13 kwietnia 1943 r. świat usłyszał o Katyniu. Prawda, którą próbowano ukryć
- Ofiarami było około 22 tysiące Polaków.
- ZSRR przez lata zaprzeczał odpowiedzialności.
- Prawda została oficjalnie potwierdzona dopiero w 1990 r.
Ujawnienie zbrodni w Katyniu
13 kwietnia 1943 r. Niemcy poinformowali o odkryciu masowych grobów polskich oficerów w Katyniu. Informację podało Radio Berlin, a kilka dni później opublikowano ją także w prasie wydawanej w okupowanej Polsce.
Choć dla wielu był to szok, już wcześniej pojawiały się podejrzenia co do losu polskich jeńców, o których od wiosny 1940 r. nie było żadnych informacji.
Ofiary – elita II Rzeczypospolitej
Zbrodnia katyńska pochłonęła około 22 tysięcy obywateli Polski. Byli to oficerowie Wojska Polskiego, ale także policjanci, urzędnicy, leśnicy i przedstawiciele innych służb państwowych.
Wśród zamordowanych znajdowali się przedstawiciele elity intelektualnej – lekarze, prawnicy, nauczyciele, naukowcy, inżynierowie, dziennikarze czy działacze społeczni. W obozach przetrzymywano również duchownych różnych wyznań.
Droga do zbrodni
Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 r. do niewoli trafiło około 250 tysięcy polskich żołnierzy. Szeregowych w dużej części zwolniono, natomiast oficerów oraz funkcjonariuszy służb umieszczono w obozach w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie.
Decyzją władz radzieckich, podpisaną w marcu 1940 r., rozpoczęto likwidację jeńców. Egzekucje przeprowadzało NKWD, a ciała grzebano w masowych mogiłach m.in. w Katyniu, Miednoje i Piatichatkach.
Śledztwo i dowody
Po zajęciu tych terenów przez Niemców rozpoczęto ekshumacje. Do Katynia zaproszono międzynarodowych ekspertów, w tym specjalistów medycyny sądowej.
Badania wykazały, że egzekucje miały miejsce w 1940 r., gdy teren znajdował się pod kontrolą ZSRR. Na ciałach odkryto ślady strzałów oddanych z bliskiej odległości w tył głowy.
Kłamstwo ZSRR i reakcja świata
Władze radzieckie od początku zaprzeczały odpowiedzialności i próbowały obarczyć winą Niemców. Powołano nawet specjalną komisję, która miała potwierdzić tę wersję wydarzeń.
Moskwa wykorzystała także sprawę Katynia jako pretekst do zerwania stosunków dyplomatycznych z rządem polskim na uchodźstwie.
Mimo dostępnych dowodów reakcja Zachodu była powściągliwa. W czasie wojny kwestie polityczne przeważyły nad ujawnieniem prawdy.
Lata milczenia i cenzury
W okresie PRL temat zbrodni katyńskiej podlegał ścisłej cenzurze. Oficjalnie utrzymywano, że za mord odpowiadają Niemcy.
Dopiero pod koniec istnienia ZSRR władze radzieckie przyznały, że była to zbrodnia stalinizmu. Stało się to 13 kwietnia 1990 r.
Dokumenty i potwierdzenie prawdy
Na polecenie Michaiła Gorbaczowa rozpoczęto śledztwo w sprawie Katynia. Dwa lata później, w 1992 r., stronie polskiej przekazano kluczowe dokumenty potwierdzające odpowiedzialność władz ZSRR za zbrodnię.
Dziś 13 kwietnia obchodzony jest w Polsce jako Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, ustanowiony przez Sejm RP w 2007 r.
„Rosja zwiększa aktywność na froncie”. Zełenski o sytuacji na Ukrainie
Dowództwo prostuje: Polska nie prowadzi działań ofensywnych przeciwko Rosji
Makabryczne odkrycie w Wołominie. Dwa ciała i ranny 19-latek
Ukraińskie MON: Na nagraniach z frontu widać, jak ranni Rosjanie są dobijani przez kolegów
Politico: Każdy uczeń szkoły średniej na Łotwie uczy się strzelać z broni
