Tusk nieformalnie "persona non grata" w Waszyngtonie

„Zimny prysznic” z Pentagonu

Połowa maja przyniosła w Warszawie prawdziwy polityczny wstrząs. Decyzja Pentagonu o wstrzymaniu zaplanowanej wcześniej rotacji 4 tysięcy amerykańskich żołnierzy uderzyła w polskie elity rządzące z siłą gromu. Co najgorsze – nikt w Kancelarii Premiera Donalda Tuska, Ministerstwie Obrony Narodowej kierowanym przez Władysława Kosiniaka-Kamysza, ani w resorcie dyplomacji Radosława Sikorskiego, nie miał pojęcia, co się właściwie stało i jakie ta decyzja pociągnie za sobą konsekwencje.

W obozie władzy wybuchła prawdziwa panika, a próby gaszenia tego dyplomatycznego pożaru tylko obnażyły całkowity brak komunikacji z Waszyngtonem. Rząd w pośpiechu wysłał za ocean wiceministrów obrony Pawła Zalewskiego i Cezarego Tomczyka, by próbowali ustalać szczegóły na miejscu. W tym samym czasie szef MON telefoniczne rozmawiał z sekretarzem wojny USA Petem Hegsethem, uspokajając opinię publiczną, choć w jego wypowiedziach stale wybrzmiewał uderzający fakt: Polska nie została uprzedzona o krokach Amerykanów.

Lekcja pokory z Pentagonu

Prawda o tym kryzysie okazała się wyjątkowo brutalna. Polski rząd o strategicznych decyzjach swojego najważniejszego sojusznika dowiedział się – w co jest ciężko naprawdę uwierzyć – po prostu z przekazów medialnych. Ani z Pentagonu, ani z Białego Domu nie wykonano ani jednego telefonu do premiera, ministra obrony czy szefa polskiej dyplomacji. Zabrakło jakiegokolwiek oficjalnego komunikatu, a milczała nawet amerykańska ambasada w Warszawie. Wiele wskazuje na to, że ten drastyczny ruch miał być celową, polityczną lekcją pokory – swoistym „zimnym prysznicem” dla gabinetu Donalda Tuska. Waszyngton chciał dobitnie pokazać, że cierpliwość nowej administracji Trumpa wobec polskiego premiera i jego gabinetu ma swoje granice.

Dlaczego Amerykanie zdecydowali się na tak demonstracyjne odcięcie kanałów informacyjnych dla polskiego rządu w tak ważnej sprawie? Odpowiedź kryje się w pamięci instytucjonalnej Waszyngtonu, która skrupulatnie odnotowuje każdą publiczną szpilę wbijaną przez polskiego premiera. W Białym Domu wciąż żywe są echa niedawnych wypowiedzi Donalda Tuska, w których podważał on wiarygodność artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego. Czarę goryczy przelać miał jednak głośny wywiad premiera dla „Financial Times”. Tusk autorytatywnie stwierdził w nim, że Polska nie zamierza „podbierać” amerykańskich żołnierzy wycofywanych z Niemiec.

Czytaj również

Ekspert: Rząd stosuje mgłę dezinformacyjną, jako wizerunkową taktykę osłonową

Petru wiceministrem? "Nie ma takiego ustalenia"

Kara za referendum. Tusk rozwiązał struktury w Małopolsce

Gospodarka, głupcze! Maksyma Clintona zdefiniuje wybory do Kongresu

Nietypowy plan Trumpa. Na dachu Białego Domu ma powstać coś wyjątkowego

Tusk ma problem. Jest nowy sondaż

Premier Tusk „persona non grata” w Białym Domu?

Za oceanem odebrać te słowa miano jako jawne i szkodliwe wchodzenie w paradę planom Donalda Trumpa, który od lat dąży do głębokiego przemodelowania obecności wojskowej w Europie i ukarania Berlina za opieszałość w wydatkach na obronność. Efekt tych napięć jest dziś widoczny gołym okiem: Donald Tusk od początku nowej kadencji Trumpa nie ma wstępu do Białego Domu. Nie ma oficjalnych spotkań, nie ma uścisków dłoni, nie dochodzi nawet do rutynowych rozmów telefonicznych. Premier trzydziestoośmiomilionowego kraju na kluczowej flance NATO stał się w Waszyngtonie postacią całkowicie pomijaną, będąc w Białym Domu kimś na kształt nieformalnej persona non grata.

