Papież poinformował o ustanowieniu Światowego Dzień Chorego w liście do ówczesnego przewodniczącego Papieskiej Rady Duszpasterstwa Pracowników Służby Zdrowia kard. Fiorenzo Angeliniego z 13 maja 1992 roku.

Obie te daty – napisania listu i samego Dnia – upamiętniają dwa ważne wydarzenia z życia Kościoła katolickiego: 13 maja to wspomnienie 1. objawienia maryjnego w portugalskiej Fátimie (1917), a 11 lutego obchodzimy wspomnienie pierwszego ukazania się Maryi św. Bernardecie Soubirous w Lourdes (1858). Tak więc duchowym natchnieniem chorych i ich opiekunów w tym dniu jest Matka Boża i główne obchody Dnia odbywały się dotychczas w wyznaczonych przez papieża znanych i zasłużonych sanktuariach maryjnych na całym świecie.

W 2008 roku Benedykt XVI zarządził, że centralnych dorocznych uroczystości nie będzie, a Dzień ma być obchodzony na szczeblu diecezjalnym i parafialnym. Z drugiej strony przypadająca w tymże roku 150. rocznica objawień w Lourdes tak czy owak ponownie zwracała uwagę opinii publicznej na to francuskie sanktuarium i jego miejsce w katolickim zaangażowaniu na rzecz chorych.

W swym liście z 1992 papież podkreślił, że ustanowienie tego Dnia ma na celu pobudzenie wrażliwości wiernych i całego Kościoła na rzecz zapewnienia jak najlepszej opieki chorym. 

Papieskie spotkania i inicjatywy na rzecz chorych

Światowy Dzień Chorego nie był jedynym przejawem zainteresowań św. Jana Pawła II ludźmi cierpiącymi i ich problemami, a także tymi, którzy się nimi opiekują. Przypomnijmy tu o jego regularnych spotkaniach z chorymi w czasie niemal każdej z jego licznych podróży apostolskich.

Należy też pamiętać, że papież sam gościł kilkakrotnie w szpitalu (niemal zawsze w rzymskiej klinice Gemelli) jako pacjent: po raz pierwszy trafił tam po zamachu na Placu św. Piotra 13 maja 1981 r., spędzając w klinice najpierw trzy, a nieco później dwa tygodnie. Kolejne pobyty Jana Pawła II w rzymskiej placówce miały miejsce w latach 1992-2005 – łącznie było ich dziewięć.

Poza tym Ojciec Święty ponad 20 razy odwiedzał różne obiekty służby zdrowia Wiecznego Miasta: szpitale, kliniki, instytuty badawcze itp. a także chorych dostojników watykańskich i Kościoła powszechnego, jak również prezydenta Włoch Sandro Pertiniego (1987).

11 lutego 1984 r. Jan Paweł II ogłosił list apostolski „Salvifici doloris” – o chrześcijańskim sensie cierpienia a równo w rok później powołał do życia (motu proprio „Dolentium hominum”) Papieską Komisję Duszpasterstwa Służby Zdrowia. W 1988 r., w wyniku ogólnej reformy Kurii Rzymskiej, przeobraziła się ona w Papieską Radę Duszpasterstwa Pracowników Służby Zdrowia, którą z kolei w ramach kolejnych zmian kurialnych Franciszek włączył w skład ustanowionej przez siebie 1 stycznia 2017 Dykasterii ds. Służby Integralnemu Rozwojowi Ludzkiemu.  W jej łonie działa Komisja ds. Pracowników Służby Zdrowia.

Przebieg dotychczasowych Dni

Po raz pierwszy Światowy Dzień Chorego obchodzono w 1993 r. w całym Kościele, zazwyczaj w katedrach jako głównych kościołach poszczególnych diecezji. Na szczeblu centralnym odbyło się to jednocześnie w dwóch miejscach: w Lourdes, gdzie uroczystościom przewodniczył kard. Fiorenzo Angelini jako osobisty wysłannik papieża i w bazylice św. Piotra, gdzie Mszy św. przewodniczył ówczesny wikariusz papieski dla diecezji rzymskiej kard. Camillo Ruini.

