20 euro z lekką górką, koszty były znacznie mniejsze. 

– Nowy unijny cel zakłada zmniejszenie emisji dzięki systemowi ETS o 62% do 2030 roku. Poprzedni cel wynosił 43%. W tym utworzono ETS 2, który zacznie działać w pełni od 2027 roku. Jakie obejmie on obszary? Obecnie uprawnienia do emisji otrzymują lub kupują producenci energii, przemysł energochłonny i linie lotnicze.

– ETS 2 obejmuje ogrzewanie budynków oraz transport. Ciepłownie komercyjne są już objęte starym systemem ETS, zatem jeżeli ktoś pobiera ciepło z sieci, to podatek od emisji już uiszcza. Albo może: powinien uiszczać, taryfy na prąd i ciepło są bowiem regulowane. ETS 2 obejmie ogrzewanie indywidualne, np. piecem gazowym. Najpierw zostaną nim objęte budynki komercyjne i transport komercyjny, a potem własność prywatna. System ten został także rozszerzony na transport morski, jednakże to jeden z mniej emisyjnych rodzajów transportu. Silniki kontenerowców są wprawdzie potężne i palą ogromne ilości paliwa, ale też napędzają naprawdę gigantyczne statki. Polska na razie problemu z ETS morskim mieć nie będzie, więc skala kosztów jest marginalna. W przypadku lotnictwa 2–3-godzinny lot wakacyjny to około 250–300 zł więcej w obie strony.

– Jak dużym problemem dla systemu ETS są spekulacje rynkowe? Cena uprawnień do emisji CO2 dekadę temu wynosiła zaledwie 6 euro za tonę.

– Spekulacje to mocne słowo. Ja ten gwałtowny wzrost cen, którego doświadczyliśmy w ciągu ostatnich kilku lat, nazwałem bańką cenową i dowiodłem jej istnienia.

O spekulacji mówili też politycy, np. pod koniec 2021 roku premier Mateusz Morawiecki czy polscy europosłowie, tacy jak Jerzy Buzek, który przecież postulował bardzo zdecydowane rozwiązanie – całkowite wyrzucenie finansjery z systemu ETS. Zbudował nawet całkiem solidne poparcie wokół tego pomysłu. Tak czy inaczej KE została wywołana do tablicy i zmuszona do reakcji. Poprosiła ESMA [Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych] o zbadanie rynku, a ta oczywiście stwierdziła, że wszystko jest w porządku, ale proszę zauważyć, że rynek się uspokoił. KE wprowadziła też pewne bezpieczniki, mające przeciwdziałać tak drastycznym wzrostom cen. Oczywiście można narzekać, że mleko się rozlało, bo mamy 70 euro za uprawnienia do emisji, a wcześniej było 20–25 euro, a na samym początku tylko 5 euro. Uważam jednak, że gdyby KE nie zrobiła nic, całkowicie machnęła ręką, to byłoby dużo gorzej. Finansjera odebrałaby to jako przyzwolenie na dalsze działanie według własnego widzimisię. Do reakcji zaś zmusiliśmy KE właśnie my, Polacy.

 

To nie jedyne problemy 

– W jaki sposób ostatnie dwa kryzysy: pandemia koronawirusa i wojna na Ukrainie, wpłynęły na system handlu uprawnieniami do emisji CO2? Popyt na uprawnienia zmieniał się wtedy w sposób bardzo gwałtowny.

ETS ma liczne wady konstrukcyjne, które umożliwiły powstanie bańki cenowej. W latach 2021–2022, chociaż trend był silnie rosnący, zdarzały się dni, w których cena uprawnienia potrafiła spaść o 10 euro w jeden wieczór. Czy takie rozchwianie rynku to problem? Tak, i to bardzo poważny.

Zdaję sobie sprawę, że rolą miało być nakłonienie biznesu emisyjnego do dekarbonizacji, ale koń wyścigowy nie pobiegnie szybciej, gdy zaczniemy okładać go siekierą. Do takiej właśnie sytuacji dopuściliśmy na rynku ETS.

