Nowa izba nad TSUE? Doradca prezydenta przedstawił propozycję zmian traktatowych
- Saryusz-Wolski proponuje usunięcie art. 255 TFUE i zmianę sposobu nominowania sędziów TSUE.
- Chce powołania w TSUE „Izby Subsydiarności” z udziałem prezesów krajowych sądów konstytucyjnych.
- Izba miałaby kontrolować orzeczenia TSUE pod kątem zasady pomocniczości, proporcjonalności i przekroczenia kompetencji.
- Po stronie polskiej proponuje wpisanie do Konstytucji tzw. „tarczy konstytucyjnej”.
- Wprowadzenie tych zmian w zwykłej procedurze zmiany traktatów oznaczałoby uzgodnienie zmian przez państwa członkowskie, a następnie ich ratyfikację przez wszystkie państwa zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi.
Propozycja zmiany sposobu powoływania sędziów TSUE
Depolityzacja TSUE mogłaby zdaniem Saryusz-Wolskiego „dokonać się poprzez eliminację art. 255 TFUE który pozwala tzw. Komitetowi 255, zwanemu panelem, na kształtowanie składu TSUE przez kastową i zideologizowaną kooptację sędziów do tego dziś na wskroś politycznego organu, oraz - wprowadzenie zasady że to narodowe sądy konstytucyjne, a nie rządy, jak teraz, nominują członków TSUE”.
Obecnie art. 255 TFUE przewiduje siedmioosobowy komitet, który opiniuje kandydatów na sędziów i rzeczników generalnych TSUE przed ich mianowaniem przez rządy państw członkowskich. W skład panelu wchodzą byli sędziowie TSUE i Sądu, członkowie krajowych sądów najwyższych oraz prawnicy o uznanej kompetencji.
Panel z art. 255 nie dokonuje formalnego mianowania sędziów; wydaje opinię o kandydacie przed decyzją rządów państw członkowskich.
„Powołanie Izby Subsydiarności”
Kolejnym krokiem miałoby być zdaniem doradcy prezydenta ds. europejskich „powołanie w ramach TSUE drugiej instancji w postaci IZBY SUBSYDIARNOŚCI, złożonej z prezesów narodowych sądów konstytucyjnych, mającej za zadanie kontrolę orzeczeń TSUE z punktu widzenia przestrzegania traktatowych zasad: pomocniczości, proporcjonalności i przyznania - niewykraczania ULTRA VIRES poza traktatowo przyznane UE kompetencje, oraz, w razie potrzeby, ich uchylanie”.
Taka izba nie istnieje dziś w strukturze TSUE. Nadanie jej kompetencji do kontroli i uchylania orzeczeń oznaczałoby fundamentalną zmianę obecnego modelu sądownictwa unijnego i wymagałoby rewizji traktatów.
Czy propozycja Izby Subsydiarności jest nowa?
Nie jest to całkowicie nowa koncepcja Saryusz-Wolskiego. Polityk przedstawiał wcześniej podobne postulaty w dyskusjach o reformie ustroju UE. Obecne wystąpienie wpisuje je jednak w aktualny spór o relacje między sądami konstytucyjnymi a TSUE.
Czy takie zmiany można wprowadzić jednostronnie?
Nie. Zmiana art. 255 TFUE czy stworzenie nowej instytucji o kompetencjach do uchylania orzeczeń TSUE wymagałaby zmiany prawa pierwotnego UE. Taka reforma nie może zostać przeprowadzona decyzją jednego państwa ani samego Parlamentu Europejskiego. Zmiany traktatowe w tej skali wymagałyby uzgodnienia zmian zgodnie z art. 48 TUE, a następnie ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie według ich krajowych wymogów konstytucyjnych.
Jakie zmiany w Konstytucji?
Ponadto, po stronie Konstytucji RP, pożądane byłoby zapisanie w niej “TARCZY KONSTYTUCYJNEJ”, chroniącej polski porządek prawny przed pozatraktatowymi uzurpacjami ULTRA VIRES samego TSUE i innych organów UE
- podkreślał Saryusz-Wolski.
Jego zdaniem w tym celu należałoby wpisać do Konstytucji expressis verbis zasadę nadrzędności Konstytucji, zgodnie z którą prawo Unii miałoby zachowywać pierwszeństwo przed polskimi ustawami, wtedy i tylko wtedy, gdy respektuje polską Konstytucję i tożsamość konstytucyjną oraz traktatowo określony podział kompetencji pomiędzy Unię i państwa członkowskie.
W prawie UE zasada pierwszeństwa prawa unijnego jest utrwalona w orzecznictwie TSUE. Z kolei polski Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał na nadrzędność Konstytucji w krajowym porządku prawnym. To właśnie kolizja tych dwóch perspektyw stanowi tło propozycji przedstawionej przez Saryusz-Wolskiego.
40 lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego
Propozycje padły podczas konferencji „Prawnonaturalne fundamenty ładu konstytucyjnego”, organizowanej w Warszawie z okazji 40-lecia działalności orzeczniczej TK. Obchody odbywają się 10–11 września i zostały objęte patronatem prezydenta.
Mec. Lewandowski: Straszenie wojną i rozkład finansowy państwa ma jeden cel
Trump chciał Grenlandii. Teraz ogłasza przełomową umowę
Von der Leyen organizuje własną komórkę wywiadowczą. Doradca prezydenta alarmuje
Kanada pierwszym stowarzyszonym członkiem UE? Mark Carney zabrał głos
Europejska Rada Bezpieczeństwa jako „NATO bis”? Gen. Wroński wskazuje 10 zagrożeń
