Co musisz wiedzieć:

• Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP), niemiecki think tank ds. polityki międzynarodowej i bezpieczeństwa, opublikował raport autorstwa Helge Adrians, Michael Däumer, Tobias Etzold i Michael Paul, którzy analizują nowe wytyczne niemieckiej polityki arktycznej.
• Raport podkreśla rosnące znaczenie Arktyki dla Niemiec przede wszystkim jako przestrzeni rywalizacji strategicznej.
• SWP proponuje „strategiczny kompas” dla Arktyki, składający się z sześciu punktów.

Raport podkreśla rosnące znaczenie Arktyki dla Niemiec, nie tylko jako obszaru zmian klimatycznych, ale przede wszystkim jako przestrzeni rywalizacji strategicznej. Berlin, tradycyjnie skupiony na Europie Środkowej, teraz aktywniej sięga po Północ, widząc w niej klucz do bezpieczeństwa surowcowego

Zeitenwende w Arktyce?

Region arktyczno-północnoatlantycki zyskuje na znaczeniu z powodu topnienia lodu, otwierającego nowe szlaki morskie i zasoby naturalne. Nowe wytyczne z 2024 roku, przyjęte za kanclerza Olafa Scholza, kontrastują z wcześniejszymi (2013, 2019). Dawniej Berlin akcentował „arktischer Exzeptionalismus” – pokojową współpracę i ochronę środowiska. Dziś priorytetem jest bezpieczeństwo strategiczne i surowcowe. Niemcy chcą chronić swobodną żeglugę, łańcuchy dostaw i badania naukowe, widząc klimat nie tylko jako ekologiczne wyzwanie, ale też ryzyko bezpieczeństwa.

Kluczowe elementy niemieckiej strategii

SWP proponuje „strategiczny kompas” dla Arktyki, składający się z sześciu punktów.

• Po pierwsze, Niemcy powinny intensyfikować współpracę z sojusznikami arktycznymi – przede wszystkim z Norwegią, Danią, Szwecją, Finlandią i Kanadą w ramach NATO. Chodzi o wspólne ćwiczenia morskie, dzielenie się zaawansowanymi technologiami (np. w ramach programu łodzi podwodnych U212CD) oraz inicjatywy takie jak Arctic Security Stakeholder Roundtable.
• Po drugie, Berlin ma aktywnie kształtować europejską politykę arktyczną, wzmacniając koordynację w ramach unijnej Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB). Raport wzywa do zwiększenia obecności UE w Radzie Arktycznej oraz do zaostrzenia sankcji wobec rosyjskich działań w regionie.
• Po trzecie, Niemcy powinny wzmocnić swoją rolę w multilateralnych i dyplomatycznych forach, w tym w Radzie Arktycznej – mimo zawieszenia udziału Rosji – promując pokojowe rozstrzyganie sporów, m.in. za pośrednictwem ONZ.
• Po czwarte, należy zdaniem SWP rozwinąć gospodarczą obecność w regionie, wykorzystując surowce krytyczne (np. metale rzadkie z Grenlandii) na potrzeby zielonej transformacji.
• Po piąte, współpraca naukowa w zakresie badań klimatycznych i środowiskowych ma służyć jako narzędzie soft power – m.in. poprzez rozwój i utrzymanie stacji polarnych.
• Wreszcie, po szóste, Niemcy powinny zwiększać militarną obecność w Arktyce poprzez regularne ćwiczenia Bundeswehry, rozwój zdolności arktycznych (w tym lodołamaczy) oraz inwestycje w odporne i elastyczne siły zbrojne.