Co więcej, firmy zostały zmuszone do zawiązywania rezerw, zabezpieczania środków na poczet wzrostu cen uprawnień. Te pieniądze można by wykorzystać na realną dekarbonizację. W Polsce jak w soczewce problemy bańki cenowej skupia ciepłownictwo. Ceny ciepła czy energii są regulowane. Przedsiębiorstwo dostarczające ciepło może wystąpić z wnioskiem o rekalkulację taryf, ale musi czekać na decyzję, często wiele tygodni. Weźmy sobie początek października 2021 roku, cena EUA [uprawnień do emisji CO2] wynosi niecałe 59 euro, a w styczniu 2022 roku już prawie 90. Co może zrobić ciepłownia? Czy taki wzrost dało się przewidzieć? Nie. To realne problemy biznesu niewynikające z tego, że źli przedsiębiorcy drenują ludzi, tylko z tego, że wady strukturalne systemu ETS nie zostały zaadresowane.

– Unia Europejska chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku. Jaka jest Pana zdaniem alternatywa dla systemu ETS, tak by z jednej strony zrealizować ten cel klimatyczny, a z drugiej zachować konkurencyjność europejskiej gospodarki?

– Konkurencyjność UE mierzona za pomocą wskaźników makroekonomicznych maleje, a bardzo ambitne cele polityki klimatycznej, w moim odczuciu, się do tego przyczyniają. Strategicznie walka o klimat miała sens. W budowie pozycji konkurencyjnej najlepiej jest oferować klientom na całym świecie jakąś – najlepiej niezbędną do życia – technologię.

Tak postępują Stany Zjednoczone na przykład z oprogramowaniem czy uzbrojeniem. Europa miała sprzedawać światu różnorakie technologie służące dekarbonizacji. Niestety, świat niespecjalnie jest zainteresowany ani podążaniem za europejskim przywództwem ani nabywaniem unijnej technologii. Doszło do sytuacji absurdalnej, w której znakomita większość niemieckich urządzeń fotowoltaicznych jest importowana z Chin. Zresztą Unia zdaje sobie sprawę z tego, że coś poszło nie tak. Sytuacja, w której występuje „carbon leakage” – tj. ucieczka produkcji emisyjnej, nie jest normalna. Emisyjna zaś jest nie tylko energetyka, w której istnieją technologie bezemisyjne takie jak atom i OZE, lecz także niezbędne dla gospodarki branże takie jak stalowa czy cementowa, gdzie na razie nie ma alternatywnych technologii. Unia próbuje się ratować cłem węglowym (CBAM), ale nie wiadomo, czy w ogóle zgodzi się na nie Światowa Organizacja Handlu. Co do alternatywy dla ETS to jeżeli bardzo jako Europa chcemy mieć system handlu emisjami, to go miejmy. Swój ETS mają nawet Chiny, tylko one nie pozwoliły w nim działać finansjerze. My też możemy zdecydować się na taki krok, co postulował premier Jerzy Buzek. Możemy też ustalić karę za brak emisji na poziomie, powiedzmy, 50 euro (obecnie jest to około 100 euro), której zapłacenie zwalnia z obowiązku rozliczenia emisji. Daje to tzw. soft cap na cenę. Nawet najbardziej żarłoczny rekin finansjery nie doprowadzi wtedy do wzrostu cen uprawnienia powyżej 50 euro, bo wtedy instalacja po prostu zapłaci karę. Możemy też na chwilę wrócić do ręcznego sterowania cenami i po prostu ustalić cenę maksymalną dla uprawnienia.

ETS powinien stać się tym, czym zapewne miał być: instrumentem stymulującym instalacje do dekarbonizowania się, a nie źródłem zarobku dla finansjery.

 

[Marek Lachowicz jest ekonomistą i ekspertem Warsaw Enterprise Institute, Ekonomista. Autor i współautor licznych analiz gospodarczych przygotowywanych na zlecenie Komisji Europejskiej, ministerstw RP, a także instytucji sektora publicznego i prywatnego. Badawczo i zawodowo zainteresowany wykorzystaniem ekonometrii i statystyki w modelowaniu ekonomicznym oraz konkurencyjnością gospodarek. Przygotowuje rozprawę doktorską z ekonometrii szeregów czasowych]

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Prof. Grzegorz Górski: Orban wchodzi od gry Wiadomości
Prof. Grzegorz Górski: Orban wchodzi od gry

Jest niezwykle ciekawe to, że w Polsce panuje ciągle cisza wokół coraz bardziej interesującej gry o ukształtowanie nowego europejskiego układu. To rzecz krytyczna dla przyszłości Unii i szerzej Europy w nadchodzących latach. Co istotne, zwykle tego typu napięcia i gry kończyły się w historii wojnami, bo nie dawało się przezwyciężyć w normalnej, dyplomatycznej drodze wszystkich sprzeczności.

