Putin w Pekinie w roli petenta

Kiedyś ruscy kniaziowie jeździli na dwór chana, żeby uzyskać potwierdzenie władzy – w charakterze wasala Ordy oczywiście. Trochę tak zapowiada się wizyta Władimira Putina w Pekinie: bardziej jako zmartwionego wasala niż cenionego partnera strategicznego. Putin składa w Chinach wizytę już po raz 25. I dawno nie leciał do Pekinu z takim niepokojem. Nie dość, że w układzie Moskwa - Pekin ten drugi zyskuje coraz większą przewagę, to jeszcze rosyjski przywódca będzie rozmawiał z Xi Jinpingiem tuż po szczycie ChRL-USA.

Upokorzenie Putina

Upokarzający dla Putina – na pewno symbolicznie – jest fakt, że przylatuje do Pekinu z tylko jednodniową de facto wizytą roboczą kilka dni po przeprowadzonym z wielką pompą szczycie Xi - Trump (13-15 maja). Trudno o lepsze pokazanie, że najpierw rozmawiają dwaj najwięksi przywódcy świata, a potem przywódca drugiej kategorii przylatuje, żeby usłyszeć od Xi relację z rozmów z Amerykanami i prosić o pomoc.

Putin musi się martwić, że Trump i Xi podjęli decyzje dotyczące jego wojny z Ukrainą podczas swojego spotkania. Tymczasem rosyjskie dowództwo niechętnie informuje Putina o rzeczywistej skali strat. Wyrażone przez Xi preferencje dotyczące ostrożnego zarządzania wszystkimi obszarami konfliktu nie wróżą dobrze wojnie Putina – ciekawy jest zwłaszcza ten przeciek, zgodnie z którym Xi miał powiedzieć Trumpowi, że rosyjski przywódca „jeszcze pożałuje” rozpętania wojny z Ukrainą. Czy tak było? Nie wiemy, ale na pewno nie poprawiło to humorów na pokładzie samolotu lecącego z Moskwy do Pekinu. Jedno jest pewne, różnica między wizytą Putina w ChRL a wizytą Trumpa potwierdza degradację statusu na arenie międzynarodowej ponad wszelką wątpliwość.

Rosja popadła w zależność od Chin

Po inwazji na Ukrainę Rosja straciła Europę jako równorzędnego partnera i stała się młodszym partnerem Chin. Popadła w zależność od chińskich technologii i stała się surowcowym przydatkiem drugiej co do wielkości gospodarki świata, po Stanach Zjednoczonych. Rosja importuje obecnie przez Chiny ponad 90% technologii, których dostawy są dla niej zakazane przez zachodnie sankcje, podczas gdy w zeszłym roku wskaźnik ten wynosił około 80%. Jednak w przeciwieństwie do Europy Chiny nie spieszą się z budową fabryk w Rosji, dzieleniem się z nią technologiami i wiązaniem się nowymi długoterminowymi umowami na zakup surowców energetycznych.

Putin zabrał do Pekinu potężną delegację, a w jej składzie uwagę zwracają zwłaszcza nazwiska Igora Sieczina (szef największego koncernu naftowego Rosnieft), Aleksieja Millera (szef Gazpromu) i Elwiry Nabiulliny (szefowa banku centralnego) – pokazując, co ma być dla Kremla najważniejszym tematem rozmów. Putinowi najbardziej zależy na potwierdzeniu przez Pekin realizacji projektu gazociągu Siła Syberii 2, co pozwoli podwoić eksport rosyjskiego gazu do ChRL.

Według danych Bloomberga Rosja zaproponowała Chinom „bardzo konkurencyjną” cenę i ma nadzieję na jej ustalenie we wrześniu. Nawet w tej sytuacji warunki będzie dyktować Xi. Po pierwsze, ponieważ gaz nie jest mu szczególnie potrzebny — ma węgiel i odnawialne źródła energii elektrycznej. Po drugie, linia partii zabrania uzależniania się od jednego dostawcy surowców energetycznych, a udział Rosji w chińskim bilansie energetycznym, w przypadku realizacji wszystkich już ogłoszonych projektów, i tak przekroczy do 2030 roku niekomfortowy dla Biura Politycznego KPCh próg 40%.

