Kolegium NSA nie pozwoli na zastraszanie sędziów
Co musisz wiedzieć?
- Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny Waldemar Żurek wezwał sędziów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez Prezydenta RP z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa po 2018 roku do zaprzestania orzekania
- W odpowiedzi Kolegium NSA podjęło uchwałę w obronie sędziów
- Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska analizuje konsekwencje zaistniałej sytuacji
29 września 2025 r. Kolegium NSA podjęło uchwałę, która jasno wyznacza granicę: sędziowie powołani przez Prezydenta RP po 2018 r. są skutecznie ustanowionymi sędziami, a próby podważania ich mandatu są bezprawne. To odpowiedź na działania ministra i Prokuratora Generalnego Waldemara Żurka, który wezwał sędziów do zaprzestania orzekania pod groźbą odpowiedzialności karnej i finansowej.
Uchwała Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2025 r.
- W dniu 24 września 2025 r. wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego pisma Prokuratora Generalnego skierowane do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). W treści pism stwierdzono, że dalsze orzekanie tych sędziów „(…) może zostać ocenione in concreto jako określone w art. 231 § 2 k.k. przekroczenie uprawnień albo być uznane za stypizowane w art. 227 k.k. przywłaszczenie funkcji publicznej”. Wskazano także na możliwość żądania zwrotu od sędziego „na zasadzie regresu” wypłaconych kwot w związku z wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
W konkluzji Prokurator Generalny wezwał adresatów pism do „zaprzestania podejmowania czynności w charakterze sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego”.
- W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sam fakt powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej powołaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie może być uważany za wyłączną i jedyną podstawę do uznania jego udziału w składzie orzekającym za naruszający prawo strony do niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP) – np. wyrok TSUE z 4 września 2025 r., „R” S.A. przeciwko AW „T” sp. z o.o., C-225/22, ECLI:EU:C:2025:649, pkt 50 i powołany tam wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015. Odmowa uznania przez Trybunał Sprawiedliwości statusu niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga uwzględnienia wielu innych przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych (wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015, pkt 77). Okoliczności przywołane w tym wyroku przez Trybunał nie zaistniały wobec sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej udzielał także odpowiedzi na pytania prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego zadawane przez składy z udziałem sędziów powołanych po 2018 r. (np. wyroki TSUE z 29 kwietnia 2025 r., E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, C-453/23, ECLI:UE:C:2025:285 i 8 maja 2025 r., L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej, C‑405/24, ECLI:EU:C:2025:335). W żadnej ze spraw Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zakwestionował udziału tych sędziów w składach orzekających. Europejski Trybunał Praw Człowieka również nigdy nie stwierdził naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: EKPC) w związku z udziałem w orzekaniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.
- Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzega potrzebę wykonania przez władzę ustawodawczą, w sposób zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP), wyroku pilotażowego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21, § 329). Wykonanie wyroku pilotażowego nie leży w kompetencji władzy sądowniczej, która sprawuje wymiar sprawiedliwości, nie leży w kompetencji administracji sądowej i w żadnym razie nie może również polegać na faktycznych działaniach władzy wykonawczej zmierzających do odsunięcia od orzekania sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.
- Na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) strony mogą złożyć wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania sprawy. Od dnia 15 lipca 2022 r. (czyli wejścia w życie tego przepisu) do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły sześćdziesiąt trzy takie wnioski.
- Naczelny Sąd Administracyjny i wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań podejmowanych przez administrację publiczną (art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 p.u.s.a.). Statystyczny czas rozpoznania skargi kasacyjnej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od dwóch lat zmniejsza się i obecnie nie przekracza dwudziestu miesięcy. W wojewódzkich sądach administracyjnych czas rozpoznania skargi nie przekracza pięciu miesięcy. Zaprzestanie orzekania przez trzydziestu ośmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku pism Prokuratora Generalnego doprowadziłoby do poważnych utrudnień w pracy Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego skutkiem byłoby naruszenie, gwarantowanego na podstawie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC i art. 47 KPP, prawa obywatela do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki.