Grecja znowu mierzy się z pożarami z ostatniej chwili
Grecja znowu mierzy się z pożarami

Setki strażaków walczą z 70 pożarami lasów w różnych częściach Grecji, w tym na wyspach Andros i Salamina. Akcję gaśniczą utrudnia silny wiatr, który może doprowadzić do powstania kolejnych ognisk – podał Reuters w sobotę.

Tragedia w Niemczech. Ojciec imigrant utopił 15-letnią córkę? gorące
Tragedia w Niemczech. Ojciec imigrant utopił 15-letnią córkę?

Portal Bild.de ujawnił, że jasne staje się dlaczego, zginęła 15-letnia Roqia z Afganistanu, która utonęła w Renie. Okazuje się, że jej rodzice mocno sprzeciwiali się temu, że chciała ona prowadzić "wolne życie".

Minister Nowacka domaga się uregulowania przysposabiania dzieci przez pary homoseksualne polityka
Minister Nowacka domaga się uregulowania przysposabiania dzieci przez pary homoseksualne

Kwestia tzw. przysposobienia dzieci w związkach partnerskich to zabezpieczenie interesu i uregulowanie praw dzieci w takich związkach - powiedziała w sobotę minister edukacji Barbara Nowacka. Podkreśliła, że dbając o dobro dzieci, należy wprowadzić związki partnerskie.

Hubert Hurkacz w finale turnieju ATP w Halle! Nie dał Niemcowi żadnych szans z ostatniej chwili
Hubert Hurkacz w finale turnieju ATP w Halle! Nie dał Niemcowi żadnych szans

Hubert Hurkacz awansował do finału turnieju ATP 500 na kortach trawiastych w Halle, pokonując turniejową "dwójkę" Niemca Alexandera Zvereva 7:6 (7-2), 6:4.

Uwaga: nadciągają silne burze Wiadomości
Uwaga: nadciągają silne burze

W sobotę pogoda będzie zmieniać się bardzo dynamicznie, burze obejmą teren niemal całego kraju, zwłaszcza na wschodzie. Na południowym wschodzie przewidywane są ostrzeżenia o upałach - przekazał synoptyk IMGW.

Kto kandydatem PiS na prezydenta? Znamienne słowa Jarosława Kaczyńskiego z ostatniej chwili
Kto kandydatem PiS na prezydenta? Znamienne słowa Jarosława Kaczyńskiego

– Nasz kandydat na prezydenta ma odpowiadać oczekiwaniom społeczeństwa i być jednocześnie taką osobą, która nie ma w swojej przeszłości niczego, co można by zaatakować – powiedział w sobotę prezes PiS Jarosław Kaczyński podczas wystąpienia na konwencji partii w Pułtusku.

Znany kabaret nagrał piosenkę o tym jak poleci rząd Tuska wideo
Znany kabaret nagrał piosenkę o tym jak "poleci rząd Tuska"

Budujemy CPK, przecież wszyscy są na tak, przecież wszyscy rwą się do roboty. Zbudujemy CPK, przecież wszyscy są na tak, będą dumnie latać samoloty. Polecimy wte i wewte, polecimy wreszcie stąd, Jako pierwszy to poleci pewnie rząd! - śpiewa Kabaret OT.TO.

Ogromny pożar w Kazachstanie: płonie 26-piętrowy wieżowiec z ostatniej chwili
Ogromny pożar w Kazachstanie: płonie 26-piętrowy wieżowiec

Płonie 26-piętrowy wieżowiec w Astanie, stolicy Kazachstanu.

Popularny teleturniej wraca na antenę Polsatu z ostatniej chwili
Popularny teleturniej wraca na antenę Polsatu

"Awantura o kasę" powraca na antenę Polsatu. Kultowy teleturniej, podobnie jak niemal 20 lat temu, poprowadzi Krzysztof Ibisz.

