Doradca prezydenta: Karol Nawrocki może zatrzymać niekorzystny dla Polski nowy budżet UE
- Komisja Europejska zaproponowała MFF 2028–2034 o wartości blisko 2 bln euro.
- Rozporządzenie MFF wymaga jednomyślności państw UE i zgody Parlamentu Europejskiego.
- Osobnym elementem pakietu jest system zasobów własnych finansujących budżet.
- Jacek Saryusz-Wolski uważa, że polski prezydent może wykorzystać krajową procedurę zatwierdzania decyzji o zasobach własnych do zablokowania pełnego uruchomienia nowego pakietu.
- Jest to jego interpretacja skutków prawnych i politycznych tej procedury.
Co proponuje Komisja Europejska w budżecie UE na lata 2028–2034?
Komisja Europejska proponuje, aby budżet UE na lata 2028–2034 wyniósł niemal 2 bln euro, czyli średnio około 1,26 proc. dochodu narodowego brutto Unii. Projekt zakłada gruntowną przebudowę sposobu wydawania unijnych pieniędzy. Około 865 mld euro ma trafić do państw i regionów w ramach krajowych i regionalnych planów partnerstwa, obejmujących m.in. politykę spójności, rolnictwo, politykę społeczną, migrację i bezpieczeństwo. Kolejne około 409 mld euro Komisja chce przeznaczyć na zwiększenie konkurencyjności europejskiej gospodarki, w tym nowe technologie, cyfryzację, przemysł, obronność i sektor kosmiczny. Znacząco wzrosnąć mają wydatki na bezpieczeństwo i obronność, a 200 mld euro przewidziano na działania zewnętrzne UE, w tym 100 mld euro na wsparcie Ukrainy. Projekt zakłada również większą elastyczność w reagowaniu na kryzysy oraz powiązanie wypłat środków z przestrzeganiem zasad praworządności. Propozycja Komisji jest punktem wyjścia do negocjacji z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim.
Projekt przewiduje również powiązanie części wypłat z warunkami dotyczącymi praworządności, realizacji reform i przestrzegania Karty praw podstawowych.
Dlaczego Saryusz-Wolski mówi o możliwości blokady?
W ocenie Jacka Saryusz-Wolskiego „dobrze byłoby, aby negocjując go Rząd Donalda Tuska i Ministerstwo Finansów antycypowali i uwzględnili to, by uniknąć zaskoczenia.
Prezydencki doradca wskazywał, że „projekt nowego budżetu UE zawiera wzmocnioną i rozszerzoną na wszystkie fundusze UE oraz powiązaną już nie tylko z art 2 Traktatu UE ale także z Kartą Praw Podstawowych: groźną warunkowośċ: - uzależniającą wypłaty od tzw. praworządności oraz zideologizowanych tzw. wartości karty praw podstawowych – oraz od spełniania narzuconych unijnych wymagań, wg zasady 'pieniądze za reformy' czyli tzw. kamienie milowe – dając UE możliwość arbitralnego szantażowania Polski i podważania jej suwerenności”.
Prezydent RP Karol Nawrocki odgrywa kluczową rolę w ratyfikacji decyzji o zasobach własnych, stanowiącej immanentną część budżetu
- stwierdził na X.
Komisja Europejska przedstawia to inaczej. W dokumentach dotyczących MFF 2028–2034 KE przekonuje, że mechanizmy mają chronić budżet UE przed naruszeniami praworządności, a krajowe i regionalne plany partnerstwa mają zawierać zabezpieczenia dotyczące przestrzegania praworządności i Karty praw podstawowych.
Czym różnią się MFF i decyzja o zasobach własnych?
Obecnie negocjacje nad MFF 2028–2034 trwają w Radzie UE. Według harmonogramu Rady polityczne porozumienie powinno zostać osiągnięte do końca 2026 r. Następnie w 2027 r. mają zostać formalnie przyjęte rozporządzenie MFF oraz decyzja o zasobach własnych. Nowy siedmioletni budżet ma obowiązywać od 2028 r.
Ratyfikacja przez Polskę, czyli przyjęcie przez Sejm i Senat oraz podpisanie przez Prezydenta RP nie jest wymagana dla samego rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych (MFF/WRF), lecz dla powiązanej z nim Decyzji ws Zasobów Własnych (Own Resources).