Przewodniczący Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny
- Komunikat dla mieszkańców Podkarpacia
- Komunikat dla mieszkańców Warszawy
- GDDKiA wydała pilny komunikat dla mieszkańców Wieliczki i Krakowa
- Komunikat dla mieszkańców woj. lubelskiego
- Ważny komunikat dla mieszkańców Poznania
- Kradzież samochodu Tuska. Prokuratura przekazała nowe informacje
- Komunikat dla mieszkańców woj. śląskiego
- Media: Syn Rafała Trzaskowskiego wypisany z edukacji zdrowotnej
Odsunięcie sędziów doprowadziłoby do paraliżu sądownictwa administracyjnego
- Kolegium udzieliło sędziom pełnego wsparcia, podkreślając, że nie ma żadnej podstawy konstytucyjnej ani traktatowej do kwestionowania ich statusu. Żaden organ międzynarodowy ani Trybunał Sprawiedliwości UE, ani Europejski Trybunał Praw Człowieka nigdy nie stwierdził, by udział tych sędziów w składach NSA naruszał prawo do sądu. Wręcz przeciwnie, orzecznictwo europejskie wyraźnie wskazuje, że prerogatywa Prezydenta do powoływania sędziów nie może być przedmiotem politycznej rewizji.
- Kolegium przypomniało, że kwestie niezawisłości i bezstronności są rozstrzygane w ramach procedury pytań prejudycjalnych, a odpowiedzi udziela Trybunał Sprawiedliwości UE. To instytucjonalna droga, która gwarantuje jednolite stosowanie prawa w całej Unii. Tymczasem próba „rozwiązania problemu” poprzez żądanie, by sędziowie sami zaprzestali orzekania, została jednoznacznie nazwana naruszeniem fundamentów państwa prawa.
Realnym zagrożeniem dla obywateli byłoby odsunięcie sędziów NSA powołanych po 2018 Wyłączenie 38 sędziów doprowadziłoby do paraliżu sądownictwa administracyjnego i pogwałcenia art. 45 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Kolegium powołało się na twarde dane: czas rozpoznania spraw w NSA i WSA wyraźnie się skrócił, co dowodzi sprawności i rzetelności obecnych składów.
Sygnał dla władzy i opinii publicznej
Uchwała Kolegium NSA jest czymś więcej niż wewnętrznym stanowiskiem to sygnał wysłany w stronę władzy wykonawczej i opinii publicznej: sędziowie nie mogą być zastraszani, a sądy nie mogą być przedmiotem politycznych rozgrywek. Legalnie powołani sędziowie będą orzekać, a ich eliminacja byłaby naruszeniem podstawowych praw obywateli.
Kolegium NSA wypowiedziało się w sposób kategoryczny, bez półcieni i niedomówień. Nie pozwoli na zastraszanie sędziów, nie pozwoli na podważanie prerogatyw Prezydenta i nie pozwoli na pozbawianie obywateli prawa do sądu. To mocny głos nie tylko w obronie sędziów, ale przede wszystkim w obronie obywateli i państwa prawa.
[Sekcje "Co musisz wiedzieć" i "FAQ", oraz śródtytuły i cytat uchwały Kolegium NSA od Redakcji]
[Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska, zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, wykładowca KSSiP i Akademii Nauk Stosowanych im. Angelusa Silesiusa]
Najczęściej zadawane pytania - FAQ
- Czym jest Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego? To organ wewnętrzny NSA, który zajmuje się sprawami organizacyjnymi i opiniodawczymi dotyczącymi funkcjonowania sądu.
- Jaki był główny cel uchwały Kolegium NSA z 29 września 2025 r.? Uchwała miała podkreślić sprzeciw wobec prób zastraszania sędziów i kwestionowania ich niezawisłości.
- Jakie znaczenie ma ta uchwała dla polskiego sądownictwa? Decyzja Kolegium NSA ma charakter symboliczny i prawny – pokazuje wsparcie dla niezależności sędziów oraz sygnalizuje potrzebę przestrzegania standardów konstytucyjnych i europejskich.
- Czy w sprawie zabrały głos inne instytucje? Uchwała odnosi się do wcześniejszych orzeczeń TSUE i ETPC