REKLAMA

Marek Lachowicz: Świat nie jest zainteresowany podążaniem za europejskim przywództwem

– Mechanizm handlu emisjami (ETS) ma liczne wady konstrukcyjne, które umożliwiły powstanie bańki cenowej. W latach 2021–2022, chociaż trend był silnie rosnący, zdarzały się dni, w których cena uprawnienia potrafiła spaść o 10 euro w jeden wieczór. Zdaję sobie sprawę, że rolą ETS miało być nakłonienie biznesu emisyjnego do dekarbonizacji, ale koń wyścigowy nie pobiegnie szybciej, gdy zaczniemy okładać go siekierą. Do takiej właśnie sytuacji dopuściliśmy na rynku ETS – mówi Marek Lachowicz w rozmowie z Marcinem Krzeszowcem.
Marek Lachowicz	 Marek Lachowicz: Świat nie jest zainteresowany podążaniem za europejskim przywództwem
Marek Lachowicz / Tomasz Gzell // PAP

– Na stronie Komisji Europejskiej możemy przeczytać, że unijny system handlu uprawnieniami do emisji, który powstał w 2005 roku, doprowadził do spadku emisyjności elektrowni i zakładów przemysłowych o 37 procent. A jakie były dotychczasowe koszty instrumentu, jakim jest ETS?

– Niemałe. Poziom kosztów jest różny w poszczególnych państwach członkowskich. Dotkliwość obciążenia finansowego zależy też od zamożności obywateli.

Biedniejsze i chłodniejsze pod względem klimatu kraje odczuwają ETS bardziej. Naturalnie odbiorcy końcowi mogą nie zdawać sobie sprawy ze skali obciążenia, bo w Polsce, w przypadku np. prądu i ciepła, taryfy są regulowane. Jednak całościowo jako państwo absolutnie je odczuwamy.

Zaznaczam jednak, że nie uznaje w tym przypadku zysku ze sprzedaży darmowych uprawnień przydzielanych naszemu krajowi jako zysku. To jest przychód budżetowy. Tak czy inaczej koszty systemu ETS, które ponoszą dane państwa, zależne są od jego miksu energetycznego, zapotrzebowania na ciepło i sposobu, w jaki jest ono produkowane, a także intensywności działania emisyjnych branż, takich jak produkcja stali czy cementu. Jest tu wiele absurdów. Dostałem na przykład informacje z branży ciepłowniczej, że podatek od emisji CO2 jest u nich naliczany nie od realnej emisji, czyli gazu, jaki został uwolniony do atmosfery, ale od samego spalenia tony paliwa. Nawet KE zaczyna przychylnie patrzeć na tzw. technologie redukcji emisji, czyli zneutralizowanie go w związkach chemicznych czy zdeponowanie pod ziemią. Niestety inwestycje w owe technologie nie mają w tym momencie sensu, choć przyczyniają się do realnej dekarbonizacji. Nikt nie zapłaci za wychwyt tylko po to, by zostać obciążonym pełnym podatkiem od samego spalenia.

Czytaj także: Miażdżąca większość korzystających z socjalu w Niemczech to imigranci

Czytaj także: "Objawił nam się sędzia ostateczny w osobie Szymona Hołowni"

 

Koszty ETS

– A jakie koszty poniósł do tej pory nasz kraj?

– W Polsce oszacowanie wszystkich kosztów systemu ETS należałoby przeprowadzić, patrząc na średnią cenę uprawnień w danym roku i mnożąc przez emisję z przemysłu z uwzględnieniem darmowej alokacji dla instalacji, darmowej alokacji dla kraju oraz tzw. luki ETS. W latach 2021–2023 Zespół Suwerenności Energetycznej szacował te proporcje na 40/65/65 mln ton. W 2022 roku średnia cena EUA wynosiła ok. 80 euro, a kurs euro był na poziomie 4,6872 zł, więc licząc na podstawie tych proporcji, wychodzi nam 10,4 mld euro, czyli niecałe 49 mld zł. Z czego połowa to był przychód budżetowy, a połowa - luka ETS. Taka jest skala problemu tylko w ciągu jednego roku. Oczywiście w poprzednich latach, np. 2019–2020, kiedy ETS był po 20 euro z lekką górką, koszty były znacznie mniejsze. 

