Dokumenty Jerozolimskie w Polsce. Do Archiwum Akt Nowych trafiło unikatowe i bezcenne archiwum

Zbiory znajdowały się od kilkudziesięciu lat w Domu Pokoju na Górze Oliwnej Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Jerozolimie. Do Polski zostały sprowadzone dzięki współpracy Zakonu Sióstr św. Elżbiety z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwem Spraw Zagranicznych. W obecności Magdaleny Gawin, podsekretarza stanu w Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, i Wojciecha Falkowskiego, podsekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, przekazano do państwowego zasobu archiwalnego materiały ze spuścizny archiwalnej Rektora Polskiej Wspólnoty Katolickiej w Ziemi Świętej ks. prałata Stefana Pietruszki-Jabłonowskiego (1898-1973), Delegatury Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Teheranie, Delegatury Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w Jerozolimie, Polsko-Palestyńskiej Grupy Gospodarczej, Polskiej Agencji Telegraficznej w Jerozolimie, Komitetu Uchodźców Polskich w Jerozolimie, Komitetu Wykonawczego Fundacji dla Polski III i IV Stacji Drogi Krzyżowej w Jerozolimie, Klubu Przyjaciół Kultury Brytyjskiej w Jerozolimie, Referatu Propagandy i Kultury Jednostek Terytorialnych na Środkowym Wschodzie, Domu Polskiego w Jerozolimie, Polskiego Czerwonego Krzyża, Oddziału w Palestynie oraz ZHP na Wschodzie Chorągwi w Palestynie.

Człowiekiem, który opiekował się tymi materiałami archiwalnymi i konsekwentnie powiększał ich zasób, był ks. prałat Stefan Pietruszka-Jabłonowski. Do Jerozolimy przybył w marcu 1942 roku i został szefem duszpasterstwa polskiej ludności cywilnej jako wikariusz patriarchy łacińskiego Jerozolimy. Odbudował jako polskie sanktuarium narodowe III i IV Stację Drogi Krzyżowej Chrystusa w Jerozolimie, a przy III Stacji zorganizował w roku 1955 muzeum biblijno-archeologiczne z ok. dziesięcioma tysiącami eksponatów. Zgromadził w nim również polskie pamiątki, głównie z okresu drugiej wojny światowej, m.in. polonica wydane na obczyźnie oraz dzieła artystów polskich.
Podczas uroczystości przekazano na ręce dyrektora Muzeum Historii Polski Roberta Kostro dwie kamienne płyty z polskich szkół w Jerozolimie: Junackiej Szkoły Powszechnej w Nazarecie z 1943 roku i Szkoły Podchorążych Centrum Wyszkolenia w Jerozolimie z 1944 roku. Ponadto biskup włocławski Wiesław Mering odebrał należące do diecezji włocławskiej starodruki i inkunabuły wywiezione z Polski we wrześniu 1939 roku. Dzięki temu powróciły one do zbiorów biblioteki diecezji włocławskiej.

Honorowymi gośćmi spotkania były siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Jerozolimie oraz Polskiej Misji Katolickiej w Jerozolimie: Rafała (Helena Włodarczak), Róża (Maria Jolanta Pacocha), Benigna (Urszula Okupniak), którym decyzją ministra kultury Piotra Glińskiego za opiekę nad tą spuścizną archiwalną wręczono medale Zasłużony dla Kultury Polskiej. Odznaczony został też nieobecny na uroczystości ks. Tomasz Nosal ze Zgromadzenia Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa.

Jan Annusewicz

Wersja cyfrowa artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze "TS" (45/2016). Cały numer do kupienia tutaj