Czy afera w Szpitalu Południowym zatopi rząd Donalda Tuska?

W samym epicentrum afery stoi 28-letni Dawid Kacprzyk. W normalnym państwie człowiek w tym wieku dopiero rozpoczynałby pełną wyrzeczeń ścieżkę specjalizacji. Kacprzyk miał jednak potężniejszy atut niż wiedza medyczna: legitymację Koalicji Obywatelskiej, mandat warszawskiego radnego i fotel szefa rządowej młodzieżówki. To polityczne zaplecze wystarczyło, by bez ukończonej specjalizacji i wymaganego prawem doświadczenia wygrać konkurs na kluczowe stanowisko na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR) w miejskiej placówce, nadzorowanej bezpośrednio przez prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego.

Finansowe eldorado

Efekt? Astronomiczne zarobki rzędu 1,6 miliona złotych rocznie w tylko jednym szpitalu. Finansowe eldorado miały mu gwarantować potężne plecy w stołecznym ratuszu oraz bliskie relacje z wierchuszką Koalicji Obywatelskiej, w tym z samym Trzaskowskim i wiceprezydent Renatą Kaznowską odpowiedzialną za warszawską politykę zdrowotną.

Prawdziwym wstrząsem dla tego układu okazało się jednak medialne ujawnienie skali finansowych nieprawidłowości. Przyciśnięty do muru Kacprzyk w panicznym pośpiechu dokonał nagłej korekty ponad 30 wystawionych wcześniej faktur na absurdalną kwotę ponad 500 tysięcy złotych. W języku prawa i logiki taki ruch oznacza de facto jedno: bezwarunkowe przyznanie się do winy.

Salonik VIP: równi i równiejsi w kolejce po życie

Drugim, skrajnie bulwersującym wątkiem jest funkcjonowanie w Szpitalu Południowym specjalnego „saloniku VIP”, stworzonego na potrzeby kasty polityków KO i ich znajomych. Podczas gdy zwykli Warszawiacy godzinami czekali w kolejkach na SOR, prominentni działacze rządzącego układu byli obsługiwani ekspresowo i w luksusach. Relacje personelu malują obraz bezwzględnego cynizmu: lekarzy dosłownie odrywano od łóżek ciężko chorych pacjentów tylko po to, by w kilkanaście minut przeprowadzić komplet badań dla „ważnego gościa” z partyjną legitymacją. Choć politycy KO dziś chórem dementują te doniesienia, rodzi się fundamentalne pytanie: czy po tak rażącym naruszeniu standardów etycznych można im jeszcze w cokolwiek wierzyć?

W momentach kryzysowych partia rządząca stosuje zresztą sprawdzoną zasadę: „Nigdy do niczego się nie przyznawaj. Nawet jak złapią cię za rękę, mów, że to nie twoja ręka”. Trudno inaczej interpretować wypowiedzi liderów tej formacji. Szef warszawskich struktur KO Marcin Kierwiński ze stoickim spokojem stwierdził w mediach, że nie ma sobie absolutnie nic do zarzucenia, zapewniając, że nie miał najmniejszego wpływu na politykę kadrową Szpitala Południowego i stanowczo odrzucił wszelkie zarzuty łączące jego osobę z aferą. W podobnym tonie wypowiada się europoseł i były minister zdrowia w rządzie Donalda Tuska Bartosz Arłukowicz, który jak tylko może, odcina się od jakiejkolwiek znajomości z Kacprzykiem czy byłym już kierownictwem szpitala, choć bez trudu można odnaleźć dowody na to, że w przeszłości osobiście rozdawał jego ulotki wyborcze i promował jego karierę.

Lista osób, które przewinęły się przez ten VIP-owski azyl, bez wątpienia powinna zostać bezwzględnie upubliczniona. Precyzyjną wiedzę na ten temat posiadać ma Narodowy Fundusz Zdrowia, a także redakcja portalu Zero.pl, która z uwagi na prawną ochronę danych medycznych nie zdecydowała się na masową publikację nazwisk, lecz deklaruje pełną gotowość do pomocy organom ścigania. Pytanie tylko, czy śledczy w ogóle są zainteresowani dotarciem do pełnej prawdy?