W następnych latach obchody centralne odbywały się kolejno: na Jasnej Górze (1994), w Jamusukro (Wybrzeże Kości Słoniowej – Afryka; 1995), Guadalupe (Meksyk – Ameryka Łacińska; 1996), Fátimie (Portugalia; 1997), Loreto (Włochy; 1998), Harissie (Liban; 1999), w Rzymie (2000; był to jednocześnie Jubileusz Chorych i Pracowników Służby Zdrowia w czasie Wielkiego Jubileuszu Roku Świętego), Sydney (2001), Vailankamy (Indie; 2002), w Waszyngtonie (2003), po raz drugi w Lourdes (2004), Jaunde (Kamerun, 2005), Adelaide (Australia, 2006), w Seulu (2007), Lourdes (2008 – po raz trzeci; w 150. rocznicę objawień maryjnych w tym sanktuarium). W 2013 miejscem obchodów centralnych XXI Dnia było główne niemieckie sanktuarium maryjne w Altöttingu (w Bawarii).

Nowością spotkania w Loreto w 1998 było poprzedzenie go kongresem międzynarodowym, poświęconym służbie zdrowia, ściślej – związkom między gospodarką a zdrowiem i jego ochroną. Odtąd taki kongres jest jednym ze stałych punktów centralnych obchodów kolejnych Dni.

Tradycyjnie współorganizatorem Dnia jest Caritas, na szczeblu zarówno ogólnokrajowym, jak i diecezjalnym, przygotowując uroczyste Msze św. i odwiedziny chorych w domach i szpitalach.

• "Wiara i modlitwy pomogły mi przetrwać". Bp Alvarez z Nikaragui wspomina uwięzienie
• Franciszek apeluje do żołnierzy i służb mundurowych o ratowanie i obronę życia
• Jubileusz Wojska, Policji i Służb Bezpieczeństwa: w Watykanie 30 tys. uczestników ze 100 państw
• Już niedługo Jubileusz Artystów i Świata Kultury. Bogaty plan obchodów

Kościół a chorzy i służba zdrowia

Na koniec 2020 Kościół katolicki prowadził na całym świecie ponad 105,6 tys. różnego rodzaju jednostek leczniczych, opiekuńczych i innych placówek służby zdrowia. Są wśród nich 5245 szpitali, mniej więcej równomiernie rozmieszczonych (choć różnie wyposażonych) na wszystkich kontynentach, np. w Afryce jest ich 1418, w obu Amerykach – 1362, w Azji – 1180 i w Europie – 1014, tylko Oceania ma ich 271. Działają 14963 ambulatoria i przychodnie, 532 leprozoria, 15429 domów opieki dla starców, przewlekle chorych, niepełnosprawnych, 9374 sierocińce, 10723 przedszkola i inne podobne ośrodki dla dzieci oraz ponad 49,3 tys. innych placówek. Są to kliniki specjalistyczne, ośrodki rehabilitacyjne, poradnie rodzinne itp.

Ponadto trzeba pamiętać, że w takiej czy innej formie Kościół jest obecny w dalszych prawie 7,5 tys. szpitali i prawie 15 tys. innych struktur opieki zdrowotnej (głównie chodzi tu o placówki państwowe bądź prywatne, ale nie kościelne, w których pracują np. siostry zakonne lub bonifratrzy). Trzeba wreszcie pamiętać o ok. 1,1 tys. męskich i żeńskich zakonach i zgromadzeniach zakonnych, zajmujących się głównie lub wyłącznie chorymi i lecznictwem.

Tradycja kościelnej troski i opieki nad chorymi i cierpiącymi sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa. Przez całe stulecia Kościół (lub później Kościoły) był w praktyce jedyną instytucją publiczną działającą w lecznictwie i opiece nad chorymi i zdecydowaną większość lekarzy i– średniego personelu medycznego stanowili ludzie w sutannach i habitach bądź świeccy związani ściśle z Kościołem.

Duszpasterstwo chorych i służby zdrowia

W wielu krajach w ramach miejscowych episkopatów istnieją formalne struktury duszpasterstwa chorych i służby zdrowia. W Polsce tradycje w tej dziedzinie sięgają pierwszej połowy XX wieku, a w formie zorganizowanej duszpasterstwo chorych powstało w 1930 r. we Lwowie. Dziś w naszym kraju stanowią one bardzo rozbudowaną gałąź apostolatu, obejmując zarówno ogólne duszpasterstwo służby zdrowia, jak i duszpasterstwa środowiskowe, np. hospicjów, niesłyszących, niewidomych, niepełnosprawnych ruchowo i umysłowo, ale też honorowych dawców krwi itp.

W łonie Konferencji Episkopatu Polski istnieje Zespół ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia, któremu obecnie przewodniczy biskup warszawsko-praski Romuald Kamiński.

kg