Nastroje panujące wśród amerykańskich urzędników bez ogródek opisał niedawno szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz. Przekazał on brutalnie szczere pytania, jakie padają w kuluarach Pentagonu:

„No jak my mamy przysłać wojska do was, jak wasz premier ciągle nas atakuje? W imię czego mamy to robić?” 

– pytają wprost amerykańscy decydenci.

Prezydent Nawrocki wiedział, ale nic nie powiedział

Podczas gdy w rządowych gabinetach panował chaos, w Pałacu Prezydenckim odczuć można było całkowity spokój. Prezydent Karol Nawrocki i jego ministrowie ze stoickim spokojem przyglądali się nerwowej reakcji rządu i podejmowanym kolejnym próbom kontaktu z amerykańską administracją i najważniejszymi amerykańskimi wojskowymi. Dodając w publicznych wypowiedziach, że dyplomacja lubi ciszę i spokój.

Skąd zatem to opanowanie i pewność siebie? Wiele wskazuje na to, że prezydent Nawrocki miał wiedzę o tym, co robią Amerykanie, którzy uznać mieli, że miarka się przebrała i że trzeba dać polskiemu rządowi i samemu premierowi srogą lekcję. Z bardzo jasnym przekazem: ataki medialne polskiego premiera i polskiego rządu na amerykańskiego prezydenta muszą się skończyć. To warunek dalszej współpracy i dalszej obecności wojsk amerykańskich w Polsce. W przeciwnym razie konsekwencje będą bardzo wymierne.

Nawrocki ma osobisty numer do Trumpa

To jednak nie koniec złych wiadomości dla rządu i samego premiera Donalda Tuska. Co ciekawe, gdy ministrowie Tuska latali do USA prosić o wyjaśnienia, prezydent Nawrocki nie musiał nawet dzwonić do Białego Domu. Choć dysponuje osobistym, bezpośrednim numerem telefonu do Donalda Trumpa, tym razem z niego miał nie skorzystać. Otoczenie prezydenta stanowczo zaprzecza też medialnym doniesieniom o rzekomej wymianie SMS-ów w tamtych dniach. To tylko potwierdza tezę, że dla Karola Nawrockiego decyzja Pentagonu nie była żadnym zaskoczeniem. Prezydent z boku obserwował precyzyjnie zaplanowaną akcję Waszyngtonu.

Wpis na Truth Social: 5 tysięcy żołnierzy jako polityczna premia

Potwierdzenie tej zakulisowej dynamiki nadeszło najszybszą i najbardziej bezpośrednią drogą – poprzez osobisty wpis Donalda Trumpa na platformie Truth Social. Amerykański prezydent jednym ruchem całkowicie odwrócił kartę, pisząc:

„W związku z pomyślnym wynikiem wyborów obecnego prezydenta Polski, Karola Nawrockiego, którego z dumą poparłem, oraz biorąc pod uwagę nasze relacje z nim, mam przyjemność ogłosić, że Stany Zjednoczone wyślą do Polski dodatkowe 5 tys. żołnierzy. Dziękuję za uwagę!”.

Ten krótki komunikat rzucił polską dyplomację rządową na kolana i był jak srogi policzek wymierzony w rząd Donalda Tuska. Z jednej strony Pentagon oficjalnie wstrzymywał rotację 4 tysięcy ludzi, z drugiej – prezydent USA osobiście obiecał 5 tysięcy kolejnych, ale jednoznacznie definiując to jako polityczną premię za zwycięstwo Karola Nawrockiego. To brutalne, ale chirurgicznie precyzyjne rozegranie wewnętrznych napięć w Polsce przez Waszyngton. Amerykańska administracja dała jasno do zrozumienia, że nie zamierza legitymizować Donalda Tuska, dopóki ten nie zweryfikuje swojej retoryki. To także twardy dowód na to, że Amerykanie wybrali sobie jednego, wiarygodnego partnera do rozmów nad Wisłą – prezydenta Rzeczypospolitej.

Obecnie resort obrony oraz Pałac Prezydencki muszą wspólnie rozszyfrować techniczną stronę tej deklaracji Trumpa. W kuluarach Pentagonu trwają szczegółowe negocjacje: czy obiecane 5 tysięcy mundurowych to zupełnie nowe siły zwiększające ogólny stan posiadania, czy jedynie mechanizm łatania dziur i zastępowania jednostek, które właśnie opuszczają Polskę. Tego dziś tak naprawdę w Polsce nikt nie wie. Stąd ta kwestia pozostaje kluczowym przedmiotem bieżących ustaleń, w których uczestniczyć mają wspólnie zarówno MON, jak i Kancelaria Prezydenta.

