NFZ wydał pilny komunikat

Jak czytamy w komunikacie, Narodowy Fundusz Zdrowia od 1 kwietnia 2026 r. wprowadza nowy sposób rozliczania nadwykonań w części diagnostyki ambulatoryjnej. Zmiany obejmą tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, gastroskopię i kolonoskopię. Fundusz po konsultacjach społecznych uwzględnił część uwag, podnosząc stawki finansowania świadczeń wykonanych ponad wartość umowy i przesuwając wejście w życie nowych zasad na drugi kwartał 2026 r.

NFZ zmienia zasady rozliczania nadwykonań w diagnostyce

Zmiana dotyczy wyłącznie nadwykonań, czyli świadczeń diagnostycznych ambulatoryjnych wykonanych ponad wartość umowy z NFZ. Jak podkreślono, same umowy są i będą finansowane na bieżąco w pełnej wysokości.

Nowy model obejmuje cztery świadczenia zaliczane do ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych: tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, gastroskopię i kolonoskopię. Nadal mają być one rozliczane nielimitowo, ale świadczenia wykonane ponad wartość umowy będą opłacane według stawki korygującej, czyli degresywnej, a płatność za nie nastąpi po zakończeniu roku.

Jakie stawki przyjęto?

W marcu 2026 r. NFZ opublikował projekt zarządzenia dotyczącego diagnostyki realizowanej ambulatoryjnie. Po dwutygodniowych konsultacjach społecznych Fundusz zmienił pierwotne założenia i podniósł stawkę z proponowanego wcześniej poziomu 40 proc. do:

• 60 proc. w endoskopii, czyli dla gastroskopii i kolonoskopii,
• 50 proc. w diagnostyce obrazowej, czyli dla tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego.

Uwzględniono też postulat przesunięcia terminu wejścia zmian. Nowe zasady będą dotyczyć świadczeń udzielonych od 1 kwietnia 2026 r. Świadczenia wykonane w pierwszym kwartale 2026 r. zostaną rozliczone na dotychczasowych zasadach.

Kto nie zostanie objęty zmianami?

NFZ zaznaczył, że ze zmian wyłączone są świadczenia dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia, pacjentów onkologicznych z kartą DiLO oraz pacjentów korzystających z programu profilaktyki raka jelita grubego.

Diagnostyka dla pacjentów z kartą Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego jest bezlimitowa i rozliczana w ramach pakietu onkologicznego, czyli z innej części budżetu NFZ niż ta objęta obecnymi zmianami.

– W momencie, kiedy posługujemy się kartą DiLO, to wchodzimy również w rygor określonych terminów, jeśli chodzi o konieczność przeprowadzenia diagnostyki i rozpoczęcia leczenia – zaznaczył wiceprezes NFZ Jakub Szulc.

Fundusz podkreślił również, że karta DiLO powinna być wydawana pacjentowi już na etapie podejrzenia choroby nowotworowej.

– Obecnie wprowadzane rozwiązania to przywrócenie priorytetu pacjentom onkologicznym. Pamiętajmy, że dziś wciąż część pacjentów jest poza DiLO, a zmiany, które wprowadzamy, pomogą tych pacjentów włączyć do szybkiej ścieżki onkologicznej i sprawią, że najbardziej potrzebujący dostaną pomoc w pierwszej kolejności – podkreślił prezes NFZ Filip Nowak.

Czytaj również

Drugi pracownik prowadzący głodówkę w Solino trafił do szpitala

Głodówka w Solino. Jeden z pracowników trafił do szpitala

"Jak panu nie wstyd?". Bogucki puścił nagranie i przypomniał słowa polityka KO

"Garść faktów". Jest lista porodówek zamkniętych za rządów Tuska

Wielka Brytania: Wzrost przypadków poważnej choroby wśród młodych

Chuck Norris trafił do szpitala. "Nagły incydent" na Hawajach

NFZ tłumaczy decyzję rosnącymi kosztami

Fundusz wskazuje, że choć nakłady na ochronę zdrowia rosną z roku na rok, wydatki zwiększają się jeszcze szybciej. W 2021 r. budżet NFZ po raz pierwszy przekroczył 100 mld zł, a w 2026 r. plan finansowy Funduszu wynosi już ponad 200 mld zł.

Według NFZ szczególnie trudne do oszacowania są koszty świadczeń nielimitowanych. Największy udział w tej grupie mają świadczenia z zakresu Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej.

– Na przestrzeni lat liczba wykonanych świadczeń w tym zakresie wzrosła zaledwie o 20 proc., ale ich wartość aż o 152 proc. Kupujemy więc tylko nieco więcej świadczeń za ogromne pieniądze – wskazał prezes NFZ.

Najmocniej podrożały gastroskopie i kolonoskopie

Z danych NFZ wynika, że tylko w latach 2021–2025 średni koszt wybranych badań wzrósł bardzo wyraźnie. W przypadku tomografii komputerowej wzrost wyniósł 64 proc., rezonansu magnetycznego 58 proc., kolonoskopii 82 proc., a gastroskopii aż 133 proc.

Fundusz zaznacza, że na dynamikę wydatków wpływa między innymi ustawa podwyżkowa w publicznej ochronie zdrowia, która gwarantuje coroczny wzrost wynagrodzeń personelu medycznego. W 2026 r. skumulowany koszt rekomendacji AOTMiT, dotyczących między innymi finansowania wzrostu wynagrodzeń, ma wynieść ponad 70 mld zł, czyli ponad jedną trzecią wszystkich środków NFZ na ten rok.

– Dlatego zmiany, które wprowadzamy, mają dać pracodawcom narzędzia do zapanowania nad galopującymi stawkami na medycznym rynku pracy. Musimy bowiem dbać o jak najbardziej racjonalne wydatkowanie środków przy budżecie, którym dysponujemy – podkreślił Jakub Szulc.

Kontrola NFZ wykazała nieprawidłowości

Fundusz poinformował, że przeprowadzona kontrola wykazała przypadki nieprawidłowego organizowania badań. Chodziło między innymi o sytuacje, w których pacjenci wymagający rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej kilku odcinków kręgosłupa byli kierowani na kilka badań w bliskich terminach i musieli przedstawiać odrębne skierowania.

Jak zaznacza NFZ, co do zasady takie badanie powinno zostać wykonane raz, na podstawie jednego skierowania, i objąć kilka obszarów. Tę nieprawidłowość stwierdzono w ponad 8,2 tys. badań rezonansu magnetycznego spośród 12 tys. skontrolowanych.

Według Funduszu na blisko 12 tys. kontrolowanych badań rezonansu magnetycznego, za które zapłacono prawie 4,9 mln zł, koszt wykonania został zawyżony o ponad 1 mln zł. W trakcie kontroli ustalono też, że o rozdzielanie skierowań miały wnosić same pracownie wykonujące badania.

NFZ liczy na uwolnienie 625 mln zł

Fundusz szacuje, że zmiany w finansowaniu nadwykonań dla czterech świadczeń ambulatoryjnych pozwolą uwolnić około 625 mln zł. Według NFZ środki te mają pomóc utrzymać priorytetowy dostęp do świadczeń dla pacjentów onkologicznych z kartą DiLO, dzieci i innych pacjentów wymagających pilnej interwencji medycznej.