Państwo prawa czy państwo siły? Znani prawnicy spotkają się na debacie w Toruniu

7 listopada 2026 r. w Toruniu spotkają się wybitni przedstawiciele nauki prawa, sędziowie, prokuratorzy i adwokaci, aby dyskutować o kryzysie konstytucyjnym, granicach władzy publicznej oraz kierunkach odbudowy polskiego wymiaru sprawiedliwości. Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Państwo prawa czy państwo siły? Od kryzysu do odbudowy” ma być nie tylko okazją do diagnozy obecnej sytuacji ustrojowej, ale przede wszystkim forum wypracowania konkretnych propozycji przywrócenia stabilności instytucjonalnej i zaufania obywateli do państwa.

Organizatorami wydarzenia są Akademia Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu oraz Stowarzyszenie Veritas et Ius. W Służbie Narodowi. Konferencja odbędzie się w siedzibie Akademii przy ul. Droga Starotoruńska 3.

Tematyka spotkania koncentrować się będzie wokół fundamentalnych zagadnień ustrojowych: pozycji Trybunału Konstytucyjnego, konstytucyjnych kompetencji Prezydenta RP, niezawisłości sędziowskiej, granic stosowania przymusu państwowego oraz odpowiedzialności organów władzy publicznej. W centrum debaty znajdzie się pytanie, czy współczesne państwo rzeczywiście funkcjonuje w granicach wyznaczonych przez Konstytucję i ustawy oraz jakie mechanizmy prawne mogą skutecznie przeciwdziałać nadużyciom władzy.

Czytaj również

Rząd sięga po temat aborcji? Debata może wrócić do Sejmu

Magyar zapowiada rozliczenia po Orbanie. Na celowniku sędziowie i prezes Sądu Najwyższego

Sejm wybrał nowych sędziów do KRS. PiS nie wziął udziału w głosowaniu

Mec. Lewandowski: Planowany jest „skok” na konstytucyjną prerogatywę prezydenta Nawrockiego

„W istocie rezygnują z objęcia urzędu”. Prof. UW zabiera głos ws. pseudoślubowania sędziów

TSUE podważa narrację o "neosędziach". Żurek: "Ustawa praworządnościowa rozwiąże problem"

Wybitni prawnicy o konstytucyjnych fundamentach państwa

Konferencję otworzy o. dr Tadeusz Rydzyk CSsR, prof. AKSiM, rektor założyciel Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. Ideę wydarzenia oraz jego zasadnicze cele przedstawi sędzia Piotr Schab, prezes Stowarzyszenia Veritas et Ius. W Służbie Narodowi. Pierwsza część konferencji zostanie poświęcona konstytucyjnym fundamentom państwa prawa i roli Trybunału Konstytucyjnego.

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego dr hab. Jarosław Wyrembak wygłosi referat dotyczący skuteczności orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i wymogów ich publikacji. Prof. dr hab. Genowefa Grabowska, specjalistka prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej, podejmie zagadnienie Trybunału Konstytucyjnego jako gwaranta suwerenności państwa. Z kolei konstytucjonalista dr Oskar Kida przedstawi problem granic reform ustrojowych oraz gwarancji stabilności państwa prawa.

Istotną częścią wydarzenia będzie również refleksja nad znaczeniem edukacji prawniczej dla odbudowy instytucji państwowych. Temu zagadnieniu poświęci swoje wystąpienie prof. dr hab. Anna Łabno, konstytucjonalistka i członek Rady Nowej Konstytucji.

Kompetencje Prezydenta RP, niezawisłość sędziów i granice ingerencji władzy

W programie znalazły się także wystąpienia poświęcone relacjom między organami państwa oraz konstytucyjnym gwarancjom niezależności wymiaru sprawiedliwości. Adwokat Piotr Andrzejewski, były senator RP, zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu i członek Rady Nowej Konstytucji, przedstawi referat dotyczący uzdrowienia obowiązującego systemu prawa oraz kompetencji Prezydenta RP. Prof. dr hab. Jan Majchrowski z Uniwersytetu Warszawskiego podejmie fundamentalne pytanie: „Rządy prawa i rządy ludzi. Ale jakiego prawa i jakich ludzi?”. Sędzia Piotr Schab omówi natomiast problem niezawisłości sędziowskiej wobec presji instytucjonalnej, granic ingerencji władzy oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej. O roli Sądu Najwyższego jako gwaranta bezpieczeństwa prawnego obywateli mówić będzie sędzia Sądu Najwyższego dr Anna Dziergawka.

Ważnym punktem programu będzie również referat sędzi Sądu Okręgowego w Świdnicy Kamili Borszowskiej-Moszowskiej, rzecznika prasowego Stowarzyszenia Veritas et Ius. W Służbie Narodowi, zatytułowany „Gdy przymus zastępuje prawo. Konstytucyjne granice działania organów państwa i odpowiedzialność za nadużycie władzy”. Wystąpienie będzie dotyczyć jednego z podstawowych zagadnień demokratycznego państwa prawnego: granic dopuszczalnego stosowania przymusu przez organy państwowe oraz mechanizmów odpowiedzialności za przekroczenie ustawowych kompetencji.

