Kanada pierwszym stowarzyszonym członkiem UE? Mark Carney zabrał głos

Nawiązując do wieloletnich historycznych więzi łączących Europę i Kanadę, Carney podkreślił „nasze przywiązanie do praworządności oraz niezachwianą obronę godności człowieka, wolności jednostki i demokracji, które wyrastają z tych samych głębokich korzeni i tego samego niezłomnego oddania”.

Wierzymy, że silna gospodarka nie jest celem samym w sobie, lecz środkiem do budowy sprawiedliwego społeczeństwa. (...) Wierzymy, że nasz dobrobyt rośnie, kiedy jest dzielony

– powiedział.

Tam, gdzie nasze mocne strony się różnią, wzajemnie się uzupełniają

– stwierdził premier Kanady, podkreślając, że „wzajemne korzyści stanowią sedno argumentacji na rzecz pogłębienia partnerstwa między Kanadą a Europą”.

Kanada „stowarzyszonym członkiem” UE? Co to oznacza?

Na razie nie oznacza to, że Kanada ma zostać pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. „Associate member” to zaproponowany przez Ursulę von der Leyen nowy status w relacjach Kanady z UE. Jego szczegółowe zasady, prawa i obowiązki nie zostały jeszcze publicznie określone i mają dopiero zostać wypracowane. Komisja Europejska określa go jako pierwsze członkostwo tego rodzaju.

Odnosząc się do wygłoszonego dzień wcześniej, w środę 16 września, orędzia Ursuli von der Leyen o stanie Unii Europejskiej, w którym zapowiedziała ona otwarcie drogi do tego, by Kanada została pierwszym członkiem stowarzyszonym UE, Carney powiedział:

Z zadowoleniem przyjmujemy tę ambicję. (...) Kanada i Europa powinny zabezpieczyć swoją strategiczną autonomię poprzez ścisłą współpracę w pełnym zakresie strategicznych zdolności, w tym w obszarze surowców krytycznych, potencjału przemysłu obronnego, sztucznej inteligencji i mocy obliczeniowych, bezpieczeństwa energetycznego, przestrzeni kosmicznej oraz systemów płatniczych.

Premier mówił również o korzyściach wynikających z potencjalnego udziału Kanady w unijnym programie Erasmus+ oraz w przygotowywanym przez UE programie inwestycji w badania i innowacje, a także o stworzeniu zintegrowanego rynku usług finansowych.

Pogłębienie i rozszerzenie naszych relacji wzmocni naszą suwerenność, poprawi dostępność cenową, zwiększy możliwości i bezpieczeństwo obywateli Kanady i Europy, jednocześnie chroniąc naszą zdolność do życia w sposób, jaki sami wybieramy

– dodał.

Czytaj również

Nowa izba nad TSUE? Doradca prezydenta przedstawił propozycję zmian traktatowych

Bruksela chce wykończyć małe firmy? Nowe wymogi EUDR

Miliardy euro i marne efekty. Raport ETO miażdży von der Leyen

Rzońca: Ta dyskusja jest obliczona na zdobycie pieniędzy „dla przyszłego państwa europejskiego”

Majątki Polaków pod lupą? Niepokojące wnioski z raportu dla KE. „UE potrzebuje pieniędzy”

210 mld euro rosyjskich aktywów znów na stole. Jest nowy pomysł

Co jeszcze zaproponowała Ursula von der Leyen?

Von der Leyen zaproponowała również stworzenie „Alliance for the Future”, które miałoby rozszerzyć współpracę daleko poza CETA. Wskazała m.in. technologie przyszłości, AI, technologie kwantowe, cyberbezpieczeństwo, przemysł obronny, Arktykę oraz bezpieczne łańcuchy dostaw energii, minerałów krytycznych i baterii. Celem ma być stworzenie wspólnej przestrzeni dobrobytu i bezpieczeństwa gospodarczego.

Co łączy już Kanadę i UE?

Kanadę i UE łączą już CETA, strategiczne partnerstwo polityczne oraz współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności. Od 2026 r. Kanada uczestniczy także w SAFE — unijnym instrumencie wspierającym wspólne inwestycje obronne. Kanada jest pierwszym państwem spoza Europy dopuszczonym do udziału w tym mechanizmie. Nowa propozycja pogłębienia relacji ma nadbudować nad tymi rozwiązaniami znacznie szerszą współpracę gospodarczą, technologiczną, energetyczną i obronną.

Dlaczego Kanada chce zacieśniać relacje z Europą?

Kanadyjski rząd przedstawia zacieśnianie relacji z Europą jako element dywersyfikacji zagranicznych partnerstw i wzmacniania odporności gospodarczej oraz strategicznej kraju. Carney argumentował, że obie strony mają uzupełniające się atuty: Europa dysponuje dużym rynkiem, zapleczem badawczym i przemysłowym, podczas gdy Kanada wnosi m.in. zasoby energetyczne, minerały krytyczne oraz kompetencje w AI, technologiach kwantowych i sektorze kosmicznym.

Carney: nie chodzi o budowę „trzeciego bloku”

Carney zaznaczył, że nie chodzi mu o budowę nowego bloku geopolitycznego konkurującego z największymi mocarstwami. Jako cel wskazał zwiększenie odporności Kanady i Europy oraz ograniczenie możliwości wywierania na nie presji gospodarczej i politycznej.

Na razie propozycja pozostaje polityczną deklaracją kierunku: nie przedstawiono jeszcze szczegółów dotyczących formalnego statusu Kanady jako „associate member”, harmonogramu ani zakresu praw i obowiązków, jakie miałby się z nim wiązać.