Ważny raport PE zmieni działalność TSUE? Ekspert: To ważny ustrojowo dokument

Raport

Opublikowany dokument „podkreśla znaczenie utrzymywania konstruktywnego dialogu z sądami konstytucyjnymi i najwyższymi państw członkowskich, szczególnie w sprawach dotyczących tożsamości konstytucyjnej, niezawisłości sądów, kontroli ultra vires i kwestii związanych z granicami kompetencji Unii”. W ocenie autorów raportu, którego sprawozdawcą jest Charlie Weimers, „interpretacje prawa Unii nie powinny skutkować skutecznym rozszerzeniem kompetencji Unii poza kompetencje przyznane przez państwa członkowskie w Traktatach.

Raport:

• Potwierdza, że zasada przyznawania uprawnień pozostaje kamieniem węgielnym porządku prawnego Unii i podkreśla, że wykładnia sądowa powinna pozostać mocno zakorzeniona w Traktatach;
• Podkreśla, że postanowień Traktatu dotyczących rynku wewnętrznego i swobodnego przepływu nie należy interpretować w sposób, który omija podział kompetencji ustanowiony w Traktatach lub podważa konstytucyjne obowiązki Państw Członkowskich;
• Podkreśla znaczenie utrzymania odpowiedniej równowagi między skutecznością prawa Unii a poszanowaniem krajowych tożsamości konstytucyjnych zgodnie z art. 4(2) TUE.

Podział kompetencji

Dokument ponadto „zauważa, że orzecznictwo Trybunału dotyczące art. 19 TUE rozwinęło wspólne standardy dotyczące niezależności sądownictwa i sformułowało zasadę nie-regres w tej dziedzinie; podkreśla, że rozwojowi o takim znaczeniu powinno towarzyszyć jasne rozumowanie, precyzyjne ograniczenia doktrynalne i pełne poszanowanie konstytucyjnych obowiązków i potrzeb Państw Członkowskich”.

Raport przypomina, że organizacja wymiaru sprawiedliwości leży w kompetencjach państw członkowskich i że art. 267 TFUE został pomyślany jako mechanizm dialogu sądowego, a nie instrument reformy sądownictwa.

Twórcy dokumentu zauważają, że „w przypadku stwierdzenia niezgodności krajowych struktur sądowych z wymogami wynikającymi z prawa Unii Trybunał może stwierdzić braki, ale nie posiada środków instytucjonalnych niezbędnych do ustanowienia zastępczych struktur sądowych, co potencjalnie pozostawia jurysdykcję bez sądu, oraz że obecne ramy regulujące przydział spraw, wyznaczanie sędziów składających sprawozdania i tworzenie składów sądowych nie zawsze zapewniają poziom przejrzystości porównywalny ze standardami związanymi z zasadą prawowitego sędziego w kilku państwach członkowskich.

Czytaj również

Wejście w życie umowy handlowej UE-Meksyk coraz bliżej. Jest decyzja PE

Parlament Europejski przyjął rezolucję. Jest decyzja w sprawie Zełenskiego i "bohaterów UPA"

PE debatował o procesie akcesyjnym Ukrainy. Bielan: Z Banderą Ukraina do UE nie wejdzie

Burza wokół decyzji Zełenskiego. Upamiętnienie UPA pod lupą PE

Gigantyczna kara dla Google. Jest decyzja TSUE

Eurodeputowani chcą rozprawić się z imigranckimi gangami pedofilskimi

Komentarz doradcy prezydenta ds. europejskich

Do treści raportu odniósł się w mediach społecznościowych doradca prezydenta ds. europejskich dr Jacek Saryusz-Wolski, który wskazywał, iż jest to „WAŻNY USTROJOWO RAPORT PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO NT. RELACJI MIĘDZY TSUE A PAŃSTWAMI CZŁONKOWSKIMI”.

