Nowe zasady współpracy polskich i ukraińskich służb. Co funkcjonariusze będą mogli robić w Polsce?
- Umowa nie pozwala ukraińskim służbom samodzielnie rozpoczynać operacji w Polsce.
- Zagraniczni funkcjonariusze mogą uczestniczyć w uzgodnionych działaniach na zasadach określonych przez właściwe organy.
- Nie otrzymują swobodnego dostępu do systemów Policji, ABW ani Straży Granicznej.
- Umowa rozszerza współpracę m.in. o oficerów łącznikowych, grupy robocze i przesyłkę niejawnie nadzorowaną.
Polska może odmówić realizacji wniosku, jeżeli zagroziłby on bezpieczeństwu lub istotnym interesom państwa.
Dlaczego zawarto nową umowę?
Poprzednia umowa pochodziła z 1999 r. i koncentrowała się przede wszystkim na przestępczości zorganizowanej. Nowa umowa obejmuje nie tylko przestępczość zorganizowaną, lecz wszystkie przestępstwa określone w prawie obu państw oraz wybrane wykroczenia. Rozszerza też katalog organów współpracujących, dopuszcza udział jednostek przygranicznych, wymianę oficerów łącznikowych oraz stosowanie przesyłki niejawnie nadzorowanej.
W ramach współpracy mogą być przekazywane także informacje dotyczące obywateli polskich, jeżeli pozostają one w związku ze sprawą objętą umową i spełnione są warunki wynikające z jej postanowień oraz prawa krajowego. Umowa przewiduje możliwość odmowy współpracy, jeżeli realizacja wniosku mogłaby zagrozić bezpieczeństwu, suwerenności lub innym istotnym interesom państwa. Materiały towarzyszące ustawie nie wyjaśniają szczegółowo wszystkich praktycznych procedur przekazywania i kontroli wykorzystania informacji. Część zabezpieczeń może jednak wynikać z samej umowy, obowiązujących przepisów krajowych oraz późniejszych porozumień wykonawczych.
Wymiana doświadczeń
W ramach współpracy naukowo-technicznej, właściwe organy Państw Stron mogą w szczególności wymieniać doświadczenia dotyczące zwalczania przestępczości, w szczególności najlepsze praktyki w zakresie analizy kryminalnej, stosowania nowoczesnych systemów i metod, środków technicznych oraz najnowszych technologii w zapobieganiu i przeciwdziałaniu przestępczości
- czytamy w umowie.
Zakres wymiany doświadczeń może obejmować także organy odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa, w tym ABW i właściwe instytucje ukraińskie. Rodzi to pytania o to, jakie informacje i rozwiązania techniczne będą mogły być przekazywane oraz jakie ograniczenia zastosują polskie organy.
Umowa nie przyznaje ukraińskim służbom swobodnego dostępu do systemów informatycznych Policji, ABW ani Straży Granicznej. Informacje mają być przekazywane między właściwymi organami w związku z konkretnymi sprawami.
Artykuł 12 pozwala odmówić współpracy, jeśli realizacja wniosku zagrażałaby bezpieczeństwu lub istotnym interesom państwa. Praktyczne znaczenie tego zabezpieczenia będzie zależało od sposobu stosowania umowy przez właściwe organy.
Ryzyka związane z wymianą informacji
Jednym z argumentów podnoszonych w dyskusji o bezpieczeństwie wymiany informacji jest poziom korupcji w Ukrainie. W Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International za 2025 r. Ukraina uzyskała 36 punktów na 100 i zajęła 104. miejsce wśród 182 państw. Wskaźnik mierzy postrzeganie korupcji w sektorze publicznym, nie zaś bezpośrednio bezpieczeństwo konkretnych instytucji lub systemów informatycznych.
OECD w raporcie „OECD Integrity and Anti-Corruption Review of Ukraine” z 2025 r. wskazała na znaczące postępy Ukrainy w zakresie transparentności, cyfryzacji i wzmacniania instytucji antykorupcyjnych. Jednocześnie oceniła, że ryzyko korupcji pozostaje wysokie i potrzebne jest dalsze wzmacnianie egzekwowania prawa oraz systemów kontroli.
