Co musisz wiedzieć
- Pamiątki przywiezione z wakacji mogą być źródłem kłopotów.
- Problem jest wtedy, gdy pochodzą z gatunków chronionych, są roślinami lub produktami roślinnymi z państw trzecich bądź stanowią produkty pochodzenia zwierzęcego objęte zakazem.
- Przed wyjazdem lub powrotem warto zweryfikować obowiązujące przepisy w wiarygodnych źródłach, aby uniknąć konfiskaty, kar i stresu na granicy.
Podczas urlopu w tropikach kupiłem na targu kilka muszli i drobny wyrób - chyba z koralowca - a w prezencie dostałem sadzonkę egzotycznej rośliny. Przyznam, że początkowo miałem pewne obiekcje, tym bardziej że znajomy ostrzegł mnie, że w Polsce mogę mieć z tym kłopoty, ale sprzedawca zapewnił mnie, że turyści zawsze bez problemu przewożą takie rzeczy przez granicę, poza tym nie są to żadne egzotyczne przedmioty. Udało mi się, ale tak naprawdę nie wiem, kto miał rację: mój kolega czy sprzedawca? Jakie są zasady przewożenia pamiątek z wakacji w 2025 roku? Czy można je bezpiecznie wwieźć do Polski?
Trzy reżimy prawne
W przypadku przewozu pamiątek pochodzenia przyrodniczego - nie tylko z krajów egzotycznych - należy pamiętać o trzech głównych reżimach prawnych. Pierwszy dotyczy ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem uregulowanej w Konwencji Waszyngtońskiej CITES i wdrożonej w prawie unijnym oraz polskim. Obejmuje ona zarówno żywe okazy, jak i wyroby powstałe z gatunków chronionych, w tym muszle, koralowce, skóry czy elementy roślin. Przywóz takich przedmiotów często wymaga zezwoleń. Brak takich dokumentów może skutkować zajęciem przedmiotu oraz sankcjami administracyjnymi. Choć na wakacjach są ciekawsze zajęcia niż dokonywanie choć powierzchownego sprawdzenia, z czym mamy do czynienia podczas zakupów, to jednak zachęcam do małego wysiłku. Wykaz gatunków objętych ochroną jest dostępny w unijnych bazach CITES [choćby na stronie: https://www.gov.pl/web/klimat/konwencja-waszyngtońska-cites], więc warto tam zajrzeć przed zakupem.
Drugim obszarem jest bezpieczeństwo fitosanitarne. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/2031 od grudnia 2019 roku obowiązuje zasada, że przywóz do UE roślin oraz wielu produktów roślinnych z państw trzecich wymaga świadectwa fitosanitarnego. Wyjątki są nieliczne i dotyczą głównie niektórych przetworzonych produktów. Celem tych regulacji jest zapobieganie przenoszeniu szkodników i chorób roślin. Jeśli podróżny nie ma wymaganych dokumentów, rośliny podlegają zniszczeniu i nie mogą wjechać na teren Unii.
Trzecim obszarem są przepisy dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego. Rozporządzenie delegowane (UE) 2019/2122 co do zasady zakazuje wwozu mięsa, nabiału i wielu innych produktów odzwierzęcych z państw trzecich na własny użytek. Zakaz ten ma chronić przed rozprzestrzenianiem się chorób zwierząt, takich jak afrykański pomór świń czy pryszczyca. Niespełnienie wymogów wiąże się z obowiązkiem przekazania produktów do utylizacji, a w niektórych sytuacjach także z karami pieniężnymi. W 2025 roku obowiązujące regulacje nie uległy zasadniczym zmianom, choć od sierpnia nowy organ naukowy ds. CITES przejmie zadania dotychczasowej komisji, co może usprawnić proces wydawania zezwoleń. Aktualne informacje dotyczące powyższego zagadnienia publikują Komisja Europejska, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz służby graniczne.
Sprawdzaj przepisy
Podsumowując, pamiątki przywiezione z wakacji mogą być źródłem problemów, jeśli pochodzą z gatunków chronionych, są roślinami lub produktami roślinnymi z państw trzecich bądź stanowią produkty pochodzenia zwierzęcego objęte zakazem. Przed wyjazdem lub powrotem warto zweryfikować obowiązujące przepisy w wiarygodnych źródłach, aby uniknąć konfiskaty, kar i stresu na granicy. Na marginesie dodam, że to sprzedawca ma większą korzyść z tego, że wprowadzi Pana w błąd, niż kolega.
