Od kilkunastu lat dynamicznie rozwijają się negocjacje zbiorowe w korporacjach międzynarodowych. Dzięki nim i prowadzonych przy ich okazji dyskusjach podpisywane są różnego typu porozumienia czy inne dokumenty pomiędzy zarządami korporacji a przedstawicielami pracowników. Wypracowane przy okazji dokumenty to tzw. TCA – transnational company agreements. Po polsku – ponadnarodowe układy zbiorowe.

Lepsze prawa socjalne

TCA służą do tworzenia korporacyjnych standardów w zakresie tzw. kwestii miękkich, takich jak rozwój zawodowy, kwestia równości pracowników, polityka szkoleniowa czy społeczna odpowiedzialność biznesu. Jest także wiele układów, które służą uzgodnieniu działań osłonowych podczas procesu międzynarodowej restrukturyzacji bądź włączenia w ten proces przedstawicielstw pracowniczych.

Według danych z kwietnia 2015 r., zarejestrowanych jest aż 282 TCA, które obejmują ponad 10 milionów pracowników na całym świecie.

Rola rad zakładowych

W ponad połowie przypadków w negocjacjach dotyczących TCA uczestniczyły Europejskie Rady Zakładowe. Dlatego też projekt prowadzony przez „S” jest skierowany przede wszystkim do członków ERZ. To one, choć przecież nie składają się wyłącznie z przedstawicieli związków zawodowych, mają istotny wpływ na negocjowanie TCA we własnych firmach. Żeby jednak robić to dobrze, muszą rozumieć rolę takich porozumień oraz ich powiązania z innymi poziomami europejskiego dialogu społecznego. – Pamiętajmy, że europejskie federacje branżowe sformułowały „żelazną” zasadę, która mówi, że takie porozumienia muszą być negocjowane i podpisywane przez reprezentację związkową na poziomie ponadnarodowym – tłumaczy Barbara Surdykowska, ekspert projektu z ramienia NSZZ Solidarność. – W ramach Europejskich Rad Zakładowych można inicjować negocjacje i monitorować późniejsze wdrażanie podpisanych porozumień. Dlatego ten projekt ma istotną wartość dodaną, bo wkraczamy na słabo zbadany obszar wzajemnych relacji między związkami i Europejskimi Radami Zakładowymi, w skład których wchodzą przecież nie tylko przedstawiciele związków zawodowych – dodaje ekspertka.

Efekty pracy związku

Projekt prowadzony przez „S” dostarcza m.in. wchodzącym w skład Europejskich Rad Zakładowych związkowcom niezbędnej wiedzy, dlatego w jego ramach ponad 100 przedstawicieli związków zawodowych, w tym 66 z Polski, uczestniczyło w międzynarodowych szkoleniach. Dodatkowo przygotowano dla członków ERZ materiały szkoleniowe w różnych językach zawierające informacje i wskazówki niezbędne w ich pracy.

W najbliższym czasie na stronie internetowej NSZZ Solidarność dostępny będzie raport ekspercki, opracowany w oparciu o przeprowadzone w ramach projektu badania na temat efektów oddziaływania TCA. W ramach badania analizowano porozumienia podpisane w 13 ponadnarodowych koncernach z 5 różnych krajów (Włoch, Chorwacji, Rumunii, Wielkiej Brytanii i Polski). Badania były prowadzone w krajach o różnych systemach stosunków przemysłowych i były realizowane przez zagranicznych ekspertów, bezpośrednio w koncernach, z wykorzystaniem znajomości lokalnego otoczenia. Taka sama metodologia umożliwiła porównanie zbadanych przypadków oraz analizę jakości i stopnia oddziaływania TCA na sytuację pracowników firmy w danym kraju. Wnioski, które będą przedstawione w raporcie, wydają się bardzo ciekawe i sugerują, że TCA są bardzo dobrym rozwiązaniem.

Projekt „Europejskie Rady Zakładowe jako platforma wsparcia dla ponadnarodowych układów ramowych (TCA)” realizowany jest przez Dział Programów Europejskich Komisji Krajowej NSZZ Solidarność w ponadnarodowym partnerstwie z Europejską Konfederacją Związków Zawodowych, organizacjami związkowymi z 4 krajów UE (CISL z Włoch, NHS z Chorwacji, FSC z Rumunii, Unite z Wielkiej Brytanii), firmą szkoleniowo-ekspercką Syndex Polska (dawniej S. Partner) oraz włoskim instytutem badawczym Fondazione di Vittorio.

Finansowanie tego przedsięwzięcia jest możliwe dzięki wsparciu z linii budżetowej Komisji Europejskiej „Informacja, konsultacja i partycypacja przedstawicieli przedsiębiorstw”.

FG/m.ch.