W analizie opublikowanej przez InfoSecurity24 wskazano na ryzyko korupcji, handlu informacjami i nieuprawnionego dostępu do baz.
Dane przekazane Ukrainie mogą zostać przejęte przez rosyjskie służby, ale także wykorzystane przez skorumpowanych urzędników, funkcjonariuszy lub grupy gospodarcze powiązane z aparatem państwowym
- zauważył Adam Jawor z InfoSecurity24.
Szeroki zakres współpracy
Dokument nie ogranicza się jedynie do wymiany informacji o osobach poszukiwanych, skradzionych samochodach czy grupach przemytniczych. Przewiduje oddelegowywanie oficerów łącznikowych, wspólne grupy robocze, udział obserwatorów, przekazywanie danych telekomunikacyjnych, lokalizacyjnych i finansowych oraz stosowanie przesyłki niejawnie nadzorowanej. Definiuje zatem zakres współpracy znacznie szerszy niż dotychczasowe kanały i sposoby współpracy między służbami poszczególnych państw.
Zgodnie z art. 13 „w ramach współpracy na podstawie niniejszej Umowy, właściwe organy Państw Stron mogą wymieniać informacje niejawne bezpośrednio”. Fakt, że Ukraina nie jest członkiem UE ani NATO, zwiększa znaczenie szczegółowych dwustronnych zabezpieczeń dotyczących klasyfikacji, przechowywania, dalszego przekazywania i niszczenia informacji niejawnych. Nie oznacza jednak sam w sobie, że taka wymiana jest prawnie niedopuszczalna. Dlatego kluczowe znaczenie będzie miał sposób stosowania zabezpieczeń dotyczących przechowywania, dalszego przekazywania i ochrony informacji niejawnych.
Wprawdzie umowa nie przyzna ukraińskim funkcjonariuszom uprawnień analogicznych do uprawnień polskich służb ani prawa do samodzielnego prowadzenia operacji w Polsce, ale umożliwi im wykonywanie określonych czynności służbowych i udział w uzgodnionych działaniach.
Które zasady wymagają doprecyzowania?
W praktyce doprecyzowania mogą wymagać m.in. zasady zatwierdzania udziału ukraińskich funkcjonariuszy, nadzór nad ich czynnościami, odpowiedzialność za naruszenia, sposób dokumentowania przekazywania danych oraz kontrola ich dalszego wykorzystania.
Z materiałów towarzyszących ustawie nie wynika jeszcze szczegółowo, jak w praktyce będą wyglądały wszystkie procedury wykonawcze. Część zasad może zostać określona w późniejszych porozumieniach między właściwymi organami.
Polska zawiera umowy o ochronie informacji niejawnych również z państwami spoza NATO i UE. Kluczowe znaczenie ma zatem nie samo członkostwo Ukrainy w organizacjach międzynarodowych, lecz zakres przewidzianych zabezpieczeń.
Co dalej?
Umowę podpisano 11 grudnia 2025 r. we Lwowie. Prezydent Karol Nawrocki podpisał 21 maja 2026 r. ustawę wyrażającą zgodę na dokonanie przez prezydenta ratyfikacji porozumienia. Ustawę ogłoszono 25 maja w Dzienniku Ustaw pod poz. 682.
Wejście ustawy ratyfikacyjnej w życie nie oznacza automatycznie wejścia w życie samej umowy międzynarodowej. do 27 lipca 2026 roku nie potwierdzono podpisania dokumentu ratyfikacyjnego, wymiany not dyplomatycznych ani oficjalnego ogłoszenia daty jej wejścia w życie.
BBC: Walka o rekrutację żołnierzy na Ukrainie staje się brutalna. „Wszyscy boją się śmierci”
MF podało wartość eksportu paliw na Ukrainę. Poseł wyliczył średnio poniżej 3 zł za litr
Minister obrony Litwy: Rosja postrzega kraje bałtyckie i Polskę jako kolejne cele
Czy Polska i Ukraina mogą uzgodnić wspólną wersję historii?
Media: Zełenski ogłasza kluczowe rozmowy na temat strategii zakończenia wojny
