A. Berezowski: Cienka więź łączy państwa grupy Wyszehradzkiej

13.10.2016 19:48

Dyplomacja Polska swą politykę zagraniczna opiera w pewnej mierze na współpracy w ramach grupy Wyszehradzkiej. Liczy, że wspólny głos czterech państw z Europy Środkowo-Wschodniej będzie lepiej słyszalny w debacie o przyszłości Unii. W czasie spotkania V4 w Krynicy premier Beata Szydło mówiła, że Grupa Wyszehradzka jest w tej chwili istotnym podmiotem, który ma nie tylko duże ambicje i ogromy potencjał, ale jest tym gronem państw, które ma receptę na Unię Europejską. Trudno jednak nie zauważyć, że poszczególne państwa V4 zaczynają różnić się w ocenie, jakie środki lecznicze mogą uzdrowić UE.

Do tej pory kraje stworzonego w 1991 roku sojuszu, którego nazwa wzięła się od węgierskiego miasteczka Wyszehrad, jednolicie głosowały w czasie szczytów UE. Ale już w czasie szczytu V4 w Warszawie w lipcu br. premier Czech Bohuslav Sobotka wyraźnie zdystansował się od pozostałych polityków. Podczas gdy Beata Szydło, premier Słowacji Robert Fico i Viktor Orban podkreślali potrzebę wypracowania wspólnego stanowiska na nadchodzący szczyt UE w Bratysławie, Sobotka stwierdził, że Czesi w czasie spotkania ograniczyli się do przedstawienia swojego poglądu na kwestie przyszłości.

Grupa Wyszehradzka może się wydawać spójna na zewnątrz, ale gdy przychodzi do rzeczywistej strategii polityki zagranicznej, Czechy i Słowacja w jej realizacji są gdzie indziej. Czują, że dostosowanie się do głównego nurtu UE jest bardziej opłacalne - twierdzi Peter Kreko, dyrektor Political Capital Institute, politycznego think-tanku z siedzibą w Budapeszcie.

PiS i rząd Węgier w Europie jawią się jako najgłośniejsi krytycy Brukseli. Uważają, że Brexit powinien zapoczątkować radykalne zmiany w traktatach regulujących działania UE. Czechy i Słowacja wydają się być zwolennikami umiarkowanych reform UE. Gdy Viktor Orban w ostatnim tygodniu wzywał w Brukseli do natychmiastowej reformy UE, w Słowacji goszczono niemieckiego ministra spraw zagranicznych Frank-Walter’a Steinmeiera. Wizyta miał na celu potwierdzić dobre stosunki Słowaków i Niemców, przy czym wiadomo, że Berlin jest zwolennikiem umiarkowanych reform UE.

W tym miesiącu Robert Fico powiedział:

Nie sądzę, że wszystko jest w porządku, ale w tym samym czasie, nie sądzę, że powinniśmy bardzo zmieniać traktaty.

Z kolei jedne z dyplomatów z krajów V4 powiedział:

Od tego lata atmosfera się zmieniła i chemia w grupie ma się znacznie gorzej

Grupa Wyszehradzka ma wspólne cele. Jest nim m. in zabezpieczenie unijnych dotacji na modernizację infrastruktury w Europie Środkowo-Wschodniej. Wspólnym celem jest również przeciwdziałanie polityce klimatycznej UE, która zmierza do redukcji wydobycia węgla.

Grupa nie jest jednolita jeśli idzie o integracje poszczególnych państw ze strukturami UE. Słowacja jest wewnątrz strefy euro, co czyni ją bardziej zintegrowaną z UE. Obecnie przewodniczy pracą UE i stara się przyjąć rolę pośrednika w relacjach między poszczególnymi państwami UE. Republika Czeska ceni swoje relacje z Niemcami - najważniejszego płatnika UE.

Financial Times twierdzi powołując się na dyplomatów z Europy Środkowo - Wschodniej, że Praga i Bratysława być może podejmą działania zmierzające do zawarcia alternatywnych sojuszy dla V4, na przekład z Austrią.

Jest coraz mniej i mniej wygodnym być postrzeganym jako część Grupy, ponieważ V4 staje toksyczną marką - powiedział czeski dyplomata.

Nie jako w odpowiedzi premier Orban zasugerował rozszerzenie V4 o Chorwację, która ma podobne poglądy na rozwój UE, co Polska i Węgry.

Andrzej Berezowski