Co musisz wiedzieć
- Zmiany w ustawie o azylu z 2024 r. dotyczące warunków stosowania przepisów dotyczących bezpiecznych krajów spoza UE zostały w środę zatwierdzone przez Komisję Wolności Obywatelskich.
- Przyjęto nowe warunki umożliwiające państwom członkowskim podjęcie decyzji, że kraj spoza UE jest bezpieczny dla osoby ubiegającej się o azyl.
- Uznano, że odwołanie od odrzucenia wniosku o azyl nie powinno automatycznie zawieszać decyzji o powrocie wnioskodawcy do bezpiecznego państwa trzeciego.
- Oczekuje się, że decyzja o rozpoczęciu negocjacji z Radą UE zostanie ogłoszona na nadchodzącej sesji plenarnej.
Przyjęty tekst jest zgodny z propozycją Komisji dotyczącą aktualizacji tego przepisu w rozporządzeniu w sprawie postępowania azylowego.
Warunki wprowadzenia nowych przepisów
Nowe przepisy wymagałyby spełnienia jednego z trzech następujących warunków, jeżeli kraje UE zdecydują się na zastosowanie koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego w indywidualnych przypadkach:
Związek między wnioskodawcą a państwem trzecim; posłowie do Parlamentu Europejskiego proponują, aby związek ten można było uznać za ustanowiony, jeżeli członkowie rodziny wnioskodawcy przebywają w danym państwie trzecim, jeżeli wnioskodawca przebywał tam wcześniej lub jeżeli istnieją powiązania językowe, gospodarcze, kulturowe, religijne lub geograficzne
Wnioskodawcy przeszli tranzyt przez państwo trzecie, w którym mogli ubiegać się o skuteczną ochronę
W przypadku zawarcia umowy lub porozumienia w tym zakresie z państwem trzecim; posłowie chcą, aby porozumienia te zostały zawarte na piśmie, w sposób prawnie solidny i przejrzysty. Zachęca się do zawierania porozumień i ustaleń na szczeblu UE w celu uniknięcia rozbieżnych praktyk między państwami członkowskimi UE.
Koniec z przeciąganiem spraw
"Koncepcja "bezpiecznego kraju trzeciego" pozwala państwom UE uznać wniosek o azyl za niedopuszczalny, jeśli osoba ubiegająca się o ochronę mogła uzyskać skuteczną ochronę w innym, bezpiecznym kraju, przez który podróżowała. Problem w tym, że dotychczas przepisy były praktycznie niemożliwe do zastosowania - wymagały wykazania "osobistego związku" migranta z danym krajem trzecim. To paraliżowało całą procedurę. Migranci i ich prawnicy bez trudu przeciągali sprawy latami, korzystając z luk prawnych. Co udało się zmienić? Od teraz, by zastosować koncepcję bezpiecznego kraju trzeciego, wystarczy spełnienie jednego z trzech kryteriów:
- Związek z państwem trzecim, określony w prawie krajowym - państwa zachowują możliwość stosowania go tam, gdzie to potrzebne.
- Tranzyt przez państwo trzecie - koniec z fikcją, że ktoś, kto przejechał przez kilka bezpiecznych krajów, "nie miał szansy" skorzystać z ochrony.
- Umowa lub porozumienie z państwem trzecim - zawarte przez UE albo samodzielnie przez państwo członkowskie, które zobowiązuje dane państwo do rozpatrywania wniosków o ochronę"
- wyliczała eurodeputowana Konfederacji Ewa Zajączkowska-Hernik.
Koniec z niekończącymi się odwołaniami
"Przyjęliśmy również zmiany wynikające z moich poprawek, które lewica próbowała wyrzucić do kosza:
- Usunięcie automatycznego zawieszenia decyzji o wydaleniu nielegalnego migranta - koniec z taktycznym blokowaniem procedur przez niekończące się odwołania. Możliwość stosowania koncepcji wobec nieletnich bez opieki, jeśli istnieje uzasadnione zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa.
- Wyraźne potwierdzenie suwerennego prawa państw do opierania się na umowach z państwami trzecimi.
- Wzmocnienie przepisów o zapobieganiu ucieczce nielegalnych migrantów - państwa mogą stosować wszelkie środki, w tym ograniczenia swobody czy detencję, by zapewnić skuteczność procedur"
- dodała.
Lewica była przeciw
"Sojusz Socjalistów i Demokratów, Zieloni oraz skrajna Lewica złożyli wniosek o odrzucenie całej propozycji. Chcieli, by Europa pozostała kontynentem otwartych drzwi, bezbronnych granic i niekończących się fal nielegalnej imigracji, ale... przegrali! Na komisji LIBE udało się zbudować większość złożoną z Patriotów dla Europy, Europy Suwerennych Narodów, Europejskich Konserwatystów i Reformatorów oraz Europejskiej Partii Ludowej i obroniliśmy kluczową reformę. To jest realne uszczelnienie systemu i początek końca fikcji, na której opierała się unijna polityka azylowa. Teraz czas na głosowanie plenarne a następnie negocjacje z Radą. Przed nami jeszcze dużo pracy, ale pierwszy krok na tej drodze został właśnie postawiony. Podawajcie dalej, bo Polska i cała Europa muszą wiedzieć, że prawica potrafi wygrywać, jeśli gra toczy się o bezpieczeństwo naszych obywateli i granic!"
- podsumowała Zajączkowska.
Odrzucenie wniosku równa się deportacja
Posłowie do Parlamentu Europejskiego poparli propozycję Komisji, zgodnie z którą wnioskodawcy nie powinni mieć automatycznego prawa do pozostania w UE w przypadku odwołania się od decyzji stwierdzającej niedopuszczalność ich wniosku o azyl na podstawie stosowania przepisów dotyczących bezpiecznego państwa trzeciego.
Sprawozdawczyni Lena Düpont (PPE, Niemcy) powiedziała:
"Dzięki rozporządzeniu w sprawie bezpiecznego kraju trzeciego czynimy pakt migracyjny wiarygodnym i operacyjnym. Jako jeden z pozostałych brakujących elementów Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego zapewnia on od dawna potrzebną spójność i zapewnia państwom członkowskim elastyczność niezbędną do skutecznego i spójnego stosowania tej koncepcji. Chcemy usunąć przeszkody i zadbać o to, aby procedury azylowe, w tym procedury powrotowe, były szybsze, jaśniejsze i skuteczniejsze, co jest niezbędne do ograniczenia nielegalnej migracji i zwiększenia liczby powrotów. Chcemy mieć pewność, że ochrona będzie udzielana tam, gdzie jest potrzebna, ale nie automatycznie na terenie UE, jeśli bezpieczna i skuteczna ochrona będzie mogła być zagwarantowana gdzie indziej. Teraz musimy działać szybko, aby zakończyć ten kluczowy filar funkcjonującego Paktu."
Następne kroki
Oczekuje się, że decyzja o rozpoczęciu negocjacji z Radą zostanie ogłoszona na nadchodzącej sesji plenarnej. Po zatwierdzeniu go przez Parlament mogą rozpocząć się rozmowy na temat ostatecznego kształtu prawodawstwa.
