Co musisz wiedzieć?

• Władimir Putin podpisał ustawę formalizującą wystąpienie Rosji z Europejskiej konwencji o zapobieganiu torturom. Dokument został przyjęty przez obie izby rosyjskiego parlamentu i stanowi ostatni etap procedury wyjścia z konwencji.
• Rosja była stroną tego porozumienia od 1996 r., jednak po rozpoczęciu wojny z Ukrainą w 2022 r. zapowiedziała opuszczenie struktur Rady Europy oraz związanych z nią reżimów prawnych chroniących prawa człowieka.
• Niezależne raporty, m.in. OBWE, wskazują, że Rosja dopuszcza się poważnych naruszeń prawa międzynarodowego wobec ukraińskich jeńców wojennych i cywilów. Obejmują one tortury, nieludzkie traktowanie oraz pozasądowe egzekucje.

Procedura rezygnacji z konwencji

26 sierpnia rząd w Moskwie skierował do Putina wniosek o wystąpienie państwa z Europejskiej konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Następnie dokument został zatwierdzony przez obie izby rosyjskiego parlamentu (Dumę i Radę Federacji). Podpis przywódcy jest końcowym etapem procedury odstąpienia od zapisów konwencji.

Kontekst historyczny

Rosja podpisała porozumienie międzynarodowe w 1996 r., w ramach systemu prawnego Rady Europy. Po rozpoczęciu pełnowymiarowej wojny z Ukrainą w 2022 r. Kreml zapowiedział opuszczenie tej organizacji oraz reżimów prawnych związanych z ochroną praw człowieka – w tym Europejskiej konwencji praw człowieka.

• Komunikat dla mieszkańców woj. lubelskiego
• GDDKiA wydała pilny komunikat dla mieszkańców Wieliczki i Krakowa
• Komunikat dla mieszkańców Warszawy
• Niepokojące informacje z granicy. Komunikat Straży Granicznej
• Pentagon wezwał setki generałów. Nowe informacje

Zarzuty wobec Rosji

Z raportów niezależnych instytucji, m.in. OBWE, wynika, że Rosja odpowiada za poważne naruszenia prawa międzynarodowego wobec ukraińskich jeńców wojennych i cywilów. Obejmują one nie tylko przypadki tortur, lecz także pozasądowe egzekucje.

Najczęściej zadawane pytania

• Czym jest Europejska konwencja o zapobieganiu torturom?

To porozumienie w ramach Rady Europy, które umożliwia niezależnym ekspertom kontrolę miejsc pozbawienia wolności i monitorowanie traktowania osób zatrzymanych.

• Czy Rosja nadal jest członkiem Rady Europy?

Nie. Po rozpoczęciu wojny z Ukrainą w 2022 r. Rosja została wykluczona i sama zapowiedziała opuszczenie związanych z nią reżimów prawnych.

• Jakie konsekwencje ma wystąpienie z konwencji?

Rosja formalnie nie będzie już zobowiązana do dopuszczania międzynarodowych obserwatorów do więzień czy aresztów i nie podlega mechanizmom kontroli zapobiegającym torturom.

• Czy można pociągnąć Rosję do odpowiedzialności za tortury?

Tak – na podstawie innych mechanizmów prawa międzynarodowego, w tym prawa humanitarnego i prawa karnego (np. w ramach Międzynarodowego Trybunału Karnego).