Zgodnie z Traktatem o Funkcjonowaniu UE rozporządzenie MFF (art 312 TFUE) – przyjmowane jest w specjalnej procedurze ustawodawczej wymagającej jednomyślność Rady i wyrażenia zgody przez Parlament Europejski. Nie wymaga ono ratyfikacji krajowej w państwach członkowskich. Natomiast decyzja w sprawie systemu Zasobów Własnych (art. 311 TFUE), która określa źródła finansowania budżetu UE (składki, nowe źródła dochodów, podatki - tzw zasoby własne) wymaga jednomyślnego przyjęcia przez Radę po konsultacji z PE i wchodzi w życie dopiero po zatwierdzeniu przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi – w przypadku Polski jest to pełna procedura ustawowa.
- wskazuje Saryusz-Wolski.
Saryusz-Wolski argumentuje, że oba elementy należy traktować jako funkcjonalnie powiązany pakiet, ponieważ nowe limity wydatkowe wymagają odpowiedniego systemu finansowania.
Procedura w Polsce
W praktyce (tak jak przy poprzednich Decyzjach, m. in. z 2014 i 2020/2021) stosuje się tzw dużą ratyfikację na podstawie art 89 ust 1 Konstytucji RP (ze względu na znaczne obciążenia finansowe państwa):
- Rada Ministrów przedkłada projekt ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację
- Sejm i Senat uchwalają ustawę
- Prezydent RP podpisuje ustawę, albo odmawia jej podpisania, a następnie dokonuje lub nie aktu ratyfikacji Decyzji.
Saryusz-Wolski wskazuje, że w przypadku decyzji o zasobach własnych stosowana była procedura wymagająca ustawowej zgody parlamentu na ratyfikację.
Na jakim etapie są negocjacje budżetu UE?
Jacek Saryusz-Wolski przybliżył fazę, w której potrzebna jest ratyfikacja Polski:
Ratyfikacja następuje po formalnym przyjęciu Decyzji przez Radę UE, na końcowym etapie procedowania Orientacyjny przebieg (dla MFF 2028–2034, na podstawie aktualnego stanu prac w 2026:
1/Komisja przedstawiła projekt (07/09 2025)
2/Negocjacje w Radzie toczą się TERAZ, [Warszawę odwiedzi w tej sprawie w 1-szej połowie września przewodniczący Rady Europejskiej Antonio COSTA] W toku są pozycje negocjacyjne, „negotiating box”, stanowisko PE, trilogi
3/Porozumienie polityczne (docelowo do końca 2026, aby akty formalne przyjąć w 2027)
4/Formalne przyjęcie przez Radę rozporządzenia MFF (jednomyślność + zgoda PE) oraz Decyzji o zasobach własnych (jednomyślność + opinia PE)
5/Ratyfikacja krajowa Decyzji o Zasobach Własnych przez 27 państw (w tym Polskę) – zwykle w 2027 (lub później, jeśli opóźnienia) dopiero po powiadomieniu przez ostatnie państwo. Decyzja wchodzi w życie (często z mocą wsteczną od 1.01.2028).
„Prezydent odgrywa kluczową rolę”
Prezydent odgrywa więc kluczową rolę na końcowym etapie krajowym – po uchwaleniu ustawy ratyfikacyjnej przez parlament Podsumowując: Ratyfikacja przez Polskę i jej Prezydenta jest wprawdzie potrzebna wyłącznie dla Decyzji o Zasobach Własnych, w fazie końcowej przyjmowania pakietu MFF (po jednomyślnej decyzji Rady), a nie dla samego rozporządzenia ustanawiającego limity wydatków, ale bez ratyfikacji nowy system dochodów budżetu UE i tym samym cały siedmioletni budżet UE nie wejdzie w życie
- wskazuje Saryusz-Wolski.
Prezydent Nawrocki o polskiej wsi. „Tutaj bije serce Polski”
Rząd kontra prezydent w sprawie kryptowalut. Polacy mówią, czego oczekują
Beata Szydło ostrzega przed planami UE ws. wyborów. „Polacy muszą mieć świadomość”
Nowa izba nad TSUE? Doradca prezydenta przedstawił propozycję zmian traktatowych
Pałac Prezydencki włącza się do sporu ws. Sopińskiego. "Próba siłowego przejęcia"
