Co musisz wiedzieć?

• RT4 (Radio Telescope 4) to 32-metrowy radioteleskop należący do Instytutu Astronomii UMK w Piwnicach koło Torunia.
• Umożliwia prowadzenie obserwacji w ramach międzynarodowej sieci VLBI (Very Long Baseline Interferometry), współpracując z największymi obserwatoriami świata.
• Od ponad 20 lat bierze udział w badaniach pulsarów, obłoków protogwiazdowych i szybkich błysków radiowych (FRB).
• Wniosek o finansowanie w programie SPUB został oceniony najwyżej, lecz nie uzyskał środków.
• UMK wystąpiło do ministerstwa nauki o ponowne rozpatrzenie decyzji.

Smutny wpis naukowców z UMK

Na facebookowej stronie Radioteleskop live pracownicy Instytutu Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika poinformowali o decyzji ministerstwa, która może oznaczać koniec funkcjonowania RT4:

Ministerstwo nie przyznało środków na działalność RT4 na kolejne 3 lata. Oznacza to, że od 1 stycznia przyszłego roku 32-m radioteleskop RT4 UMK pod Toruniem być może wstrzyma swoją aktywność, co w praktyce by oznaczało koniec życia tego polskiego instrumentu.

Jak podkreślają naukowcy, wniosek toruńskiego zespołu został oceniony najwyżej możliwie – oceną A – a recenzja wskazywała na „bardzo dobre wykorzystanie aparatury, międzynarodowe znaczenie i wysoką produktywność naukową”.

Mimo to środki nie zostały przyznane.

W konkursie na 186 wniosków infrastrukturalnych pozytywnie oceniono 175, a środki dostało tylko 11. Wygląda to na całkowitą zapaść kraju, jeśli chodzi o finansowanie infrastruktury badawczej.

Zespół z UMK zapowiedział złożenie odwołania do ministerstwa.

• Komunikat dla mieszkańców Trójmiasta
• Angela Merkel: "Polska i kraje bałtyckie winne wojny na Ukrainie"
• Anonimowy prokurator: radość Nowaka może być przedwczesna
• Komunikat dla mieszkańców Małopolski
• Sąd uznał, że zwolnienia grupowe w PKP Cargo zostały przeprowadzone wbrew przepisom prawa
• W Indiach narasta skala prześladowań wobec chrześcijan
• Najpierw ostro krytykował, teraz wraca. Celebryta z powrotem w TVN
• 19 października III Narodowy Marsz Papieski
• "Nisko upadłaś , żal". Burza po programie TVN
• Niepokojące doniesienia z granicy. Komunikat Straży Granicznej
• Dodatkowe pieniądze z ZUS. Kto może na nie liczyć?

Karol Wójcicki: „Zamilknie nie z powodu wieku, ale braku wyobraźni”

Znany popularyzator nauki Karol Wójcicki, prowadzący profil „Z głową w gwiazdach”, skomentował sytuację w ostrych słowach:

„Tej jesieni pokażemy, że sięgać gwiazd to nie jest pusty slogan” – powiedział niedawno minister Marcin Kulasek. Odważne słowa jak na polityka, którego ministerstwo właśnie całkowicie ucięło finansowanie ikonicznemu radioteleskopowi RT4 UMK.

Wójcicki przypomina, że RT4 to duma polskiej radioastronomii, współpracująca z europejską siecią VLBI, umożliwiającą obserwacje z rozdzielczością porównywalną z teleskopem wielkości Ziemi.

Bez finansowania od 1 stycznia 2026 roku radioteleskop zostanie po prostu wyłączony. (…) Jeśli teraz naprawdę ma zamilknąć – to nie dlatego, że skończył się jego czas. Zamilknie, bo skończyła się wyobraźnia tych, którzy decydują o przyszłości nauki.

 

Tomasz Rożek: „A niby jak Polacy mają dostawać Nobla?”

Dr Tomasz Rożek, autor projektu „Nauka. To lubię”, zwrócił uwagę na szerszy kontekst problemu finansowania nauki w Polsce:

Dlaczego Polacy nie dostają Nobla z nauk ścisłych? A niby jak mają dostawać przy takim finansowaniu nauki? Kilka godzin temu UMK podał, że największy radioteleskop w Polsce od przyszłego roku nie dostanie finansowania. Całych 600 tys. zł rocznie!

 

Sławomir Mentzen: „To sabotaż i atak na polską naukę”

Do sprawy odniósł się również polityk Sławomir Mentzen, absolwent toruńskiego UMK:

Od przyszłego roku ma przestać działać największy radioteleskop w Europie Środkowej. Nie ma 600 tysięcy złotych na dalsze funkcjonowanie radioteleskopu! To jest dywersja, sabotaż i atak na polską naukę!

 

Ministerstwo: „Polska nauka jest w centrum światowej debaty”

Na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w aktualnościach nie ma nowych informacji o podtoruńskim radioteleskopie. Zgodnie z ostatnią zamieszczoną tam wiadomością „polska nauka jest w centrum światowej debaty o innowacjach”, o czym ma świadczyć wizyta ministra Marcina Kulaska w Kioto i Osace podczas Światowej Wystawie EXPO 2025.

Wizyta ministra Marcina Kulaska w Japonii stanowiła ważny krok w promocji polskiej nauki, edukacji i innowacyjnych technologii na arenie międzynarodowej. Od prezentacji polskiego dorobku na EXPO 2025 w Osace, przez rozmowy z japońskimi badaczami zajmującymi się robotyką i sztuczną inteligencją, po udział w globalnym forum nauki i technologii w Kioto – każda z tych inicjatyw potwierdziła rosnącą pozycję Polski w światowej debacie o innowacjach

– czytamy na stronie ministerstwa. 

Tydzień Noblowski.
Dlaczego Polacy nie dostają Nobla z nauk ścisłych? A niby jak mają dostawać przy takim finansowaniu nauki? Kilka godzin temu UMK podał, że największy radioteleskop w PL od przyszłego roku nie dostanie finansowania. Całych 600tys złotych… rocznie! pic.twitter.com/gkZ8Mxcy4Z

— Tomasz Rożek (@RozekTom) October 6, 2025

Teraz to się zdenerwowałem. Od przyszłego roku ma przestać działać największy radioteleskop w Europie Środkowej, mający 32 metry średnicy, znajdujący się w Obserwatorium Astronomicznym UMK w Piwnicach pod Toruniem.

Wielokrotnie zwiedzałem Obserwatorium jako dziecko,… pic.twitter.com/nLSu2Jlj0n

— Sławomir Mentzen (@SlawomirMentzen) October 6, 2025