Włoskie służby ostrzegają przed nowym modelem zagrożenia dżihadystycznego

„Il Giornale”, powołując się na dokumenty włoskich służb i resortu spraw wewnętrznych, ocenia, że zagrożenie nie zniknęło, lecz zmieniło formę. W miejsce dużych, centralnie sterowanych struktur większego znaczenia nabierają samotni sprawcy i niewielkie autonomiczne grupy.

Raporty

Afryka Północna, w szczególności Maghreb, pozostaje jednym z priorytetowych kierunków obserwacji włoskich służb.

Według „Il Giornale” większe znaczenie niż ryzyko przerzutu zorganizowanych siatek ma jednak zdolność propagandy dżihadystycznej do inspirowania pojedynczych aktów przemocy już wewnątrz europejskich społeczeństw. Scenariusz miał zostać opisany jako zagrożenie o „wysokiej częstotliwości i niskiej intensywności”.

Dane Europolu

Europol 13 lipca 2026 r. podał, że w 2025 r.:

• odnotowano 45 ataków terrorystycznych,
• 24 były dżihadystyczne,
• zatrzymano 486 podejrzanych,
• 347 zatrzymań dotyczyło dżihadyzmu,
• środowisko online fundamentalnie zmienia sposób radykalizacji,
• duże struktury organizacyjne nie są już konieczne do przeprowadzania ataków.

Samotni sprawcy i proste środki ataku

W ostatnich latach w Europie dochodziło do ataków z użyciem pojazdów, noży i innych łatwo dostępnych narzędzi. Europol wskazuje, że współczesne zagrożenie coraz częściej może pochodzić od samotnych sprawców i niewielkich samodzielnych komórek.

Tego rodzaju ataki nie wymagają skomplikowanej logistyki ani specjalistycznego uzbrojenia. Sprawcy mogą wykorzystywać łatwo dostępne narzędzia, a krótki okres między radykalizacją, decyzją i działaniem utrudnia służbom wcześniejsze wykrycie zagrożenia

- zauważa portal.

Czytaj również

Migracja odpowiada za niemal 95 proc. wzrostu populacji Anglii i Walii

Grupy dżihadystyczne wykorzystują sztuczną inteligencję do aktów terroru

Eurodeputowani chcą rozprawić się z imigranckimi gangami pedofilskimi

Nowe informacje z granicy. Straż Graniczna wydała komunikat

Ekspert: Służby specjalne Chin wzmacniają działania wymierzone w interesy RP

Szwajcaria deportuje imigrantów? Są wstępne wyniki referendum

Kogo najczęściej dotyczą obecne procesy radykalizacji?

Według materiałów Digos i Anti-Terrorism przywoływanych przez „Il Giornale” włoskie służby zwracają uwagę m.in. na młode osoby, w tym część obywateli drugiego pokolenia migrantów, radykalizujące się za pośrednictwem szyfrowanych komunikatorów.

AISE odpowiada za monitorowanie zagrożeń zewnętrznych, natomiast AISI i DIGOS koncentrują się na bezpieczeństwie wewnętrznym. W działaniach prewencyjnych znaczenie mają monitoring środowisk radykalnych, działania operacyjne oraz procedury wydalania cudzoziemców uznanych za zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Doświadczenia innych państw

We Francji historycznie bardzo duża część środowiska dżihadystycznego wywodziła się z drugiego (czasem trzeciego) pokolenia rodzin imigranckich, natomiast w Niemczech obraz jest bardziej mieszany, a w ostatnich latach wzrosło znaczenie osób, które same przybyły do Europy.

Dobrym punktem odniesienia są dane dotyczące sprawców i osób zaangażowanych w dżihadystyczny terroryzm, a nie ogółu muzułmanów. Analiza START InSight obejmująca europejskich sprawców z lat 2014–2025 podaje, że wśród 155 przypadków, dla których ustalono status migracyjny, 45% stanowili legalni migranci pierwszego pokolenia, 28% potomkowie migrantów (drugie lub trzecie pokolenie), 26% migranci o nieuregulowanym statusie, a ok. 6% osoby europejskiego pochodzenia, które przeszły na islam. Kategorie częściowo wynikają z metodologii tego zbioru, dlatego nie należy traktować ich jako struktury wszystkich radykałów w Europie. To struktura części zidentyfikowanych sprawców dżihadystycznych znajdujących się w bazie START InSight, a nie reprezentatywne badanie populacji migrantów, muzułmanów ani mieszkańców Europy.

Francja jest przypadkiem szczególnym. W czasie największej fali ISIS wielu francuskich dżihadystów było obywatelami Francji urodzonymi i wychowanymi w kraju, często dziećmi imigrantów z Afryki Północnej. To właśnie dlatego w literaturze dotyczącej Francji tak często pojawia się problem radykalizacji home-grown – osób, które nie przyjechały do Europy jako ukształtowani islamiści, lecz radykalizowały się już w społeczeństwie europejskim. Europol również zwraca uwagę na sieci ludzi urodzonych i wychowanych w UE, którzy radykalizują się już w Europie.

Migracja nie oznacza automatycznie radykalizacji

Niemiecki BAMF zrobił w 2024 r. przegląd badań z ostatniej dekady właśnie na temat związku migracji z radykalizacją. Konkluzja jest istotna: niemieckojęzyczne badania nie dostarczają dowodu, że osoby z historią migracyjną jako grupa radykalizują się częściej niż ludność bez historii migracyjnej. Znaczenie mają raczej kombinacje czynników: środowisko społeczne, kontakty z radykalnymi grupami, kryzysy biograficzne, niestabilność rodzinna, doświadczenie lub poczucie dyskryminacji itd. Jednocześnie zdecydowana większość osób posiadających nawet kilka takich czynników nigdy się nie radykalizuje.

Zmiana profilu zagrożenia

START InSight podaje, że w analizowanym podzbiorze 45% stanowili regularni migranci pierwszego pokolenia, 28% potomkowie migrantów, a 26% migranci nieregularni. Oznacza to, że obecny profil zagrożenia zaczyna odbiegać od obrazu znanego z zamachów we Francji i Belgii z lat 2015–2016. Najnowszy raport Europolu TE-SAT 2026 wskazuje, że w 2025 r. 24 z 45 odnotowanych w UE ataków terrorystycznych miały charakter dżihadystyczny, a 347 z 486 zatrzymań terrorystycznych dotyczyło dżihadyzmu. Europol podkreśla przy tym rosnącą rolę internetu, indywidualnych sprawców i małych, samodzielnie radykalizujących się grup.