Nowa izba nad TSUE? Doradca prezydenta przedstawił propozycję zmian traktatowych
- Saryusz-Wolski proponuje usunięcie art. 255 TFUE i zmianę sposobu nominowania sędziów TSUE.
- Chce powołania w TSUE „Izby Subsydiarności” z udziałem prezesów krajowych sądów konstytucyjnych.
- Izba miałaby kontrolować orzeczenia TSUE pod kątem zasady pomocniczości, proporcjonalności i przekroczenia kompetencji.
- Po stronie polskiej proponuje wpisanie do Konstytucji tzw. „tarczy konstytucyjnej”.
- Wprowadzenie tych zmian w zwykłej procedurze zmiany traktatów oznaczałoby uzgodnienie zmian przez państwa członkowskie, a następnie ich ratyfikację przez wszystkie państwa zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi.
Propozycja zmiany sposobu powoływania sędziów TSUE
Depolityzacja TSUE mogłaby zdaniem Saryusz-Wolskiego „dokonać się poprzez eliminację art. 255 TFUE który pozwala tzw. Komitetowi 255, zwanemu panelem, na kształtowanie składu TSUE przez kastową i zideologizowaną kooptację sędziów do tego dziś na wskroś politycznego organu, oraz - wprowadzenie zasady że to narodowe sądy konstytucyjne, a nie rządy, jak teraz, nominują członków TSUE”.
Obecnie art. 255 TFUE przewiduje siedmioosobowy komitet, który opiniuje kandydatów na sędziów i rzeczników generalnych TSUE przed ich mianowaniem przez rządy państw członkowskich. W skład panelu wchodzą byli sędziowie TSUE i Sądu, członkowie krajowych sądów najwyższych oraz prawnicy o uznanej kompetencji.
Panel z art. 255 nie dokonuje formalnego mianowania sędziów; wydaje opinię o kandydacie przed decyzją rządów państw członkowskich.
„Powołanie Izby Subsydiarności”
Kolejnym krokiem miałoby być zdaniem doradcy prezydenta ds. europejskich „powołanie w ramach TSUE drugiej instancji w postaci IZBY SUBSYDIARNOŚCI, złożonej z prezesów narodowych sądów konstytucyjnych, mającej za zadanie kontrolę orzeczeń TSUE z punktu widzenia przestrzegania traktatowych zasad: pomocniczości, proporcjonalności i przyznania - niewykraczania ULTRA VIRES poza traktatowo przyznane UE kompetencje, oraz, w razie potrzeby, ich uchylanie”.
Taka izba nie istnieje dziś w strukturze TSUE. Nadanie jej kompetencji do kontroli i uchylania orzeczeń oznaczałoby fundamentalną zmianę obecnego modelu sądownictwa unijnego i wymagałoby rewizji traktatów.
Czy propozycja Izby Subsydiarności jest nowa?
Nie jest to całkowicie nowa koncepcja Saryusz-Wolskiego. Polityk przedstawiał wcześniej podobne postulaty w dyskusjach o reformie ustroju UE. Obecne wystąpienie wpisuje je jednak w aktualny spór o relacje między sądami konstytucyjnymi a TSUE.
Czy takie zmiany można wprowadzić jednostronnie?
Nie. Zmiana art. 255 TFUE czy stworzenie nowej instytucji o kompetencjach do uchylania orzeczeń TSUE wymagałaby zmiany prawa pierwotnego UE. Taka reforma nie może zostać przeprowadzona decyzją jednego państwa ani samego Parlamentu Europejskiego. Zmiany traktatowe w tej skali wymagałyby uzgodnienia zmian zgodnie z art. 48 TUE, a następnie ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie według ich krajowych wymogów konstytucyjnych.
Jakie zmiany w Konstytucji?
Ponadto, po stronie Konstytucji RP, pożądane byłoby zapisanie w niej “TARCZY KONSTYTUCYJNEJ”, chroniącej polski porządek prawny przed pozatraktatowymi uzurpacjami ULTRA VIRES samego TSUE i innych organów UE
- podkreślał Saryusz-Wolski.
Jego zdaniem w tym celu należałoby wpisać do Konstytucji expressis verbis zasadę nadrzędności Konstytucji, zgodnie z którą prawo Unii miałoby zachowywać pierwszeństwo przed polskimi ustawami, wtedy i tylko wtedy, gdy respektuje polską Konstytucję i tożsamość konstytucyjną oraz traktatowo określony podział kompetencji pomiędzy Unię i państwa członkowskie.
W prawie UE zasada pierwszeństwa prawa unijnego jest utrwalona w orzecznictwie TSUE. Z kolei polski Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał na nadrzędność Konstytucji w krajowym porządku prawnym. To właśnie kolizja tych dwóch perspektyw stanowi tło propozycji przedstawionej przez Saryusz-Wolskiego.
40 lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego
Propozycje padły podczas konferencji „Prawnonaturalne fundamenty ładu konstytucyjnego”, organizowanej w Warszawie z okazji 40-lecia działalności orzeczniczej TK. Obchody odbywają się 10–11 września i zostały objęte patronatem prezydenta.
Doradca prezydenta: Karol Nawrocki może zatrzymać niekorzystny dla Polski nowy budżet UE
UE chce wykorzystać pożary w Europie do wyciągnięcia pieniędzy od podatników?
Doradca prezydenta: Polska może być wzięta w trzy ognie: Berlin–Bruksela–Kijów
Złotowski o strategii bezpieczeństwa UE: Kolejny etap wyszarpywania kompetencji państwom
Doradca prezydenta przywołuje mocne słowa o Sejmie. „Posłowie nie mają pojęcia, nad czym głosują”