Czytaj również

Dymisje w warszawskim ratuszu. Prof. Jabłoński: Może zadziałać doktryna Neumanna

Tusk: Saloniki VIP muszą zniknąć

Machnowska-Góra wydała oświadczenie po dymisji. "Sprawa Szpitala Południowego jest szokująca"

Kaznowska wydała oświadczenie po dymisji. Padły słowa o Szpitalu Południowym

Czerwona strefa SOR. Portal Zero ujawnia, czym miał zajmować się Dawid Kacprzyk

Szpital Południowy wydał komunikat. Koordynator prosektorium zwolniony

Poświęcenie pionka nie ugasiło pożaru

Sam Dawid Kacprzyk stał się po pierwszych medialnych publikacjach potężnym obciążeniem dla wizerunku KO i stabilności rządu. W ramach desperackiego gaszenia wizerunkowego pożaru potraktowano go z partyjną bezwzględnością. Pod wpływem twardych sugestii z góry młody radny zrezygnował z członkostwa w KO i młodzieżówce. Dawni koledzy z dnia na dzień obrócili się przeciwko niemu, cynicznie kreując go na „odizolowany przypadek” i próbując przerzucić odium na całe środowisko medyczne.

Żeby uspokoić opinię publiczną, naprędce wymieciono cały zarząd oraz radę nadzorczą szpitala, a prokuratura wszczęła śledztwo. Równolegle ruszyła jednak operacja wybielania władzy: politycy zaczęli suflować narrację, że salonik VIP to jedynie „wymysł dziennikarski”. Uruchomiono przychylne rządowi media, by zdezawuować aferę i sprowadzić ją do winy systemu i subiektywnej zemsty jednego lekarza-sygnalisty.

Bomba w Kanale Zero

Wszystkie wątki finansowe, polityczne i wizerunkowe zeszły jednak na dalszy plan, gdy w Kanale Zero wyemitowano wstrząsający wywiad z byłym ordynatorem chirurgii Szpitala Południowego w Warszawie, dr. Emilem Jędrzejewskim. To ten doświadczony lekarz już w lipcu ubiegłego roku alarmował Rafała Trzaskowskiego o dramacie na oddziale i bezkarności Kacprzyka. Słowa chirurga uderzyły w polską scenę polityczną niczym bomba:

„Traktuje ludzi jak fantomy. A jeżeli fantom się popsuł, to zmienia dokumentację, że on już był popsuty. […] Tam giną ludzie, bo ktoś się uczy. To jest sedno całego zamieszania. […] W wyniku błędu lekarskiego doprowadzano do powikłań, które kończyły się letalnie”.

To oskarżenie porażające. Wynika z niego, że pod parasolem ochronnym władzy na warszawskim SOR-ze permanentnie narażano ludzkie życie. A gdy dochodziło do tragedii, fałszowano dokumentację medyczną, posuwając się nawet do wykonywania pośmiertnych tomografii zwłokom, byle tylko ukryć błędy sztuki. Kacprzyk miał czuć się całkowicie nietykalny, powołując się na wpływy w stołecznym ratuszu.

Co najgorsze dla rządu, te zatrważające informacje niemal od razu zaczęły zyskiwać oficjalne potwierdzenie. Prokuratura wprost potwierdziła najbardziej drastyczny wątek – zgon pacjenta w szpitalnej łazience. Wcześniej minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ujawnił, że w ciągu ostatnich trzech lat na tym konkretnym SOR-ze doszło do co najmniej 12 zgonów, wokół których istniały podejrzenia nieprawidłowości. Sprawy te mają zostać zbadane na nowo.

Bezwzględne polowanie na sygnalistę

Jednak zamiast natychmiastowego zabezpieczenia dowodów przez prokuraturę i przesłuchania samego Kacprzyka, który zaprzeczył wszystkiemu w wydanym oświadczeniu, cała państwowa machina ruszyła do zmasowanego ataku... na sygnalistę. Dzień po emisji wywiadu rozpoczęło się klasyczne polowanie. Prokurator ostentacyjnie zasypał świadka kilkudziesięcioma szczegółowymi pytaniami w momencie, gdy ten wprost zażądał obecności pełnomocnika. Ten proceduralny pośpiech posłużył tylko jednemu: by sprzyjające władzy media mogły natychmiast wypuścić spin, że lekarz-sygnalista unika odpowiedzialności i

„ każde kluczowe pytanie skwitował podejrzanym milczeniem”.