– Nowy unijny cel zakłada zmniejszenie emisji dzięki systemowi ETS o 62% do 2030 roku. Poprzedni cel wynosił 43%. W tym utworzono ETS 2, który zacznie działać w pełni od 2027 roku. Jakie obejmie on obszary? Obecnie uprawnienia do emisji otrzymują lub kupują producenci energii, przemysł energochłonny i linie lotnicze.

– ETS 2 obejmuje ogrzewanie budynków oraz transport. Ciepłownie komercyjne są już objęte starym systemem ETS, zatem jeżeli ktoś pobiera ciepło z sieci, to podatek od emisji już uiszcza. Albo może: powinien uiszczać, taryfy na prąd i ciepło są bowiem regulowane. ETS 2 obejmie ogrzewanie indywidualne, np. piecem gazowym. Najpierw zostaną nim objęte budynki komercyjne i transport komercyjny, a potem własność prywatna. System ten został także rozszerzony na transport morski, jednakże to jeden z mniej emisyjnych rodzajów transportu. Silniki kontenerowców są wprawdzie potężne i palą ogromne ilości paliwa, ale też napędzają naprawdę gigantyczne statki. Polska na razie problemu z ETS morskim mieć nie będzie, więc skala kosztów jest marginalna. W przypadku lotnictwa 2–3-godzinny lot wakacyjny to około 250–300 zł więcej w obie strony.

– Jak dużym problemem dla systemu ETS są spekulacje rynkowe? Cena uprawnień do emisji CO2 dekadę temu wynosiła zaledwie 6 euro za tonę.

– Spekulacje to mocne słowo. Ja ten gwałtowny wzrost cen, którego doświadczyliśmy w ciągu ostatnich kilku lat, nazwałem bańką cenową i dowiodłem jej istnienia.

O spekulacji mówili też politycy, np. pod koniec 2021 roku premier Mateusz Morawiecki czy polscy europosłowie, tacy jak Jerzy Buzek, który przecież postulował bardzo zdecydowane rozwiązanie – całkowite wyrzucenie finansjery z systemu ETS. Zbudował nawet całkiem solidne poparcie wokół tego pomysłu. Tak czy inaczej KE została wywołana do tablicy i zmuszona do reakcji. Poprosiła ESMA [Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych] o zbadanie rynku, a ta oczywiście stwierdziła, że wszystko jest w porządku, ale proszę zauważyć, że rynek się uspokoił. KE wprowadziła też pewne bezpieczniki, mające przeciwdziałać tak drastycznym wzrostom cen. Oczywiście można narzekać, że mleko się rozlało, bo mamy 70 euro za uprawnienia do emisji, a wcześniej było 20–25 euro, a na samym początku tylko 5 euro. Uważam jednak, że gdyby KE nie zrobiła nic, całkowicie machnęła ręką, to byłoby dużo gorzej. Finansjera odebrałaby to jako przyzwolenie na dalsze działanie według własnego widzimisię. Do reakcji zaś zmusiliśmy KE właśnie my, Polacy.

 

To nie jedyne problemy 

– W jaki sposób ostatnie dwa kryzysy: pandemia koronawirusa i wojna na Ukrainie, wpłynęły na system handlu uprawnieniami do emisji CO2? Popyt na uprawnienia zmieniał się wtedy w sposób bardzo gwałtowny.

ETS ma liczne wady konstrukcyjne, które umożliwiły powstanie bańki cenowej. W latach 2021–2022, chociaż trend był silnie rosnący, zdarzały się dni, w których cena uprawnienia potrafiła spaść o 10 euro w jeden wieczór. Czy takie rozchwianie rynku to problem? Tak, i to bardzo poważny.

Zdaję sobie sprawę, że rolą miało być nakłonienie biznesu emisyjnego do dekarbonizacji, ale koń wyścigowy nie pobiegnie szybciej, gdy zaczniemy okładać go siekierą. Do takiej właśnie sytuacji dopuściliśmy na rynku ETS.

