Rosja rozbudowuje potencjał nuklearny. Broń i systemy przenoszenia coraz bliżej NATO
- SIPRI szacuje całkowity rosyjski inwentarz na około 5420 głowic. Około 4400 należy do wojskowego arsenału, a pozostałe 1020 to głowice wycofane i oczekujące na demontaż.
- Około 1796 rosyjskich głowic strategicznych jest rozmieszczonych. Nie oznacza to, że wszystkie 5420 mogą zostać natychmiast użyte.
SIPRI ocenia, że liczba rozmieszczonych głowic Rosji może wzrosnąć w kolejnych latach, m.in. wraz z modernizacją pocisków mogących przenosić więcej głowic. - Rosja i Białoruś twierdzą, że rosyjska broń jądrowa znajduje się na Białorusi, ale dokładna liczba i lokalizacja głowic nie są publicznie potwierdzone.
- W lutym 2026 r. wygasł New START, ostatni traktat ograniczający strategiczne arsenały nuklearne USA i Rosji.
Ile głowic nuklearnych ma Rosja?
Z danych SIPRI wynika, że spośród około 5420 rosyjskich głowic mniej więcej 4400 znajdowało się w zapasach wojskowych i mogło być przeznaczonych do użycia. Pozostałe około 1020 stanowiły głowice wycofane z eksploatacji i oczekujące na demontaż. Oznacza to, że podawanej liczby 5420 nie należy utożsamiać z liczbą ładunków gotowych do natychmiastowego zastosowania.
Według szacunków ekspertów zajmujących się rosyjskim arsenałem nuklearnym 1796 strategicznych głowic jest rozmieszczonych na pociskach balistycznych oraz w bazach lotnictwa strategicznego. Rosja dysponuje ponadto znacznym arsenałem broni nuklearnej przeznaczonej do wykorzystania przez systemy o krótszym zasięgu.
Rosja modernizuje arsenał
Eksperci zwracają uwagę przede wszystkim na trwającą modernizację rosyjskich sił nuklearnych. Moskwa wymienia starsze systemy przenoszenia, rozwija nowe pociski oraz modernizuje komponent lądowy, morski i lotniczy swojej triady nuklearnej. SIPRI ocenia, że w kolejnych latach liczba rozmieszczonych rosyjskich głowic może wzrosnąć.
Proces ten nie przebiega jednak bez problemów. Jednym z przykładów są trudności związane z programem ciężkiego międzykontynentalnego pocisku balistycznego RS-28 Sarmat. Na tempo modernizacji mogą wpływać również zachodnie sankcje, ograniczenia technologiczne oraz ogromne koszty prowadzonej przez Rosję wojny przeciwko Ukrainie.
Eksperci FAS wskazują na liczne opóźnienia programów modernizacyjnych, a przewidywany kilka lat temu znaczny wzrost rosyjskich niestrategicznych sił nuklearnych dotąd się nie zmaterializował.
Analitycy Bulletin of the Atomic Scientists wskazują, że rozwój rosyjskich sił jądrowych należy rozpatrywać także w kontekście rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi. Moskwa chce utrzymać zdolność do skutecznego nuklearnego uderzenia odwetowego i traktuje broń jądrową jako jeden z podstawowych instrumentów gwarantujących jej status mocarstwa.
Eksperci ostrzegają przed nowym wyścigiem zbrojeń
SIPRI zwraca jednocześnie uwagę na szerszy i coraz poważniejszy problem – osłabienie międzynarodowego systemu kontroli zbrojeń nuklearnych. Rosja i Stany Zjednoczone w dalszym ciągu posiadają zdecydowaną większość światowych zasobów broni jądrowej, a jednocześnie dotychczasowe mechanizmy ograniczające ich arsenały ulegają erozji.
Zdaniem ekspertów świat może wchodzić w okres nowego wyścigu zbrojeń nuklearnych. Państwa posiadające broń jądrową modernizują swoje arsenały, a perspektywa dalszych redukcji staje się coraz bardziej odległa. Zwiększa to również ryzyko eskalacji, błędnej kalkulacji lub kryzysu, w którym broń jądrowa ponownie stanie się realnym elementem konfrontacji między mocarstwami.
Hans M. Kristensen, jeden z najbardziej znanych badaczy światowych arsenałów nuklearnych, wskazuje na coraz większe znaczenie przypisywane broni jądrowej w polityce bezpieczeństwa mocarstw. Rosja nie jest przy tym jedynym państwem rozwijającym swoje możliwości – modernizację prowadzą również pozostałe państwa dysponujące bronią nuklearną.
Co eksperci uważają za groźne?
Nie sama liczba 5420 rosyjskich głowic jest więc najważniejszym sygnałem ostrzegawczym. Eksperci za szczególnie niepokojące uznają połączenie modernizacji arsenałów, możliwości zwiększania liczby rozmieszczonej broni oraz słabnących mechanizmów kontroli zbrojeń. W rezultacie po dekadach stopniowego ograniczania światowych zapasów nuklearnych coraz bardziej realna staje się perspektywa ponownego wzrostu ich znaczenia i liczebności.
Rosyjskie systemy nuklearne na Białorusi. Co wiadomo o głowicach?
