Von der Leyen apeluje o solidarność UE w związku z kryzysem migracyjnym w Ceucie

Cytowana przez POLITICO przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen starała się złagodzić napięcia między krajami członkowskimi UE a Hiszpanią po tym, jak premier Pedro Sánchez oskarżył wielu innych przywódców UE o wykorzystywanie kryzysu migracyjnego w Ceucie do ataku na jego rząd. Ceuta to hiszpańska eksklawa w Afryce Północnej, granicząca z Marokiem i stanowiąca zewnętrzną granicę Unii Europejskiej.

W liście wysłanym w poniedziałek do Sáncheza von der Leyen pochwaliła sposób, w jaki Hiszpania radzi sobie z napływem migrantów z Maroka do swojej północnoafrykańskiej eksklawy. Jej odpowiedź nadeszła po tym, jak Sánchez napisał do niej w weekend, potępiając przywódców, którzy “zdecydowali się zaatakować Hiszpanię i wezwać do jej tymczasowego wykluczenia ze strefy Schengen”

Propozycja Meloni

POLITICO przypomniał, że premier Włoch Giorgia Meloni jako pierwsza zaproponowała w czwartek zawieszenie Hiszpanii w 29-państwowej strefie Schengen, w której w dużej mierze zniesiono kontrole na granicach wewnętrznych. Zarówno Włochy, jak i Francja nałożyły w zeszłym tygodniu ograniczenia na swobodny przepływ osób.

Włoska agencja ANSA poinformowała, że decyzję o zamknięciu granic morskich i lotniczych z Hiszpanią podjęto w następstwie najnowszych ustaleń, przeanalizowanych podczas posiedzenia Komitetu ds. Analizy Imigracji i Bezpieczeństwa Granic, któremu rano w siedzibie resortu przewodniczył jego szef minister Matteo Piantedosi.

Strefa Schengen to system otwartych granic obejmujący 29 krajów europejskich, które oficjalnie zniosły kontrole na swoich wspólnych granicach. Ceuta jest jedyną lądową granicą UE z Afryką. Każde masowe przekroczenie granicy może wpłynąć na politykę migracyjną całej Unii Europejskiej. Ewentualne zaostrzenie kontroli granicznych lub zmiany w polityce migracyjnej mogą mieć wpływ nie tylko na Hiszpanię, ale również na funkcjonowanie całej strefy Schengen.

Kodeks graniczny Schengen pozwala państwom przywracać kontrole wewnętrzne w przypadku poważnego zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa, ale wymaga oceny konieczności i proporcjonalności takiej decyzji.

Jak poinformowało w zeszłym tygodniu BBC powołując się na prezydenta miasta Juana Jesúsa Vivasa, z Maroka do Ceuty przedostało się około 60 000 osób, a dziesiątki zginęły podczas próby wkroczenia w granice Hiszpanii.

Ocena von der Leyen

Cytowana przez POLITICO Von der Leyen pochwaliła w poniedziałek “szybkie działanie” władz hiszpańskich i marokańskich w kwestii powrotów, twierdząc, że „skutecznie zapobiegły one nielegalnemu przemieszczaniu się migrantów dalej do Hiszpanii kontynentalnej i Europy.”

Wymiana zdań nastąpiła po wspólnym liście wysłanym w weekend przez 22 przywódców UE, w którym wezwali oni do zwołania nadzwyczajnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych i bardziej zdecydowanej, skoordynowanej reakcji na kryzys. Spotkanie zaplanowano na wtorek, a ambasadorowie UE mają omówić sytuację w poniedziałkowe popołudnie.

Polityka Hiszpanii

Interwencja przywódców UE zapoczątkowała nową odsłonę walki politycznej dotyczącą polityki migracyjnej Hiszpanii, w tym planu Madrytu mającego na celu zalegalizowanie pobytu ponad miliona nielegalnych migrantów. Niektóre rządy argumentowały, że środek ten stworzył “czynnik przyciągania”, zachęcając ludzi do przekonania, że nielegalny wjazd może ostatecznie doprowadzić do legalnego pobytu.

Sánchez odrzucił tę krytykę w swoim liście, oskarżając niektóre kraje UE o reakcję w sposób “samolubny”, “polaryzujący” i niezgodny z prawem. Twierdził, że Hiszpania potrzebuje europejskiej solidarności, a nie obwiniania i obciążania władz Ceuty.

List von der Leyen, do którego dotarł portal POLITICO, wyraził tę solidarność, wyjaśniając jednocześnie, że kryzys będzie musiał również skłonić UE do podjęcia bardziej zdecydowanych działań.

Migracja jest wyzwaniem europejskim, które wymaga europejskiej reakcji

– napisała.