Raport PE autorstwa @weimers z @ecrgroup dotyczy roli Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sytuacjach, gdy prawo Unii styka się z konstytucyjnymi tradycjami i organizacją wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich. Trybunał Sprawiedliwości pełni istotną funkcję na mocy Traktatów. Zapewnia on jednolite interpretowanie i stosowanie prawa Unii na całym terytorium Unii. Postępowanie w trybie prejudycjalnym jest kluczowym elementem tego systemu, umożliwiającym sądom krajowym prowadzenie dialogu z TSUE. Przez lata TSUE wypracował wspólne minimalne standardy niezależności sądów krajowych. Artykuły 2 i 19 TUE stały się w tej dziedzinie ważnymi punktami odniesienia. Orzecznictwo Trybunału uznało niektóre krajowe procedury dyscyplinarne za niezgodne z prawem, zobowiązało sądy krajowe do pomijania w określonych przypadkach orzeczeń sądów konstytucyjnych oraz ustanowiło zasadę nieregresji w odniesieniu do praworządności. Niezależność sądów i skuteczna ochrona prawna są niezbędne do stosowania prawa Unii

- napisał na platformie X.

Jednocześnie UNIA MOŻE DZIALAĆ WYŁĄCZNIE W GRANICACH KOMPETENCJI PRZYZNANYCH JEJ PRZEZ PAŃSTWA CZLONKOWSKIE W TRAKTATACH. KOMPETENCJE NIEPRZEKAZANE POZOSTAJĄ W GESTII PAŃSTW CZLONKOWSKICH. ORGANIZACJA WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI NALEŻY DO KOMPETENCJI KRAJOWYCH. Zagadnienia te są ściśle powiązane z NARODOWYMI TOŻSAMOŚCIAMI KONSTYTUCYJNYMI i obejmują m. in. skład sądów, zasady dyscyplinarne, procedury powoływania sędziów oraz skutki orzeczeń sądów konstytucyjnych. Jeśli Trybunał ma pełnić funkcje o takim znaczeniu, musi sam spełniać szczególnie wysokie standardy przejrzystości, spójności metodologicznej, legitymizacji proceduralnej i instytucjonalnej odpowiedzialności. Autorytet i legitymizacja Trybunału zależą nie tylko od merytorycznej poprawności jego orzeczeń, lecz także od otwartości procedur, przewidywalności metod, neutralności struktury instytucjonalnej oraz jasności uzasadnień prawnych. Z tego względu sprawozdawca wzywa do refleksji nad reformami dotyczącymi m. in. przydzielania spraw, wyznaczania sprawozdawców, składu składów orzekających, roli rzeczników generalnych, możliwości zgłaszania opinii zbieżnych lub odrębnych, a także bardziej ustrukturyzowanego dialogu z sądami konstytucyjnymi i najwyższymi państw członkowskich. Postępowanie prejudycjalne powinno pozostać kanałem dialogu sądowego. Działa ono najlepiej, gdy istnieje zaufanie między TSUE a sądami krajowymi. Obawy zgłaszane przez sądy krajowe dotyczące GRANIC KOMPETENCJI UNII powinny być rozpatrywane poprzez jasne uzasadnienia i stały dialog instytucjonalny. Stosowanie prawa Unii wymaga sprawnie funkcjonujących sądów krajowych. PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE ZACHOWUJĄ WLASNE ODPOWIEDZIALNOŚCI KONSTYTUCYJNE. Sprawozdanie wzywa do utrzymania stabilnej równowagi między tymi dwoma poziomami, co stworzy warunki dla pewności prawa, wzajemnego zaufania i właściwego funkcjonowania porządku prawnego Unii

- streścił zawartość dokumentu.

Działania TSUE

W debacie dotyczącej funkcjonowania Unii Europejskiej pojawia się pogląd, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w niektórych orzeczeniach wykracza poza tradycyjnie rozumianą rolę sądu, dokonując szerokiej interpretacji prawa unijnego. Zwolennicy tej tezy wskazują, że poprzez dynamiczną wykładnię traktatów oraz rozwijanie zasad takich jak pierwszeństwo i skuteczność prawa UE Trybunał w praktyce rozszerza zakres kompetencji Unii bez wyraźnej zmiany traktatów przez państwa członkowskie. W ich ocenie prowadzi to do osłabienia zasady przyznania kompetencji oraz ograniczenia swobody państw w kształtowaniu własnych porządków prawnych. Z kolei zwolennicy obecnego modelu argumentują, że TSUE jedynie wykonuje powierzone mu zadanie zapewnienia jednolitej wykładni i skutecznego stosowania prawa unijnego, a rozwój orzecznictwa jest naturalną konsekwencją ogólnego charakteru wielu postanowień traktatowych. Ocena, czy dochodzi do „nadużywania kompetencji”, pozostaje zatem przedmiotem sporu naukowego i politycznego, a nie bezspornym ustaleniem prawnym.