Zmiany dotyczą nie tylko modernizacji rosyjskiego arsenału nuklearnego, ale również jego potencjalnego rozmieszczenia. Najważniejszym kierunkiem pozostaje Białoruś. Moskwa i Mińsk od 2023 roku deklarują, że na jej terytorium znajduje się rosyjska taktyczna broń jądrowa. Aleksandr Łukaszenka mówił nawet o „dziesiątkach” głowic. Eksperci podchodzą jednak do tych deklaracji ostrożnie – publicznie dostępne informacje nie pozwalają jednoznacznie potwierdzić ani dokładnej liczby, ani miejsc przechowywania rosyjskich głowic.
Według autorów Nuclear Notebook – Hansa Kristensena, Matta Kordy, Eliany Johns i Mackenzie Knight-Boyle - jednocześnie na Białorusi rozwijana jest infrastruktura, która może służyć do ich składowania i obsługi. Analitycy zwracają szczególną uwagę na rejon Osipowicz, gdzie zaobserwowano rozbudowę zabezpieczeń i infrastruktury charakterystycznej dla obiektów związanych z rosyjskimi siłami nuklearnymi.
Rozwijane są również możliwości przenoszenia ładunków jądrowych. Białoruś dysponuje systemami Iskander-M, a dodatkowe znaczenie ma pojawienie się na jej terytorium rosyjskiego systemu Oresznik, zdolnego do przenoszenia zarówno ładunków konwencjonalnych, jak i jądrowych.
SIPRI zwraca przy tym uwagę na kluczowe rozróżnienie: rozmieszczenie systemów zdolnych do przenoszenia broni jądrowej nie oznacza automatycznie rozmieszczenia samych głowic. Pomimo deklaracji władz Rosji i Białorusi w otwartych źródłach nadal brakuje rozstrzygających dowodów pozwalających określić skalę faktycznego składowania rosyjskiej broni nuklearnej poza granicami Federacji Rosyjskiej.
Na zmianę sytuacji wskazuje jednak również coraz intensywniejsza aktywność szkoleniowa. W maju 2026 roku Rosja i Białoruś przeprowadziły wspólne ćwiczenia obejmujące m.in. procedury dostarczenia broni jądrowej oraz przygotowania do jej użycia. Wszystko to pokazuje, że Białoruś staje się coraz ważniejszym elementem rosyjskiego systemu odstraszania, przesuwając część potencjału nuklearnego Moskwy bliżej wschodniej flanki NATO.
Równolegle Rosja modernizuje strategiczne siły jądrowe na własnym terytorium. Według SIPRI w najbliższych latach może wzrosnąć liczba rozmieszczonych rosyjskich głowic, m.in. w związku z wprowadzaniem nowych systemów i możliwością wyposażania części rakiet w wiele niezależnie naprowadzanych głowic.
Które państwa wzmacniają arsenał nuklearny?
Rosja nie jest jedynym państwem modernizującym siły nuklearne. Według SIPRI Yearbook 2026 wszystkie dziewięć państw posiadających broń jądrową prowadziło w 2025 r. programy wzmacniania lub modernizacji swoich arsenałów. Oprócz Rosji są to Stany Zjednoczone, Chiny, Francja, Wielka Brytania, Indie, Pakistan, Korea Północna i Izrael. Większość z nich wprowadzała również nowe systemy uzbrojenia jądrowego lub zdolne do przenoszenia głowic.
New START wygasł. Co to oznacza?
Wygaśnięcie traktatu New START 5 lutego 2026 roku oznacza, że Stany Zjednoczone i Rosja po raz pierwszy od dziesięcioleci nie są związane dwustronnym porozumieniem ograniczającym ich strategiczne arsenały nuklearne. Traktat przewidywał limit 1550 rozliczanych na jego zasadach rozmieszczonych głowic strategicznych oraz limity dotyczące strategicznych systemów przenoszenia. Jego wygaśnięcie nie oznacza automatycznego i natychmiastowego zwiększenia arsenałów, ale usuwa prawne ograniczenia, które dotychczas hamowały ich rozbudowę. W praktyce USA i Rosja mogą zwiększać liczbę rozmieszczonych głowic ponad dotychczasowe limity, a brak systemu wzajemnej weryfikacji zmniejsza przejrzystość i przewidywalność działań obu mocarstw.
Eksperci SIPRI ostrzegają, że brak następcy New START może zwiększyć ryzyko błędnej kalkulacji i przyspieszyć nowy wyścig zbrojeń nuklearnych, szczególnie w sytuacji, gdy oba państwa modernizują swoje arsenały, a jednocześnie szybko rośnie potencjał jądrowy Chin.
Rosja zaatakowała Kijów pociskami balistycznymi. Są zabici i ranni
USA szykują „zimowy” plan dla Ukrainy. Zełenski zdradza szczegóły
Pałac Elizejski ujawnia kulisy rozmów w Moskwie. Rosja chce wrócić do negocjacji po wyborach
Wysłannicy Trumpa bez przełomu w Moskwie. Bloomberg ujawnia plan Putina
Gen. Wroński: Najsłabszym ogniwem Europy może nie być armia, ale społeczeństwo