Siła Syberii 2

Budowa gazociągu z Zachodniej Syberii (ze Wschodniej Syberii gaz płynie teraz do Chin rurociągiem Siła Syberii) przez Mongolię do ChRL została wstępnie uzgodniona podczas poprzedniej wizyty Putina w Pekinie we wrześniu 2025 r. Ten od dawna omawiany gazociąg może zostać oddany do użytku w połowie następnej dekady, ale koszty tego megaprojektu dodatkowo obciążą i tak już napięte finanse Rosji. Pekin nadal też chce kupować gaz po cenie porównywalnej z poziomem na rosyjskim rynku krajowym. Jest ona silnie subsydiowana i wynosi około 50 dolarów za tysiąc metrów sześciennych. Jest to około 12 razy mniej niż obecne notowania europejskie i 5 razy mniej niż cena, którą Chiny płacą obecnie.

Chiński rynek nie zastąpi europejskiego

Nawet jeśli Putinowi uda się dojść do porozumienia w sprawie Siły Syberii 2, to po wybudowaniu gazociągu i osiągnięciu przez niego pełnej mocy, a także biorąc pod uwagę obecne dostawy gazu, Rosja będzie mogła eksportować do Chin około 100 mld metrów sześciennych rocznie. To około dwie trzecie tego, co sprzedawała do Europy, zanim Putin rozpoczął wojnę na Ukrainie. Nie wspominając już o tym, że ceny dostaw do Chin są i będą wielokrotnie niższe niż były na rynku europejskim.

[Lead, sekcje "Co musisz wiedzieć", "Dlaczego to ważne dla światowej geopolityki i Polski", FAQ i śródtytuły od Redakcji]

Dlaczego to ważne dla światowej geopolityki i Polski?

• Rosja po utracie części zachodnich rynków coraz silniej uzależnia się od Chin, co zmienia układ sił między największymi mocarstwami i wzmacnia pozycję Pekinu na świecie.
• Współpraca energetyczna Moskwy i Pekinu może wpłynąć na globalne ceny surowców oraz bezpieczeństwo energetyczne Europy, w tym także Polski.
• Relacje Chin z Rosją mają bezpośrednie znaczenie dla wojny w Ukrainie — od stanowiska Pekinu zależy m.in. poziom gospodarczego i technologicznego wsparcia dla Kremla.
• Dalsze osłabienie Rosji wobec Chin może prowadzić do trwałej przebudowy światowego porządku i powstania nowych bloków polityczno-gospodarczych.
• Dla Polski oznacza to konieczność uważnego obserwowania relacji Pekin–Moskwa, ponieważ wpływają one na bezpieczeństwo regionu, politykę NATO oraz stabilność Europy Środkowo-Wschodniej.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Dlaczego Putin pojechał do Pekinu? Rosyjski przywódca rozmawia z Xi Jinpingiem m.in. o współpracy energetycznej, handlu oraz dalszych relacjach gospodarczych Rosji i Chin po zachodnich sankcjach.
2. Czym jest gazociąg „Siła Syberii 2”? To planowany gazociąg, który ma przesyłać rosyjski gaz do Chin przez Mongolię i zwiększyć eksport surowców energetycznych z Rosji do Azji.
3. Dlaczego Rosja jest coraz bardziej zależna od Chin? Po sankcjach nałożonych przez Zachód Moskwa straciła część europejskich rynków i została zmuszona do większej współpracy gospodarczej oraz technologicznej z Pekinem.
4. Czy Chiny wspierają Rosję w wojnie z Ukrainą? Pekin oficjalnie deklaruje neutralność, jednak utrzymuje bliskie relacje gospodarcze z Rosją i pozostaje jednym z najważniejszych partnerów Kremla.
5. Co oznaczają rozmowy Putin–Xi dla Europy i Polski? Relacje Rosji i Chin mogą wpływać na bezpieczeństwo Europy, sytuację energetyczną, politykę NATO oraz dalszy przebieg wojny w Ukrainie.