Stowarzyszenie prawników wzywa do solidarności sędziów wobec skandalicznego stanowiska KRS

Komunikat rzecznika KRS

"Prezydium Rady rekomendowało powołanie przez Przewodniczącego KRS zespołu, którego zadaniem będzie przeprowadzenie analizy stanowisk i ocena aktów prawnych  dotyczących  sądownictwa oraz postępowań prowadzonych przez tzw. neo-KRS. 
 
Zespół został powołany z przyczyn ustrojowych i wadliwego ukształtowania sędziowskiej części Rady w okresie od 6 marca 2018 r. do 15 maja 2026 r., 
 
Stanowisko zespołu będzie przedstawione Krajowej Radzie Sądownictwa w związku z projektem ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025.

O wynikach prac zespołu będziemy informować na bieżąco"

- poinformował rzecznik KRS.

Stanowisko Veritas et Ius

W ocenie wielu prawników KRS podejmuje działania, które w ocenie wielu prawników mogą prowadzić do dalszej destabilizacji wymiaru sprawiedliwości. Pojawiają się również poważne wątpliwości, czy działania te znajdują wyraźną podstawę ustawową. To właśnie brak takiej podstawy prawnej stał się przedmiotem zdecydowanej reakcji Stowarzyszenia Veritas et Ius w Służbie Narodowi, które opublikowało stanowisko oraz wezwało sędziów do solidarnego działania.

W opublikowanym stanowisku stowarzyszenie wskazało, że nie znajduje jednoznacznej podstawy ustawowej upoważniającej Krajową Radę Sądownictwa do ponownej analizy zakończonych postępowań nominacyjnych prowadzonych w latach 2018–2025. Zdaniem Veritas et Ius sama uchwała o powołaniu zespołu nie może tworzyć nowych kompetencji organu ani zastępować wyraźnego upoważnienia wynikającego z ustawy.

W ocenie stowarzyszenia brak ustawowej podstawy do prowadzenia takich działań oznacza jednocześnie brak podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych sędziów zgromadzonych w aktach postępowań nominacyjnych. Autorzy stanowiska podkreślają, że organy władzy publicznej mogą przetwarzać dane osobowe wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych im przez prawo, a rozszerzanie tych kompetencji w drodze uchwał pozostaje sprzeczne zarówno z konstytucyjną zasadą legalizmu, jak i z przepisami RODO.

Wzór pisma do KRS

W odpowiedzi na zaistniałą sytuację Veritas et Ius przygotowało wzór pisma skierowanego do Krajowej Rady Sądownictwa. Dokument ma zostać podpisany przez sędziów powołanych od 2018 roku i stanowi formalny sprzeciw wobec przetwarzania ich danych osobowych bez wykazania ustawowej podstawy prawnej. Przygotowany wzór oświadczenia nie ogranicza się jedynie do zakwestionowania działań KRS. Stowarzyszenie powołuje się przede wszystkim na przepisy RODO oraz Konstytucji RP, wskazując, że organ władzy publicznej może przetwarzać dane osobowe wyłącznie wtedy, gdy działa na podstawie wyraźnego przepisu prawa. W piśmie sędziowie żądają od Krajowej Rady Sądownictwa wskazania konkretnego przepisu ustawy, który miałby upoważniać Radę lub powołany przez nią zespół do ponownej analizy akt postępowań nominacyjnych oraz do przetwarzania zawartych w nich danych osobowych.

Autorzy dokumentu domagają się również przedstawienia celu, zakresu i sposobu przetwarzania danych, okresu ich przetwarzania, wskazania osób, które będą miały dostęp do akt, a także informacji, czy przetwarzanie obejmuje dane szczególnych kategorii znajdujące się m.in. w ocenach kwalifikacyjnych, opiniach czy dokumentach kadrowych. Wzór odwołuje się do art. 15 RODO, w ramach którego sędziowie żądają pełnej informacji o przetwarzaniu swoich danych, do art. 18 RODO, wnosząc o ograniczenie przetwarzania do czasu wykazania przez KRS odpowiedniej podstawy prawnej, oraz do art. 21 RODO, zgłaszając sprzeciw wobec przetwarzania danych, jeżeli miałoby się ono odbywać na podstawie realizacji zadania wykonywanego w interesie publicznym.

Veritas et Ius wskazuje również, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. e RODO przetwarzanie danych przez organ władzy publicznej wymaga wyraźnej podstawy wynikającej z prawa Unii Europejskiej lub prawa krajowego. W ocenie stowarzyszenia sama uchwała Krajowej Rady Sądownictwa o powołaniu zespołu nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych dla nowego celu. Dokument odwołuje się także do art. 7, art. 47 oraz art. 51 ust. 2 Konstytucji RP, przypominając, że organy państwa działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, a każdy ma prawo do ochrony swojej prywatności i danych osobowych. W zakończeniu oświadczenia autorzy zapowiadają skorzystanie z przewidzianych prawem środków ochrony, w tym możliwości wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz dochodzenia swoich praw przed sądem.

Wezwanie do solidarności sędziów

Stowarzyszenie wezwało do solidarności wszystkich sędziów powołanych od 2018 roku, zachęcając ich do podpisywania przygotowanego oświadczenia i kierowania go do Krajowej Rady Sądownictwa. W stanowisku podkreślono, że brak reakcji może zostać odebrany jako akceptacja tworzenia nowych kompetencji organów państwa bez wyraźnej podstawy ustawowej. Veritas et Ius wskazuje, że obrona prawa do ochrony danych osobowych jest jednocześnie obroną konstytucyjnej zasady legalizmu oraz praworządności.

Autorzy stanowiska akcentują również, że zakończone procedury nominacyjne były prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a powołania na urząd sędziego zostały dokonane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i korzystają z domniemania legalności. W ich ocenie nie istnieje podstawa do ponownego wartościowania tych postępowań ani tworzenia mechanizmów ich ponownej oceny bez wyraźnej decyzji ustawodawcy. Dlatego Veritas et Ius wzywa środowisko sędziowskie do solidarnego działania, wskazując, że ma ono służyć nie tylko ochronie danych osobowych, ale również obronie pewności prawa, stabilności orzecznictwa i zasad państwa prawa.

Wzór pisma

Co to oznacza dla sędziów?

• Postępowania nominacyjne z lat 2018–2026 mogą zostać objęte analizą przez zespół powołany przez Krajową Radę Sądownictwa.
• Sędziowie powołani od 2018 roku mogą zwrócić się do KRS o wyjaśnienia dotyczące podstawy prawnej, celu i zakresu przetwarzania ich danych osobowych.
• Veritas et Ius zachęca do składania przygotowanego oświadczenia, w którym sędziowie wyrażają sprzeciw wobec przetwarzania danych bez wykazania wyraźnej podstawy ustawowej.
• Stowarzyszenie wskazuje na możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z RODO, w tym żądania informacji o przetwarzaniu danych oraz ich ograniczenia w określonych przypadkach.
• Ostateczne skutki dla sędziów będą zależeć od dalszych działań KRS oraz ewentualnych zmian ustawowych, dlatego sytuacja pozostaje rozwojowa.