Zapisy nowelizacji wypełniają jeden z punktów porozumienia rządu z NSZZ „Solidarność” z 7 czerwca br. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o emeryturach pomostowych 16 czerwca. Będą one przysługiwać również osobom, które nie posiadają stażu pracy w warunkach szczególnych przed 1 stycznia 1999 r.

Nowelizacją ustawy w środę zajął się Senat na posiedzeniu plenarnym.

KO zapowiada poprawki

Senator Magdalena Kochan (KO) podkreśliła, że rozwiązania zawarte w noweli są oczekiwane przez związki zawodowe. Zaznaczyła jednocześnie, że projekt w tej sprawie, jako inicjatywa poselska, był zwolniony z konsultacji społecznych.

Zapowiedziała złożenie poprawek mających na celu zabezpieczenie interesu osób, które przeszły na emeryturę pomostową. – W ciągu 5 lat pobierania emerytury pomostowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wzruszyć swoją decyzję, jeśli powziął informację, jeśli pracownik dostarczył nieprawdziwe dane. I te kompetencje ZUS-owi zostawiamy. Natomiast, jeśli chce wzruszyć swoją wcześniejszą decyzję w sytuacji, kiedy to ZUS pomylił się przy podejmowaniu tej decyzji, to ona wzruszona być nie może. Taką składam poprawkę – wyjaśniła Kochan.

Ponadto senator KO wskazała, że nowela wprowadza niepasujące do ustawy przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie zwiększono kwotę limitu odliczanego od podstawy opodatkowania wpłacaną na składki związkowe z 500 do 840 zł.

– To nie budziło merytorycznych zastrzeżeń, ale budziło zastrzeżenie natury legislacyjnej. Nie może być tak, że mówimy o podatkach w ustawie o emeryturach pomostowych – powiedziała Kochan, wskazując, że kolejna z poprawek dotyczy wykreślenie tych przepisów.

Zaznaczyła, że do ustawy nie pasują także przepisy dotyczące szczególnej ochrony pracowników, np. kobiet w ciąży i związkowców. W tym przypadku również senatorowie chcą wykreślenia tych przepisów. Wskazała, że kolejna z poprawek dotyczy wykreślenie tych przepisów z noweli.

Senator Ryszard Majer (PiS) złożył poprawkę, która wprowadza do ustawy przepis przejściowy pozwalający objąć nowymi regulacjami także postępowania, które zostały wszczęte i nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji. – Ponadto proponujemy, aby czynności dokonywane przed dniem wejścia w życie ustawy, zgodnie z przepisami dotychczasowymi pozostały w mocy – podkreślił Majer.

Wiceminister rodziny Stanisław Szwed przypomniał, że w Sejmie nowela została przegłosowana prawie jednogłośnie, uzyskała poparcie wszystkich klubów parlamentarnych. Zaznaczył, że w toku prac nie pojawiły się zarzuty o nieprawidłowej legislacji.

W związku ze zgłoszonymi poprawkami nowela została ponownie skierowana do komisji.

Co zawiera nowelizacja

W nowelizacji ustawy o emeryturach pomostowych zapisano m.in. uchylenie wygasającego charakteru emerytur pomostowych. Obecnie emerytury pomostowe przysługują tylko tym osobom, które przed 1 stycznia 1999 r. wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. To oznacza, że emerytury pomostowe mają charakter wygasający. Nowelizacja to znosi.

Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu, postęp technologiczny, który był zakładany w momencie wprowadzania przepisów ustawy, nie poprawił warunków pracy w stopniu upoważniającym do stwierdzenia, że warunki szkodliwe zostały w całości wyeliminowane. Dlatego autorzy projektu uznali, że potrzebne jest zniesienie wymogu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanej przed dniem 1 stycznia 1999 r, jako warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej.

W projekcie wskazano, że zmiany wymaga także - przewidziana w ustawie o emeryturach pomostowych - instytucja rekompensaty. Rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy o szczególnym charakterze. Dlatego w nowelizacji zapisano m.in., że okres takiej pracy, który uprawnia do ustalenia rekompensaty, musi przypadać przed 1 stycznia 2009 r.

Nowelizacja ma na celu także rozwiązać problem obchodzenia prawa, które reguluje kwestie zawieszania prawa do emerytury pomostowej.

Obecnie prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Regulacja ta pozwala na zawieszenie prawa do emerytury pomostowej tylko w sytuacji świadczenia przez pracy w ramach stosunku pracy.

W nowelizacji zapisano, że każda forma wykonywania tego rodzaju pracy, bez względu na jej podstawę prawną, powoduje zawieszenie prawa do emerytury pomostowej.

Wprowadza ona też regulacje dotyczącą zabezpieczenia w sprawach z zakresu prawa pracy - wzmacnia ochronę prawną związkowców. – Dzisiaj pracodawca zwalnia bezprawnie działacza związkowego, sprawa idzie do sądu, toczy się długo, a człowiek zostaje bez środków do życia. Po zmianach pracownik będzie otrzymywał wynagrodzenie do momentu rozstrzygnięcia sądowego tak, żeby nie pozostawał bez środków do życia – tłumaczył wiceminister rodziny i polityki społecznej Stanisław Szwed podczas prac w komisjach sejmowych nad projektem nowelizacji ustawy o emeryturach pomostowych.

Nowela wprowadza również podwyższenie z 500 zł do 840 zł rocznego limitu odliczenia od dochodu wydatków z tytułu składek członkowskich zapłaconych na rzecz związków zawodowych w roku podatkowym.

Kolejnym rozwiązaniem zawartym w nowelizacji jest wyłączenie dodatku za szczególne warunki pracy z płacy minimalnej. Koszt wprowadzenia tego rozwiązania to ok. 42 mln zł. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, do ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia nie wlicza się już dodatku za pracę w nadgodzinach, nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalnej i rentowej, dodatku za pracę w nocy i dodatku stażowego. (PAP)