Parlament Europejski przyspiesza inwestycje w obronność. W grze nawet 800 mld euro
- Zmiany mają ułatwić realizację inwestycji w ramach ReArm Europe/Readiness 2030. Szerszy plan zakłada możliwość zmobilizowania do 800 mld euro na obronność; sam pakiet Omnibus V koncentruje się przede wszystkim na uproszczeniu regulacji i przyspieszeniu inwestycji.
- 42 dni na zezwolenie dla inwestycji obronnych – nowe przepisy mają znacząco przyspieszyć m.in. budowę i rozbudowę fabryk. W przypadku niedotrzymania terminu przez administrację przewidziano zasadę milczącej zgody.
- Łatwiejsze zamówienia i transfer uzbrojenia w UE – pakiet upraszcza zamówienia obronne i przepływ produktów obronnych między państwami członkowskimi, a także rozszerza możliwości finansowania projektów z Europejskiego Funduszu Obronnego, w tym niektórych działań związanych z Ukrainą.
Pakiet jest częścią tzw. „Omnibus V”, czyli unijnych działań zmierzających do uproszczenia regulacji dotyczących sektora obronnego. Porozumienie między negocjatorami Parlamentu Europejskiego i Rady zostało osiągnięte 10 czerwca 2026 roku.
Zmiany mają ułatwić zwiększanie inwestycji i wydatków obronnych w ramach ReArm Europe/Readiness 2030. Szerszy plan zakłada możliwość zmobilizowania do 800 mld euro, z czego blisko 650 mld euro ma pochodzić z dodatkowej przestrzeni fiskalnej państw członkowskich, a 150 mld euro z instrumentu SAFE.
42 dni na decyzję w sprawie inwestycji obronnej
Jedną z najważniejszych zmian jest przyspieszenie procedur administracyjnych dotyczących inwestycji obronnych. Chodzi m.in. o budowę nowych fabryk uzbrojenia oraz rozbudowę już istniejących zakładów.
Zasadą obowiązującą w całej UE ma być wydanie decyzji w sprawie zezwolenia w ciągu 42 dni roboczych od potwierdzenia złożenia kompletnego wniosku.
W wyjątkowych przypadkach termin będzie można przedłużyć maksymalnie dwukrotnie, łącznie o nie więcej niż 60 dni. Ma to dotyczyć m.in. szczególnie skomplikowanych inwestycji lub sytuacji, w których konieczne będzie rozwiązanie problemów związanych z ochroną środowiska albo zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników. Cała procedura nie będzie mogła jednak przekroczyć 102 dni roboczych.
Państwa członkowskie będą musiały również utworzyć pojedyncze punkty kontaktowe dla podmiotów realizujących projekty obronne. Mają one m.in. umożliwiać cyfrowe śledzenie procesu rozpatrywania wniosków.
Kiedy będzie działać zasada milczącej zgody?
Jeżeli właściwy organ nie podejmie decyzji przed upływem terminu przewidzianego dla danego projektu, zastosowanie ma znaleźć zasada milczącej zgody. Organ będzie następnie zobowiązany do poinformowania inwestora w ciągu ośmiu dni roboczych i wskazania warunków, którym podlega zezwolenie.
Mechanizm nie ma jednak działać bez wyjątków. Uzgodniony tekst przewiduje możliwość jego wyłączenia m.in. w przypadku projektów stwarzających poważne ryzyko dla zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa narodowego, jeśli ryzyko zostanie należycie uzasadnione.
Łatwiejszy transfer sprzętu obronnego między państwami UE
Pakiet obejmuje także przepisy mające ułatwić przemieszczanie produktów związanych z obronnością pomiędzy państwami członkowskimi.
Wprowadzone ma zostać nowe generalne zezwolenie na transfer produktów obronnych. Państwa członkowskie będą zobowiązane do publikowania takich zezwoleń, co – zgodnie z założeniami reformy – ma stworzyć bardziej przewidywalne warunki działalności przedsiębiorstw przemysłu obronnego na wspólnym rynku.
Zmiany obejmują również zamówienia publiczne w sektorze obronnym. Podniesiony zostanie próg stosowania unijnych przepisów dotyczących zamówień, a maksymalny okres obowiązywania umów ramowych wzrośnie z siedmiu do dziesięciu lat.
Państwa członkowskie otrzymają ponadto większą elastyczność przy organizowaniu okazjonalnych wspólnych zamówień obronnych.