Co więcej, firmy zostały zmuszone do zawiązywania rezerw, zabezpieczania środków na poczet wzrostu cen uprawnień. Te pieniądze można by wykorzystać na realną dekarbonizację. W Polsce jak w soczewce problemy bańki cenowej skupia ciepłownictwo. Ceny ciepła czy energii są regulowane. Przedsiębiorstwo dostarczające ciepło może wystąpić z wnioskiem o rekalkulację taryf, ale musi czekać na decyzję, często wiele tygodni. Weźmy sobie początek października 2021 roku, cena EUA [uprawnień do emisji CO2] wynosi niecałe 59 euro, a w styczniu 2022 roku już prawie 90. Co może zrobić ciepłownia? Czy taki wzrost dało się przewidzieć? Nie. To realne problemy biznesu niewynikające z tego, że źli przedsiębiorcy drenują ludzi, tylko z tego, że wady strukturalne systemu ETS nie zostały zaadresowane.

– Unia Europejska chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku. Jaka jest Pana zdaniem alternatywa dla systemu ETS, tak by z jednej strony zrealizować ten cel klimatyczny, a z drugiej zachować konkurencyjność europejskiej gospodarki?

– Konkurencyjność UE mierzona za pomocą wskaźników makroekonomicznych maleje, a bardzo ambitne cele polityki klimatycznej, w moim odczuciu, się do tego przyczyniają. Strategicznie walka o klimat miała sens. W budowie pozycji konkurencyjnej najlepiej jest oferować klientom na całym świecie jakąś – najlepiej niezbędną do życia – technologię.

Tak postępują Stany Zjednoczone na przykład z oprogramowaniem czy uzbrojeniem. Europa miała sprzedawać światu różnorakie technologie służące dekarbonizacji. Niestety, świat niespecjalnie jest zainteresowany ani podążaniem za europejskim przywództwem ani nabywaniem unijnej technologii. Doszło do sytuacji absurdalnej, w której znakomita większość niemieckich urządzeń fotowoltaicznych jest importowana z Chin. Zresztą Unia zdaje sobie sprawę z tego, że coś poszło nie tak. Sytuacja, w której występuje „carbon leakage” – tj. ucieczka produkcji emisyjnej, nie jest normalna. Emisyjna zaś jest nie tylko energetyka, w której istnieją technologie bezemisyjne takie jak atom i OZE, lecz także niezbędne dla gospodarki branże takie jak stalowa czy cementowa, gdzie na razie nie ma alternatywnych technologii. Unia próbuje się ratować cłem węglowym (CBAM), ale nie wiadomo, czy w ogóle zgodzi się na nie Światowa Organizacja Handlu. Co do alternatywy dla ETS to jeżeli bardzo jako Europa chcemy mieć system handlu emisjami, to go miejmy. Swój ETS mają nawet Chiny, tylko one nie pozwoliły w nim działać finansjerze. My też możemy zdecydować się na taki krok, co postulował premier Jerzy Buzek. Możemy też ustalić karę za brak emisji na poziomie, powiedzmy, 50 euro (obecnie jest to około 100 euro), której zapłacenie zwalnia z obowiązku rozliczenia emisji. Daje to tzw. soft cap na cenę. Nawet najbardziej żarłoczny rekin finansjery nie doprowadzi wtedy do wzrostu cen uprawnienia powyżej 50 euro, bo wtedy instalacja po prostu zapłaci karę. Możemy też na chwilę wrócić do ręcznego sterowania cenami i po prostu ustalić cenę maksymalną dla uprawnienia.

ETS powinien stać się tym, czym zapewne miał być: instrumentem stymulującym instalacje do dekarbonizowania się, a nie źródłem zarobku dla finansjery.

 

[Marek Lachowicz jest ekonomistą i ekspertem Warsaw Enterprise Institute, Ekonomista. Autor i współautor licznych analiz gospodarczych przygotowywanych na zlecenie Komisji Europejskiej, ministerstw RP, a także instytucji sektora publicznego i prywatnego. Badawczo i zawodowo zainteresowany wykorzystaniem ekonometrii i statystyki w modelowaniu ekonomicznym oraz konkurencyjnością gospodarek. Przygotowuje rozprawę doktorską z ekonometrii szeregów czasowych]

 



Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

Polecane
Emerytury
Stażowe