Doradca prezydenta: Karol Nawrocki może zatrzymać niekorzystny dla Polski nowy budżet UE

Co proponuje Komisja Europejska w budżecie UE na lata 2028–2034?

Komisja Europejska proponuje, aby budżet UE na lata 2028–2034 wyniósł niemal 2 bln euro, czyli średnio około 1,26 proc. dochodu narodowego brutto Unii. Projekt zakłada gruntowną przebudowę sposobu wydawania unijnych pieniędzy. Około 865 mld euro ma trafić do państw i regionów w ramach krajowych i regionalnych planów partnerstwa, obejmujących m.in. politykę spójności, rolnictwo, politykę społeczną, migrację i bezpieczeństwo. Kolejne około 409 mld euro Komisja chce przeznaczyć na zwiększenie konkurencyjności europejskiej gospodarki, w tym nowe technologie, cyfryzację, przemysł, obronność i sektor kosmiczny. Znacząco wzrosnąć mają wydatki na bezpieczeństwo i obronność, a 200 mld euro przewidziano na działania zewnętrzne UE, w tym 100 mld euro na wsparcie Ukrainy. Projekt zakłada również większą elastyczność w reagowaniu na kryzysy oraz powiązanie wypłat środków z przestrzeganiem zasad praworządności. Propozycja Komisji jest punktem wyjścia do negocjacji z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim.
Projekt przewiduje również powiązanie części wypłat z warunkami dotyczącymi praworządności, realizacji reform i przestrzegania Karty praw podstawowych.

Dlaczego Saryusz-Wolski mówi o możliwości blokady?

W ocenie Jacka Saryusz-Wolskiego „dobrze byłoby, aby negocjując go Rząd Donalda Tuska i Ministerstwo Finansów antycypowali i uwzględnili to, by uniknąć zaskoczenia.

Prezydencki doradca wskazywał, że „projekt nowego budżetu UE zawiera wzmocnioną i rozszerzoną na wszystkie fundusze UE oraz powiązaną już nie tylko z art 2 Traktatu UE ale także z Kartą Praw Podstawowych: groźną warunkowośċ: - uzależniającą wypłaty od tzw. praworządności oraz zideologizowanych tzw. wartości karty praw podstawowych – oraz od spełniania narzuconych unijnych wymagań, wg zasady 'pieniądze za reformy' czyli tzw. kamienie milowe – dając UE możliwość arbitralnego szantażowania Polski i podważania jej suwerenności”.

Prezydent RP Karol Nawrocki odgrywa kluczową rolę w ratyfikacji decyzji o zasobach własnych, stanowiącej immanentną część budżetu

- stwierdził na X.

Komisja Europejska przedstawia to inaczej. W dokumentach dotyczących MFF 2028–2034 KE przekonuje, że mechanizmy mają chronić budżet UE przed naruszeniami praworządności, a krajowe i regionalne plany partnerstwa mają zawierać zabezpieczenia dotyczące przestrzegania praworządności i Karty praw podstawowych.

Czym różnią się MFF i decyzja o zasobach własnych?

Obecnie negocjacje nad MFF 2028–2034 trwają w Radzie UE. Według harmonogramu Rady polityczne porozumienie powinno zostać osiągnięte do końca 2026 r. Następnie w 2027 r. mają zostać formalnie przyjęte rozporządzenie MFF oraz decyzja o zasobach własnych. Nowy siedmioletni budżet ma obowiązywać od 2028 r.

Ratyfikacja przez Polskę, czyli przyjęcie przez Sejm i Senat oraz podpisanie przez Prezydenta RP nie jest wymagana dla samego rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych (MFF/WRF), lecz dla powiązanej z nim Decyzji ws Zasobów Własnych (Own Resources).

