Co musisz wiedzieć?

• W Rzeszowie 18 lutego br. odsłonięto tablicę upamiętniającą rocznicę zarejestrowania Niezależnego Zrzeszenia Studentów.
• NZS było pierwszą niezależną organizacją studencką w krajach bloku komunistycznego. 
• Tablicę upamiętniającą NZS umieszczono na ścianie budynku A2 Uniwersytetu Rzeszowskiego przy ulicy Kopisto w Rzeszowie.

Niezależne Zrzeszenie Studentów

18 lutego 2026 r. odsłonięto tablicę upamiętniającą strajki okupacyjne zorganizowane w 1981 r. na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie przez działaczy Niezależnego Zrzeszenia Studentów.

Tablica powstała z inicjatywy Bogusławy Budy, przewodniczącej Komisji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania w Rzeszowie.

Upamiętnienie zostało umieszczone na budynku A2 Uniwersytetu Rzeszowskiego przy ulicy Kopisto w Rzeszowie.

17 lutego 1981 roku władze PRL zarejestrowały pierwszą niezależną organizację studencką w krajach bloku komunistycznego. NZS został zarejestrowany przez Sąd Najwyższy w Warszawie. Dzień później, 18 lutego podpisano „porozumienia łódzkie”, które m.in. gwarantowały niezależność uczelni wyższych w sprawach naukowych, dydaktycznych i wewnątrzorganizacyjnych. Po potwierdzeniu tych informacji, protest na rzeszowskich uczelniach został zakończony. Rozpoczął się okres legalnej działalności Zrzeszenia

– czytamy na stronie rzeszowskiej Solidarności.

Inspiracją do podjęcia zmagań o utworzenie niezależnej od władz studenckiej organizacji stali się robotnicy, którzy wywalczyli powstanie Solidarności.

Impuls do utworzenia NZS w Rzeszowie wyszedł od ludzi związanych z duszpasterstwem akademickim. Jeden z nich, student pedagogiki Jan Niemiec (późniejszy ksiądz, wikariusz kapelana „S” biskupa Edwarda Białogłowskiego a od 2006 r. biskup pomocniczy diecezji kamienieckiej),  został delegowany, by zawiadomić władze uczelni o zamiarach studentów. Na czele WSP stanął wtedy nowy rektor doc. dr hab. Józef Lipiec. Mimo że nie był sprawie przychylny, Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich przy WSP powstał 10 października 1980 roku, a zaraz po nim podobne komitety przy Politechnice i Filii Akademii Rolniczej. Filia UMCS dołączyła dopiero trzy miesiące później, ale jeszcze przed lutowymi strajkami, które zjednoczyły studentów w całej Polsce i w konsekwencji doprowadziły do rejestracji NZS przez Sąd Najwyższy

– podaje rzeszowska Solidarność.

Walka z cenzurą

Uczestnicy tamtych wydarzeń podkreślili, że współpraca studentów działających w ramach NZS i związkowców z Solidarności od początku była ścisła i niezwykle ważna, a członkowie obu organizacji niepodległościowych wzajemnie się wspierali.

Zaznaczyli, że zawsze mogli liczyć także na wsparcie Solidarności rolniczej i że odwzajemniali się tym samym. Dodali, że w działalności NZS-u ogromnie ważnym obszarem była walka z cenzurą, zmagania o wolność słowa oraz o upowszechnianie prawdy historycznej o dziejach Polski.

Choć pierwszy numer naszego pisma studenckiego „Kontrapunkt” wydrukowany został w marcu 1981 roku na WSP, było oczywiste, że planowanego na kwiecień numeru specjalnego o zbrodni katyńskiej na uczelni nie uda się wydrukować. Wtedy zaczęliśmy korzystać z poligrafii regionalnej Solidarności. Również tam został wydrukowany plakat autorstwa Leszka Granata, z informacją o mszy świętej za pomordowanych w Katyniu. Kiedy wieszaliśmy plakaty na szybach sklepowych i w autobusach MPK, ludzie byli wzruszeni, wręcz płakali. Błagali, aby dać im choć jeden na pamiątkę. Takie momenty głęboko zapisały się w mojej pamięci. Do dziś czuję się wzruszony, gdy o nich myślę

– wspominał cytowany przez rzeszowską Solidarność Marek Wójcik, jeden z działaczy NZS-u.

Więcej na temat działalności rzeszowskiego NZS-u można przeczytać TUTAJ.

• ZUS wydał pilny komunikat
• Wyłączenia prądu w Małopolsce. Ważny komunikat dla mieszkańców
• Stanowski zdradza kulisy rozstania z Mellerem. „Mam żal”
• Przewodniczący NSZZ „S” w PG Silesia: Założyliśmy spółkę, bo uważamy, że wydobycie w Silesii powinno być kontynuowane
• Udział prezydenta w inauguracji Rady Pokoju. Jest decyzja
• Wilki zaatakowały dziecko na dworcu kolejowym. Nastolatka ledwo uszła z życiem