Parlament i Rada zobowiązały się jednocześnie do dalszej analizy możliwości upraszczania transferu produktów obronnych i wzmacniania europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB).
Więcej możliwości finansowania przemysłu obronnego
Kolejna część reformy dotyczy Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF). Nowe przepisy mają uprościć jego funkcjonowanie oraz doprecyzować kryteria przyznawania środków.
Priorytet mają otrzymywać projekty charakteryzujące się najwyższymi standardami jakości, efektywności i doskonałości. Zmodyfikowane zostaną także zasady zwiększonego finansowania projektów, w tym przedsięwzięć z udziałem małych i średnich przedsiębiorstw.
Na wniosek europosłów większe możliwości finansowania z EDF obejmą również działania prowadzone w ramach Struktury Europejskiego Programu Zbrojeniowego (SEAP), utworzonej jako część Europejskiego Programu Przemysłu Obronnego (EDIP).
Zmiany dotyczą również współpracy z Ukrainą. Koszty testów prowadzonych na Ukrainie, jako państwie kandydującym do Unii Europejskiej, będą mogły zostać uznane za kwalifikujące się do finansowania z Europejskiego Funduszu Obronnego.
Wyjątki od przepisów środowiskowych i chemicznych
Nowe prawo przewiduje ponadto możliwość zastosowania przez państwa członkowskie określonych wyjątków od unijnych regulacji dotyczących ochrony środowiska i substancji chemicznych.
Takie odstępstwa będą mogły być stosowane w interesie obronności, jeżeli zostaną odpowiednio uzasadnione.
Jest to jeden z elementów szerszego założenia pakietu, którym jest ograniczenie barier regulacyjnych utrudniających zwiększanie europejskich zdolności produkcyjnych w sektorze obronnym.
Zdecydowana większość PE poparła zmiany
Poszczególne elementy pakietu uzyskały wyraźną większość podczas głosowań w Parlamencie Europejskim.
Przepisy dotyczące przyspieszenia wydawania zezwoleń dla projektów obronnych zostały przyjęte 540 głosami za, przy 105 przeciw i 22 wstrzymujących się.
Zmiany dotyczące transferu produktów obronnych wewnątrz UE oraz uproszczenia zamówień poparło 549 europosłów. Przeciw zagłosowało 92, a 27 wstrzymało się od głosu.
Z kolei przepisy dotyczące ułatwiania inwestycji i warunków działania przemysłu obronnego zostały przyjęte stosunkiem 530 głosów za, 125 przeciw i 12 wstrzymujących się.
UE chce szybciej rozbudowywać przemysł obronny
Przyjęty pakiet wpisuje się w szerszą inicjatywę ReArm Europe/Readiness 2030. Jej założeniem jest stworzenie warunków pozwalających państwom członkowskim i europejskiemu przemysłowi szybciej zwiększać zdolności obronne.
Zmiany mają dotyczyć całego procesu – od budowy i rozbudowy zakładów produkcyjnych, poprzez zamówienia i współpracę przedsiębiorstw z różnych państw, aż po finansowanie nowych projektów.
Co zmiany oznaczają dla przemysłu obronnego?
Reforma ma przede wszystkim skrócić czas potrzebny na uruchamianie nowych mocy produkcyjnych oraz ograniczyć bariery przy współpracy przedsiębiorstw z różnych państw UE. Dla firm oznacza to potencjalnie szybsze procedury inwestycyjne, łatwiejszy transfer produktów obronnych oraz większą elastyczność przy wspólnych zamówieniach. Faktyczny wpływ zmian będzie jednak zależał od ich wdrożenia przez państwa członkowskie i ostatecznego kształtu poszczególnych regulacji.
Co dalej?
Po zakończeniu procedury legislacyjnej i formalnym przyjęciu aktów nowe regulacje będą mogły zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Szczegółowy termin wejścia w życie wynikać będzie z ostatecznej wersji poszczególnych aktów.
Gaceta.es: Chat Control budzi sprzeciw ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa
Parlament Europejski zgodził się rozpocząć negocjacje nad projektem cyfrowego euro
PE nie zablokował projektu zezwalającego na skanowanie prywatnych wiadomości
Zajączkowska wniosła w PE o zatrzymanie akcesji Ukrainy do UE. „To gangsterka”
Wejście w życie umowy handlowej UE-Meksyk coraz bliżej. Jest decyzja PE