Zgodnie z Traktatem o Funkcjonowaniu UE rozporządzenie MFF (art 312 TFUE) – przyjmowane jest w specjalnej procedurze ustawodawczej wymagającej jednomyślność Rady i wyrażenia zgody przez Parlament Europejski. Nie wymaga ono ratyfikacji krajowej w państwach członkowskich. Natomiast decyzja w sprawie systemu Zasobów Własnych (art. 311 TFUE), która określa źródła finansowania budżetu UE (składki, nowe źródła dochodów, podatki - tzw zasoby własne) wymaga jednomyślnego przyjęcia przez Radę po konsultacji z PE i wchodzi w życie dopiero po zatwierdzeniu przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi – w przypadku Polski jest to pełna procedura ustawowa.

- wskazuje Saryusz-Wolski.

Saryusz-Wolski argumentuje, że oba elementy należy traktować jako funkcjonalnie powiązany pakiet, ponieważ nowe limity wydatkowe wymagają odpowiedniego systemu finansowania.

Procedura w Polsce

W praktyce (tak jak przy poprzednich Decyzjach, m. in. z 2014 i 2020/2021) stosuje się tzw dużą ratyfikację na podstawie art 89 ust 1 Konstytucji RP (ze względu na znaczne obciążenia finansowe państwa):

• Rada Ministrów przedkłada projekt ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację
• Sejm i Senat uchwalają ustawę
• Prezydent RP podpisuje ustawę, albo odmawia jej podpisania, a następnie dokonuje lub nie aktu ratyfikacji Decyzji.

Saryusz-Wolski wskazuje, że w przypadku decyzji o zasobach własnych stosowana była procedura wymagająca ustawowej zgody parlamentu na ratyfikację.

Czytaj również

Doradca prezydenta przywołuje mocne słowa o Sejmie. „Posłowie nie mają pojęcia, nad czym głosują”

„Lex Szarlatan” – słuszny cel nie usprawiedliwia złego prawa

Nawrocki składa własne „lex szarlatan”. Projekt trafił do Sejmu

„Lex szarlatan”. Tusk atakuje Nawrockiego. Jest odpowiedź Pałacu

Co z „lex szarlatan”? Jest decyzja Nawrockiego

Najnowszy sondaż OGB. Nawrocki mocno w górę, rząd Tuska z fatalnym wynikiem

Na jakim etapie są negocjacje budżetu UE?

Jacek Saryusz-Wolski przybliżył fazę, w której potrzebna jest ratyfikacja Polski:

Ratyfikacja następuje po formalnym przyjęciu Decyzji przez Radę UE, na końcowym etapie procedowania Orientacyjny przebieg (dla MFF 2028–2034, na podstawie aktualnego stanu prac w 2026:
1/Komisja przedstawiła projekt (07/09 2025)
2/Negocjacje w Radzie toczą się TERAZ, [Warszawę odwiedzi w tej sprawie w 1-szej połowie września przewodniczący Rady Europejskiej Antonio COSTA] W toku są pozycje negocjacyjne, „negotiating box”, stanowisko PE, trilogi
3/Porozumienie polityczne (docelowo do końca 2026, aby akty formalne przyjąć w 2027)
4/Formalne przyjęcie przez Radę rozporządzenia MFF (jednomyślność + zgoda PE) oraz Decyzji o zasobach własnych (jednomyślność + opinia PE)
5/Ratyfikacja krajowa Decyzji o Zasobach Własnych przez 27 państw (w tym Polskę) – zwykle w 2027 (lub później, jeśli opóźnienia) dopiero po powiadomieniu przez ostatnie państwo. Decyzja wchodzi w życie (często z mocą wsteczną od 1.01.2028).

„Prezydent odgrywa kluczową rolę”

Prezydent odgrywa więc kluczową rolę na końcowym etapie krajowym – po uchwaleniu ustawy ratyfikacyjnej przez parlament Podsumowując: Ratyfikacja przez Polskę i jej Prezydenta jest wprawdzie potrzebna wyłącznie dla Decyzji o Zasobach Własnych, w fazie końcowej przyjmowania pakietu MFF (po jednomyślnej decyzji Rady), a nie dla samego rozporządzenia ustanawiającego limity wydatków, ale bez ratyfikacji nowy system dochodów budżetu UE i tym samym cały siedmioletni budżet UE nie wejdzie w życie

- wskazuje Saryusz-Wolski.