Trzy panele - naukowcy, prokuratorzy i sędziowie

Organizatorzy przewidzieli trzy rozbudowane panele dyskusyjne, podczas których przedstawiciele różnych środowisk prawniczych będą poszukiwać odpowiedzi na pytania dotyczące przyszłości polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Pierwszy panel - „Od kryzysu do odbudowy. Jak naprawić wymiar sprawiedliwości i przywrócić obywatelom zaufanie do prawa?” - poprowadzi adwokat dr Michał Skwarzyński, związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. W dyskusji wezmą udział prof. dr hab. PBŚ Anna Korzeniewska-Lasota, dr Oskar Kida, adwokat dr Jerzy Kwaśniewski, prezes Instytutu Ordo Iuris, dr Michał Sopiński, prawnik i były rektor-komendant Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, oraz dr Łukasz Bernaciński, członek zarządu Instytutu Ordo Iuris. Uczestnicy panelu będą rozmawiać o możliwościach odbudowy zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości, skuteczności instytucji prawnych oraz potrzebie rozwiązań ustrojowych zapewniających stabilność państwa.

Drugi panel - „Prawo czy przymus? Prokuratura i konstytucyjne granice działania organów państwa” - poświęcony zostanie funkcjonowaniu prokuratury, zasadzie legalizmu oraz granicom ingerencji państwa w prawa i wolności obywatelskie. Dyskusję poprowadzi prokurator Mariusz Moszowski, członek zarządu Stowarzyszenia Veritas et Ius. W Służbie Narodowi. W panelu uczestniczyć będą prokurator Robert Hernand, zastępca Prokuratora Generalnego, prokurator Bartosz Pęcherzewski z Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu oraz prokurator Dominik Matusiak, członek Rady Głównej Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP.  Rozmowa skoncentruje się na standardach działania prokuratury w demokratycznym państwie prawnym, odpowiedzialności za podejmowane decyzje oraz konieczności przestrzegania konstytucyjnych granic władzy.

Trzeci panel - „Niezawisłość pod presją. Jak odbudować sądownictwo i przywrócić stabilność orzeczeń?” - zgromadzi przedstawicieli środowiska sędziowskiego. Moderację obejmie sędzia Michał Lasota, wiceprezes Stowarzyszenia Veritas et Ius. W Służbie Narodowi. Wśród panelistów znajdą się sędzia Kamila Borszowska-Moszowska z Sądu Okręgowego w Świdnicy, sędzia Marcin Czapski z Sądu Okręgowego w Olsztynie, sędzia Jędrzej Dessoulavy-Śliwiński z Sądu Okręgowego w Krakowie oraz sędzia dr Adam Jaworski z Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie. Tematem dyskusji będą gwarancje niezawisłości sędziowskiej, stabilność orzeczeń, presja instytucjonalna oraz rozwiązania służące przywróceniu pewności prawa.

Nie tylko diagnoza kryzysu, ale propozycje odbudowy

Charakterystycznym elementem toruńskiej konferencji będzie jej praktyczny wymiar. Organizatorzy zakładają, że debata nie powinna kończyć się wyłącznie na analizie istniejących problemów. Dlatego w końcowej części wydarzenia zaplanowano przedstawienie „Toruńskich postulatów odbudowy państwa prawa i wymiaru sprawiedliwości”.

Wnioski z poszczególnych paneli zaprezentują ich moderatorzy: adwokat dr Michał Skwarzyński, prokurator Mariusz Moszowski oraz sędzia Michał Lasota. Postulaty mają stanowić podsumowanie dyskusji i wskazać możliwe kierunki zmian prawnych, ustrojowych oraz organizacyjnych.

Dlaczego ta konferencja jest ważna?

Spory dotyczące funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, statusu sędziów, kompetencji organów państwa czy granic działania prokuratury nie są wyłącznie przedmiotem dyskusji środowisk prawniczych. Ich konsekwencje mogą bezpośrednio wpływać na sytuację obywateli, pewność obrotu prawnego oraz skuteczność ochrony praw jednostki. Stabilność orzeczeń sądowych, przewidywalność stosowania prawa i respektowanie konstytucyjnych kompetencji poszczególnych organów należą do podstawowych warunków funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Toruńska konferencja ma stworzyć przestrzeń do rozmowy o tych problemach z udziałem przedstawicieli nauki i praktyki prawa, reprezentujących różne dziedziny oraz doświadczenia zawodowe.

Wydarzenie wpisuje się zarazem w szerszą debatę o przyszłości polskiego sądownictwa, odpowiedzialności władzy publicznej i potrzebie odbudowy zaufania społecznego do instytucji państwowych. Jak podkreślono w założeniach programowych konferencji, jej celem jest nie tylko wskazanie przyczyn kryzysu, lecz także wypracowanie propozycji odbudowy konstytucyjnych fundamentów państwa i stworzenia wymiaru sprawiedliwości służącego obywatelowi.

Konferencja w Toruniu - termin i informacje organizacyjne

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Państwo prawa czy państwo siły? Od kryzysu do odbudowy” odbędzie się 7 listopada 2026 r. w Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu przy ul. Droga Starotoruńska 3. Program rozpocznie się o godz. 7.00 Mszą Świętą w Sanktuarium NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II. Uroczyste otwarcie konferencji zaplanowano na godz. 10.00, a zakończenie obrad na godz. 17.15.

Zapisy i informacje organizacyjne:

Tel. 56 650 40 00

E-mail: [email protected]