Łóżka bez chemii, czyli co opóźnia powrót onkologii dziecięcej do Katowic?

Przedstawiciele Śląskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosili przełom i „wsłuchanie się w głosy rodziców”, zapowiadając powrót leczenia onkologicznego dzieci do Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka (GCZD) w Katowicach.

Oto historia o tym, jak urzędnicy przesuwają leczenie ciężko chorych nowotworowo dzieci na grudzień. Przekaz medialny SUM sprzed dwóch tygodni sugerował szybkie opanowanie kryzysu i natychmiastową reaktywację oddziału, który w czerwcu został zlikwidowany. Jednak z analizy dokumentacji konkursowej oraz postępowań Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynikają inne fakty. Urzędnicy z SUM i NFZ podzielili przywracanie świadczeń w GCZD na etapy, fundując małym pacjentom kolejną wielotygodniową fikcję formalno-prawną.

Łóżka w październiku, leki w grudniu

Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka jest szpitalem klinicznym Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Aby uciszyć protesty rodziców oraz wyciszyć burzę medialną po katastrofalnej próbie likwidacji Oddziału Onkologii, Hematologii i Chemioterapii w GCZD, i skonsolidowania opieki w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Zabrzu (SPSK nr 1), NFZ uruchomił w pierwszej kolejności przetarg wyłącznie na bazę łóżkową. 4 września 2026 roku ogłoszono postępowanie na samo leczenie szpitalne pod kodem 101, ustalając cenę oczekiwaną punktu rozliczeniowego na 2,04 zł za hospitalizację oraz 1,94 zł za pakiet onkologiczny. Celem tego zabiegu było umożliwienie dyrekcji katowickiego szpitala (GCZD) ponownego wstawienia 24 łóżek do sal, i ogłoszenie przez SUM otwarcia oddziału w połowie października.

Zgodnie z decyzją Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach rozpoczęliśmy działania zmierzające do przywrócenia w GCZD oddziału onkologii dziecięcej. Przygotowaliśmy harmonogram działań związanych z utworzeniem Oddziału Neuroonkologii Dziecięcej i przekazaliśmy go do wiadomości Rektora Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach – wyjaśnia rzecznik GCZD Wojciech Gomułka.

W neuroonkologii pediatrycznej same łóżka bez zakontraktowanych programów lekowych nie leczą jednak nowotworów. Kluczowe przetargi na podawanie chemioterapii ogłoszono z opóźnieniem dopiero 8 września 2026 roku (po zamieszaniu z unieważnianiem i ponownym publikowaniem ogłoszeń konkursowych). Dotyczą trzech odrębnych zakresów świadczeń: chemioterapii w warunkach ambulatoryjnych (kod 12-26-000111/LSZ/03/3/01) – o wartości 498 000 zł; chemioterapii w trybie jednodniowym (kod 12-26-000110/LSZ/03/3/01) – o wartości 792 000 zł; chemioterapii połączonej z hospitalizacją (kod 12-26-000112/LSZ/03/3/01) – o wartości 1 280 000 zł. Sumaryczna wartość ogłoszonych kontraktów lekowych wynosi 2 570 000 zł.

Harmonogram NFZ. Kluczowa data to 30 listopada

Oficjalny kalendarz przetargowy, zawarty w pismach podpisanych przez zastępcę dyrektora ds. ekonomiczno-finansowych Śląskiego OW NFZ, Ewę Kabzę odsłania, ile trwa biurokracja: 22 września 2026 r. – termin składania ofert przez szpital; 24 września 2026 r. – komisyjne otwarcie ofert; 20 listopada 2026 r. – planowane ogłoszenie rozstrzygnięcia przetargów na chemioterapię; 30 listopada 2026 r. – formalny początek obowiązywania umów z NFZ.

W ten sposób pomiędzy zapowiadanym na 15 października otwarciem bazy łóżkowej w GCZD Katowicach, a wejściem w życie umów na chemioterapię (30 listopada) powstaje sześciotygodniowa luka. Pełne leczenie chemioterapeutyczne w ramach nowych umów ruszy w praktyce dopiero w grudniu.

Dyrektor zabrzańskiego szpitala odmówił komentarza

Dowodem na błędy wcześniejszej decyzji o likwidacji katowickiego oddziału z dniem 30 czerwca 2026 roku są restrykcyjne warunki zawarte w ankietach SIKCH dla odtwarzanego oddziału w Katowicach. W tych dokumentach NFZ bezwzględnie zażądał od GCZD zapewnienia w bezpośredniej lokalizacji szpitala pracowni tomografii komputerowej (TK), RTG oraz aparatów USG, wykonywania badań markerów nowotworowych na miejscu, pełnej diagnostyki histopatologicznej oraz specjalistycznych badań immunofenotypowych szpiku. Stawiając tak rygorystyczne warunki GCZD, urzędnicy NFZ w oficjalnej dokumentacji potwierdzili mimo woli deficyty infrastrukturalne zabrzańskiego SPSK nr 1.

W Zabrzu brakowało dziecięcego SOR-u oraz Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej na miejscu, co po odejściu z pracy sześcioosobowego zespołu specjalistów z GCZD w ramach protestu przed likwidacją oddziału, doprowadziło do załamania opieki. 58 łóżkami rozmieszczonymi na trzech piętrach opiekował się zaledwie jeden lekarz dyżurny.