Kongres popiera Fort Trump

Pomimo tego politycznego teatru na głębszym poziomie toczą się procesy o fundamentalnym znaczeniu dla naszego bezpieczeństwa narodowego. Sukcesywne wycofywanie się militarne USA z głębi Europy (przede wszystkim z Niemiec) jest już nieodwracalnym faktem geopolitycznym. Jednak to właśnie Polska – w oczach Waszyngtonu – ma stać się nowym europejskim centrum dla sił odstraszania przed atakiem Rosji na jakiekolwiek państwo NATO. Co istotne, w tej jednej sprawie rząd i prezydent mówią wreszcie nieoficjalnie jednym głosem: celem są stałe bazy wojskowe.

I Amerykanie tę ofertę ostatecznie przyjęli. Gra nie toczy się już tylko o tymczasową, rotacyjną obecność pododdziałów. Polska położyła na stole propozycję, która całkowicie zmienia reguły gry – zadeklarowaliśmy pełną gotowość sfinansowania i wybudowania całej infrastruktury niezbędnej do stałego stacjonowania żołnierzy wraz z ich rodzinami. Jak otwarcie przyznał wiceszef MON Paweł Zalewski na łamach „The Washington Post”:

„Będziemy musieli zbudować małe miasto z całą niezależną infrastrukturą dla stałej obecności. Jesteśmy gotowi, by to zrobić”.

Powstanie amerykańskiej stałej bazy wojskowej na naszej ziemi to najlepsza, namacalna polisa ubezpieczeniowa. Jakikolwiek atak na Polskę stałby się wtedy automatycznie bezpośrednią wojną ze Stanami Zjednoczonymi.
Najlepszym dowodem na to, że sprawa w USA traktowana jest naprawdę poważnie, jest opublikowany pod koniec maja, liczący 500 stron, projekt amerykańskiej ustawy o wydatkach na obronność (NDAA). Kongres USA wprost wyraził w nim dezaprobatę dla wcześniejszych decyzji Pentagonu o wstrzymywaniu wysyłki brygady pancernej nad Wisłę. Amerykańscy ustawodawcy idą znacznie dalej: nie tylko naciskają na stałą obecność brygady pancernej w Polsce, ale też sugerują rozmieszczenie u nas batalionu artylerii dalekiego zasięgu (Long Range Fires Battalion). Mowa tu o sprowadzeniu potężnej siły ognia – rakiet Tomahawk i SM-6, które pierwotnie miały stacjonować w Niemczech. Dowódca sił USA i NATO w Europie otrzymał sztywny termin do 1 października na przedstawienie niezależnej oceny ryzyka oraz gotowości infrastrukturalnej Polski do przyjęcia tego arsenału.

Czas na ponadpolityczny konsensus

Polska stoi zatem przed historyczną szansą, która zdefiniuje architekturę bezpieczeństwa w tej części Europy na całe pokolenia. Amerykański Kongres pisze ustawy pod stałe bazy, Donald Trump deklaruje tysiące żołnierzy, a polskie MON deklaruje budowę amerykańskich miast garnizonowych. Wszystkie te precyzyjnie układane klocki mogą jednak runąć, jeśli polska klasa polityczna nie wyjdzie z destrukcyjnego politycznego klinczu.

Donald Tusk musi zrozumieć, że brukselskie czy salonowe gry z czasów europejskich nie działają w realiach twardej, transakcyjnej polityki Donalda Trumpa. Z kolei Pałac Prezydencki nie może traktować swoich uprzywilejowanych relacji z Białym Domem wyłącznie jako narzędzia w wewnętrznej walce politycznej z rządem. Jeśli personalne animozje i brak elementarnej koordynacji na linii premier – prezydent zablokują proces, który właśnie z trudem pilotuje Pentagon, historia nam tego nie wybaczy. Amerykańskie rakiety i czołgi potrzebują w Warszawie jednego, stabilnego i przewidywalnego partnera – a nie dwóch skłóconych obozów, z których jeden jest w Waszyngtonie dziś demonstracyjnie ignorowany.

[Tytuł i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]