I w tym solidarność jest fundamentalna

- podkreślała. Dodała, że Komisja zaoferowała Hiszpanii wsparcie finansowe i operacyjne, a Frontex, Europol i unijna agencja ds. azylu są gotowe udzielić pomocy.

Komisarz ds. migracji Magnus Brunner powiedział w piątek hiszpańskiemu ministrowi spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlasce, że blok jest skłonny “zwiększyć wsparcie dla Hiszpanii”, aby “kontrolować sytuację” i wysłać do Ceuty członków Frontexu, agencji UE wspierającej kraje członkowskie w monitorowaniu zewnętrznych granic UE i zarządzaniu nimi.

Frontex wspiera hiszpańską Policía Nacional w porcie w Ceucie w ramach sezonowej operacji Minerva. Ta ostatnia nie jest specjalną misją uruchomioną w reakcji na obecny kryzys, lecz coroczną operacją prowadzoną w okresie wzmożonego ruchu między Hiszpanią a Marokiem.

Madryt wielokrotnie odmawiał wystąpienia o zwiększenie obecności agencji w Hiszpanii, twierdząc, że kontrola graniczna podlega jurysdykcji organów krajowych. Po gwałtownym wzroście liczby migrantów przybywających do Ceuty w 2021 r. i wzroście liczby przyjazdów na Wyspy Kanaryjskie w 2024 r. hiszpańskie ministerstwo spraw wewnętrznych odrzuciło wezwania do zwrócenia się do Frontexu o wsparcie, twierdząc, że dysponuje wystarczającymi zasobami, aby zarządzać sytuacją.

Czytaj również

Włoskie wojsko skontrolowało tankowiec rosyjskiej „floty cieni”. Polacy wsparli operację

Abascal: „Mamy do czynienia z inwazją ze strony Maroka tolerowaną przez Sáncheza”

Hiszpański wywiad alarmował rząd o planowanej akcji migracyjnej na kilka dni wcześniej

Niemcy reagują na kryzys w Ceucie. Berlin apeluje o pilną ochronę granic UE

Papież: Chrystus naprawdę zaspokaja głód ludzkości

Frontex i Eurostat: Hiszpania wydaliła zaledwie 1865 z ponad 13 tys. wykrytych migrantów

Pięć priorytetów KE

Von der Leyen powiedziała, że incydent ujawnił słabości w zarządzaniu granicami bloku.

Oczywiste jest, że musimy zrobić więcej, aby jeszcze bardziej wzmocnić nasze granice w punktach krytycznych

- napisała przewodnicząca Komisji, w tym poprzez “czujny monitoring i stosowanie barier fizycznych tam, gdzie to konieczne.”

Nakreśliła pięć priorytetów: zapobieganie nielegalnej migracji poprzez ściślejszą współpracę z krajami partnerskimi, wzmocnienie granic zewnętrznych UE, utworzenie systemów wczesnego ostrzegania, likwidację sieci przemytniczych i poprawę powrotów.

Dodała, że Maroko pozostaje “ważnym partnerem strategicznym” w walce z przemytem migrantów i nielegalną migracją.

UE powinna współpracować z Rabatem i Madrytem w celu ulepszenia systemów wczesnego ostrzegania wokół Ceuty i Melilli, a także wsparcia technicznego i finansowego dla Maroka

- stwierdziła.

Von der Leyen poparła także wtorkowe nadzwyczajne spotkanie ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych UE, określając je jako pierwszy krok w kierunku zbiorowej reakcji.

Ministrowie powinni uzgodnić dalsze działania, zanim przywódcy UE ocenią środki na następnym posiedzeniu Rady Europejskiej

- zaznaczyła.

Stanowisko komisarza UE ds. wewnętrznych

Wcześniej komisarz UE ds. wewnętrznych i imigracji Magnus Brunner ocenił, że w obliczu kryzysu migracyjnego w Ceucie państwa członkowskie powinny uruchomić mechanizm solidarności i wesprzeć Hiszpanię w przyjmowaniu migrantów.

Według niego unijne przepisy przewidują taką możliwość, jednak nie została ona wykorzystana.

Na czym może polegać pomoc UE?

Wsparcie nie musi oznaczać wyłącznie relokacji migrantów. Może obejmować pomoc finansową, dodatkowy personel Frontexu, wsparcie Europolu i unijnej agencji azylowej, pomoc przy rejestracji wniosków oraz organizację powrotów osób, które nie uzyskały prawa pobytu.

Ministrowie spraw wewnętrznych UE mają omówić sytuację w Ceucie podczas nieformalnej wideokonferencji 4 sierpnia. Na razie nie wiadomo, czy Hiszpania wystąpi o zwiększenie obecności Frontexu ani czy państwa członkowskie uzgodnią relokację migrantów, wsparcie finansowe lub inne formy pomocy.