Dochodziło do dramatycznych zdarzeń – według publikowanej w mediach relacji Komitetu na rzecz Bezpiecznej Onkologii Dziecięcej – 8 sierpnia 2026 roku dziecko z krwotokiem przez ponad trzy godziny nie mogło doczekać się w Zabrzu na interwencję laryngologa. Pacjenci musieli być wożeni karetkami około 25 km na konsultacje do … GCZD w Katowicach lub odsyłani do odległych ośrodków w Warszawie, Krakowie i Łodzi. Zapytany o te uchybienia przed kamerami jednej z telewizji dyrektor zabrzańskiego szpitala, Dariusz Budziński, odmówił komentarza i wycofał się do gabinetu.

Opinia Rzecznik Praw Dziecka

Problemy po reorganizacji potwierdzała również Rzecznik Praw Dziecka. Z opublikowanej przez jej biuro odpowiedzi NFZ wynika, że cały sześcioosobowy zespół lekarzy, który miał kontynuować pracę w Zabrzu, 1 lipca rozwiązał stosunki pracy. NFZ informował również, że część dzieci wymagających specjalistycznej oceny kierowano poza województwo śląskie.

Batalia rodziców i wygrana nad biurokracją

Gdyby nie determinacja Komitetu na rzecz Bezpiecznej Onkologii Dziecięcej, petycja z 8 tysiącami podpisów oraz oficjalne zawiadomienie złożone do prokuratury w sprawie sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia i zdrowia małych pacjentów, sprawa zostałaby wyciszona. Do tego kontrola Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Zabrzu ujawniła naruszenia przepisów BHP przy przygotowywaniu i podawaniu leków cytostatycznych.

Gdy kryzys wyszedł na jaw, aparat PR-owy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i szpitala uruchomił mechanizmy obronne. Zamiast uderzyć się w piersi, dyrekcja szpitala w Zabrzu (jest to placówka podległa SUM) próbowała przerzucić odpowiedzialność na lekarki, oskarżając w mediach o rzekome roszczenia finansowe oraz destabilizację placówki. Próbowano wmówić opinii publicznej, że lekarki z katowickiego szpitala porzucają pacjentów, podczas gdy, w mojej opinii, to urzędnicy zaryzykowali zdrowie dzieci. Presja społeczna zmusiła władze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego do podpisania 31 sierpnia 2026 r. porozumienia i wycofania się z dotychczasowej koncepcji, którą stworzył i popierał.

Odtworzony oddział

3 września 2026 r. dyrekcja GCZD złożyła formalny wniosek do NFZ oraz rozpoczęła rozmowy z zespołem powracających lekarzy w sprawie ponownego (!) utworzenia 24-łóżkowego Oddziału Neuroonkologii Dziecięcej. Odtworzony oddział ma liczyć 24 łóżka, co odpowiada liczbie łóżek, jakie były w zlikwidowanym z powodu braku specjalistów we wrześniu 2024 r. Oddziale Hematologii i Onkologii Dziecięcej w Zespole Szpitali Miejskich w Chorzowie. 

Docelowo baza w regionie wyniesie 82 łóżka (58 w Zabrzu i 24 w Katowicach). Zwycięstwo rodziców przywraca bezpieczne leczenie na Śląsku, lecz urzędnicza luka proceduralna i bezwład w finalizacji kontraktów sprawia, że pełny nadzór nad leczeniem chorych onkologicznie dzieci w Katowicach zaczną obowiązywać najprawdopodobniej od grudnia. To mimo wszystko gorzki sukces rodziców i lekarzy z GCZD. Jeszcze przez kilka miesięcy mali pacjenci będą pokonywać z rodzicami setki kilometrów do innych szpitali, bo nowotwory nie czekają, aż urzędnicy podpiszą kontrakty na leczenie.

Powrót neuroonkologii do Katowic nie kończy więc sprawy. Do wyjaśnienia pozostaje, dlaczego wcześniejszą reorganizację przeprowadzono mimo zgłaszanych zastrzeżeń, dlaczego nie udało się zapewnić przejścia zespołu specjalistów oraz kiedy dokładnie GCZD odzyska możliwość prowadzenia pełnego zakresu leczenia. Odpowiedzi na te pytania są istotne przede wszystkim dla rodziców i dzieci, których ciągłość terapii zależy od sprawnego działania systemu.

[Lead, sekcje "Co musisz wiedzieć", "Co wynika z dokumentów NFZ" i niektóre śródtytuły od Redakcji]

Co wynika z dokumentów NFZ?

Co wiadomo, a czego jeszcze nie wiadomo?

Wiadomo: GCZD przygotowuje 24 łóżka; lekarze deklarują gotowość powrotu; trwa rekrutacja pielęgniarek; wniosek do NFZ złożono 3 września; postępowania dotyczące chemioterapii ogłoszono 8 września.

Do wyjaśnienia: od którego dokładnie dnia będą przyjmowani pacjenci; jaki zakres terapii będzie możliwy w październiku i listopadzie; czy chemioterapia może być finansowana przed wejściem nowych umów; kiedy pełny zakres leczenia neuroonkologicznego będzie dostępny na miejscu.