Co musisz wiedzieć:

• AfD stawia na „Europę narodów” – odrzuca liberalny porządek międzynarodowy i krytykuje UE za ingerencję w sprawy państw takich jak Polska.
• Warszawa jako potencjalny sojusznik – partia widzi w Polsce partnera w sporze o suwerenność i prymat prawa krajowego nad unijnym.
• Współpraca byłaby obciążona ryzykiem – prorosyjskie wątki, sprzeciw wobec reparacji i historyczny rewizjonizm AfD stanowią poważne punkty zapalne dla relacji z Polską.

Raport Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP) z grudnia 2025 r., zatytułowany „Anatomie der Anti-Zeitenwende: Konturen einer AfD-Außenpolitik”, autorstwa Jacoba Rossa, rzuca nowe światło na politykę zagraniczną Alternatywy dla Niemiec (AfD).

Dokument, liczący 60 stron, skupia się na ideowych podstawach partii, która coraz śmielej kwestionuje liberalny porządek międzynarodowy. Chociaż AfD jest często postrzegana przez pryzmat polityki wewnętrznej, raport podkreśla jej wizję multipolarnego świata, gdzie interesy narodowe przeważają nad wartościami uniwersalnymi. W kontekście Polski, AfD pozycjonuje się jako sojusznik suwerenności narodowej, krytykując Unię Europejską (UE) i widząc w Warszawie potencjalnego partnera w „Europie ojczyzn”.

Ideowe fundamenty AfD

AfD, jak wynika z analizy, odrzuca obecną politykę zagraniczną Niemiec, promowaną przez kanclerzy Olafa Scholza i Friedricha Merza. Zamiast tego partia stawia na „interesy zamiast wartości” – hasło, które rezonuje z majoritytetem państw globalnego Południa. Raport wskazuje na inspiracje postliberalizmem, czerpiące z myślicieli jak Alain de Benoist czy Antonio Gramsci w specyficznej prawicowej interpretacji.

W multipolarnym świecie AfD dystansuje się od „kolektywnego Zachodu”, preferując „Europę narodów”. Partia coraz rzadziej kwestionuje członkostwo w UE, ale domaga się jej radykalnej reformy: mniej integracji, więcej suwerenności. To otwiera drzwi do sojuszy z prawicowymi partiami w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce.

Suwerenność kontra Bruksela

Raport bezpośrednio odnosi się do Polski w kontekście konfliktów o praworządność. Politycy AfD, tacy jak Maximilian Krah, ostro krytykują UE za ingerencję w sprawy wewnętrzne Warszawy i Budapesztu. W sporze o prymat prawa unijnego AfD stoi po stronie Polski i Węgier, argumentując, że UE przekracza kompetencje. Krah w 2023 r. domagał się zastąpienia obecnej Unii „związkiem europejskich narodów”, tzn. w formule zapożyczonej od Charles'a de Gaulle'a. Benedikt Kaiser, ideolog AfD, idzie dalej. W raporcie cytowany jest jego scenariusz „konserwatywnej rewolucji” w Europie Środkowo-Wschodniej. Wschodnie landy Niemiec (jak Saksonia czy Turyngia) miałyby stać się w tym procesie awangardą obok państw Grupy Wyszehradzkiej: Polski, Słowacji, Czech i Węgier. AfD z satysfakcją obserwuje dobre relacje Węgier Viktora Orbána z administracją Trumpa, budując własne kontakty w regionie – zwłaszcza w Budapeszcie, gdzie CDU/CSU tracą wpływy z powodu „brandmauer” (mur oddzielający od prawicy).

Raport wspomina też szerszy kontekst: ataki na demokrację w Polsce i Rumunii są dla AfD przykładem, jak liberalny establishment tłumi alternatywy polityczne. Partia widzi w tym paralelę do własnych doświadczeń z niemieckim urzędem ochrony konstytucji.

Między Waszyngtonem a Moskwą. Niewygodne sprzeczności w polityce AfD

AfD, to partia tradycyjnie prorosyjska i zwłaszcza na Wschodzie Niemiec zyskuje na „taktycznym transatlantyzmie”. Raport opisuje, jak AfD wykorzystuje sympatię MAGA (Make America Great Again) do Orbána, by pozycjonować się jako prawdziwy most między USA a Europą Środkową. Polska, jako kluczowy sojusznik NATO, mogłaby skorzystać na tej dynamice, ale AfD kwestionuje „uniwersalizm” Zachodu, co podważa solidarność z Ukrainą – temat drażliwy dla Warszawy. Wewnętrzny konflikt w AfD dotyczy stosunku do USA i może wpłynąć na relacje z Polską.

Trzeba też pamiętać, że istotnym elementem polityki AfD wobec Polski jest sprzeciw wobec postulatu reparacji, oraz historyczny rewizjonizm.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy AfD postrzega Polskę jako sojusznika? Tak – AfD widzi w Polsce potencjalnego partnera w projekcie „Europy narodów”, opartej na suwerenności państw i ograniczeniu kompetencji instytucji unijnych.

Jak AfD odnosi się do sporów Polski z UE o praworządność? Partia konsekwentnie krytykuje ingerencję Komisji Europejskiej i TSUE w sprawy wewnętrzne państw członkowskich, stając po stronie Warszawy i Budapesztu.

Czy ewentualne rządy AfD poprawiłyby relacje polsko-niemieckie? Jeśli tak, to częściowo. Zbieżność dotyczy suwerenności i krytyki UE, ale pozostają poważne różnice w sprawach bezpieczeństwa, Rosji i Ukrainy.

Jak AfD podchodzi do kwestii reparacji wojennych dla Polski? AfD sprzeciwia się postulatom reparacyjnym i prezentuje podejście rewizjonistyczne w polityce historycznej, co stanowi istotną barierę w relacjach z Polską.

Czy AfD może realnie wpłynąć na politykę Niemiec wobec Polski? Na razie głównie pośrednio – poprzez presję na debatę publiczną i rosnące poparcie w części Niemiec. Realny wpływ zależałby od wejścia AfD do rządu federalnego lub trwałej zmiany układu sił w Bundestagu.