Sygnał do nagonki dał zresztą sam premier Donald Tusk. Szef rządu w oficjalnej wypowiedzi stwierdził, że wiarygodność Jędrzejewskiego i jego sensacyjnych wypowiedzi wydaje się wątpliwa, czym odwrócił wektory winy, dodając, że

„odpowiedzialni za ewentualne nadużycia, zaniedbania lub pomówienia nie pozostaną bezkarni”

– kładąc jednoznaczny akcent na to ostatnie. Państwo polskie wysłało tym samym jasny komunikat każdemu lekarzowi: przeciwko sobie masz cały aparat władzy, a zamiast ochrony czeka cię bezwzględna wojna niszcząca twoją reputację. Jeśli były ordynator-sygnalista mówi prawdę, to jako społeczeństwo powinniśmy mocno trzymać kciuki, żeby uniósł tę gigantyczną presję oraz przetrzymał zmasowane ataki medialne, które z pełną premedytacją uruchomił aparat rządowy. Walka będzie na pewno na całego, bez żadnych jeńców. Doskonale widać to po tym, że na polityczno-prawnym polu bitwy błyskawicznie zameldował się już słynny mecenas Jacek Dubois oraz we własnej osobie Roman Giertych.

Rządowy paraliż i ucieczka od odpowiedzialności

Reakcja obozu władzy obnażyła strukturalny paraliż i hipokryzję instytucji państwowych. Trudno wierzyć, że upolityczniona dziś prokuratura pod wodzą ministra Żurka jest w stanie uczciwie rozliczyć tę sprawę.

Afera Szpitala Południowego to tąpnięcie, które bezpowrotnie niszczy resztki społecznego zaufania do państwa. Kompletnie niezrozumiałe wydaje się zniknięcie w pierwszych dniach tej afery minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Szefowa resortu po wybuchu skandalu dosłownie zapadła się pod ziemię, jakby odgórnie nakazano jej milczenie w naiwnej nadziei, że temat w końcu ucichnie. Jej ostentacyjne milczenie w kuluarach KO jednoznacznie oceniono jako gigantyczną wpadkę kadrową Tuska. Za kulisami coraz głośniej zaczęto mówić o jej dymisji – Tusk wie, że dalsza bierność rozwścieczy jego własny elektorat.

Z politycznego punktu widzenia ta roszada to jednak operacja fasadowa. Dymisja minister zdrowia nic Tuska nie kosztuje. Prawdziwym testem byłoby pociągnięcie do odpowiedzialności Marcina Kierwińskiego lub Rafała Trzaskowskiego, w których otoczeniu ta patologia wyrosła. Nic takiego się jednak nie wydarzy. Pierwszy z nich z pewnością zachowa ministerialną tekę szefa MSWiA oraz kluczowe wpływy. Drugi bez żadnych przeszkód dokończy swoją kadencję w fotelu prezydenta stolicy, by następnie płynnie uciec przed odpowiedzialnością w wielką politykę międzynarodową.

Trwając w milczeniu

W ten sposób obroni się układ zamknięty, który niczym sycylijska ośmiornica oplótł najważniejsze instytucje Warszawy. W normalnym, dojrzałym państwie demokratycznym afera o takim ciężarze musiałaby doprowadzić do natychmiastowego upadku gabinetu, dymisji premiera i rozpisania wcześniejszych wyborów. W Polsce standardy przyzwoitości dawno jednak przestały obowiązywać. Rządzącym partiom bardziej zależy bowiem na utrzymaniu intratnych stołków. Gdyby było inaczej, czy Polska 2050, PSL, czy Lewica nie opuściłyby natychmiast koalicji, by bezkompromisowo przeciąć te patologie? Trwając jednak w milczeniu i chroniąc status quo, mniejsi koalicjanci stają się po prostu biernymi współwinnymi tej porażającej afery.

Jeśli aparat sprawiedliwości nie wykaże się pełną niezależnością, największą ofiarą tego skandalu nie będą skompromitowani politycy, lecz zwykli obywatele, którzy ostatecznie stracą resztki wiary w to, że system chroni ich życie, a nie interesy silniejszych. O ile po tej historii nie stracili jej już całkowicie.

[Niektóre śródtytuły i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]