Grzegorz J. Kałuża: Skutecznie, jak „Russia Today”

W starym dowcipie z epoki PRL-u na światowej wystawie elektroniki najnowszy, rosyjski komputer rozgrywał partię szachów z komputerem amerykańskim. Gdy zaczął przegrywać, wyświetlił komunikat "A u was biją Murzynów!".

Gdy prowadząc stronę internetową, grupę dyskusyjną na Facebooku czy popularniejsze konto Twittera, zamieścimy jakikolwiek wpis krytyczny wobec Rosji, możemy zawsze liczyć na kogoś, kto zareaguje w specyficzny sposób. Po początkowej polemice dotyczącej tematu, zacznie zamieszczać komentarze i linki do materiałów dotyczących…USA. To klasyczny objaw infekcji rosyjską propagandą.

Polska nadal należy do krajów o statystycznie wysokim poziomie sympatii społeczeństwa dla Amerykanów i Stanów Zjednoczonych. Jest to prawdopodobnie rezultatem istnienia sporej Polonii w tym kraju, czyli więzi rodzinnych oraz dorobku polityki życzliwych gestów i realnego poparcia kilku amerykańskich administracji, szczególnie Ronalda Reagana. Stąd w przypadku opinii negatywnych Amerykanie łatwo znajdują wśród Polaków obrońców. Rzadko jednak ich naturalnym odruchem jest porównywanie czegokolwiek amerykańskiego do realiów rosyjskich, wyjątkiem może być jedynie rosyjska technika kosmiczna i uzbrojenie. Polacy bowiem Rosji nie znają. Nie jest to kraj dobrowolnej, masowej turystyki, czy emigracji zarobkowej. W dodatku wśród osób, które z powodu młodego wieku uniknęły szkoły epoki komunistycznej i obowiązkowej nauki rosyjskiego, znajomość tego języka jest rzadkością. Tak więc nie ma symetrii w reakcji - na zarzuty lub krytykę realiów amerykańskich najczęstszą reakcją są porównania do rzeczywistości polskiej lub Zachodniej Europy. W przypadku osób bywałych w Stanach będzie naturalną reakcja podawania dobrych stron tamtejszego życia.

Nikomu przykładowo na wieść o katastrofie kolejowej w New Jersey nie przychodzi do głowy wyliczanie katastrof kolejowych w Rosji. Raczej będzie pamiętał tegoroczną katastrofę w Bawarii lub naszą pod Szczekocinami.

Od wejścia Polski do NATO i Unii Europejskiej nie jesteśmy krajem wobec którego USA prowadzą szerokie kampanie propagandowe. Stacje radiowe typu "Głos Ameryki", czy "Wolna Europa" dawno zakończyły swoją egzystencję. Stacji telewizyjnych o takim przeznaczeniu nigdy nie stworzono. Jak każde mocarstwo USA potrafi dbać o swoje interesy, jednak czyni to zapewne dobrze ulokowaną agenturą wpływu. Kontrastuje to n.p. z propagowaniem niemieckiego punktu widzenia jako powszechnych w Europie opinii przez niemieckie koncerny prasowe, posiadające 90% polskich tytułów.

Osoby, które nie darzą USA sympatią, a jest to wynikiem polskiego sposobu patrzenia na świat, mają albo przekonanie o wyższości naszej, europejskiej kultury, albo opierają się na powojennym rozgoryczeniu umową jałtańską, oddającą Polskę pod sowiecki protektorat. Ci ostatni mają jednak też ogromną niechęć do wszystkiego, co rosyjskie, bowiem żyli w PRL-u, a najstarsi pamiętają Rosjan z "wyzwoleńczej Armii Czerwonej".

Eksportowa, państwowa telewizja "Russia Today", oglądana przez 150 mln. widzów, posiada walory informacyjne, szczególnie w dziedzinie światowych aktów terroru islamskiego oraz manifestacji antyrządowych na Zachodzie, bowiem część informacji otrzymuje bezpośrednio od rosyjskich służb wywiadowczych. Możemy też liczyć na najbardziej drastyczne zdjęcia z takich zdarzeń, bo rosyjskich dziennikarzy nie rażą obrazy trupów i ludzkich strzępów, jeśli ofiary nie są Rosjanami. Oczywiście w "RT" pracują też obcokrajowcy, stąd jakość używanego angielskiego, niemieckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Jednak to dyrektorzy z RIA "Novosti" nadają formę programom. Oprócz warstwy informacyjnej stacja prowadzi też propagandę wizerunku Rosji i rosyjskiego obrazu świata. Rosjanie promują osobiste dokonania Władymira Putina, z właściwą sobie przesadą, więc widz ma odnieść wrażenie podziwu dla tej postaci nawet wśród mieszkańców Karaibów i kanadyjskich Indian. RT popularyzuje też kremlowską ocenę każdego rządu i polityka świata. Stacja tylko doraźnie zajmuje się propagowaniem nagiego kłamstwa, jak było w przypadku zestrzelenia malezyjskiego samolotu pasażerskiego (lot MH 17). Kłamstwa w rodzaju opowieści o udziale jednostek Wojska Polskiego po stronie ukraińskiej na froncie w Donbasie FSB rozpowszechnia na "najbardziej patriotycznych" stronach internetowych, osadzonych na serwerach w Federacji Rosyjskiej - takie rzeczy są poniżej prestiżu RT. Stałym elementem jest ukazywanie najelegantszych dzielnic Moskwy i Petersburga, jako wizytówki Rosji, w kontraście do upadającego Zachodu. Pewną klasyką gatunku były tu reportaże z upadłego Detroit czy arabskich slumsów Paryża. Nigdy nie brakuje też obrazków potęgi rosyjskiej armii, w końcu to ulubiony produkt eksportowy Rosjan od czasów carskich :)

Generalnie Rosjanie dążąc do odbudowy swej światowej pozycji supermocarstwa z czasów opłakiwanego przez Władymira Putina ZSRR, starają się zaszczepić widzom wizję świata dwubiegunowego, niczym w serii filmów sagi "Star Wars". Po jednej stronie są siły dobra, reprezentowane przez Rosję i polityków jej przyjaznych - po drugiej "ciemna strona mocy" z centrum w Waszyngtonie, a każdy Europejczyk, niechętny rosyjskim dyktatom politycznym lub surowcowym, zwolennik silnego sojuszu w ramach NATO, czy choćby przekonany o sprzeczności własnej racji stanu z rosyjskimi planami, jest "sługusem amerykańskiego imperializmu", niczym w języku "Prawdy" za czasów Stalina. Tą specyficzną, antyamerykańską "szajbą" jest przesiągnięta cała kremlowska retoryka, choć dla Rosji na wielu polach śmiertelnym konkurentem są Chiny, a nie USA. Jest to wynik rządów "czekistów" - cała dzisiejsza elita najwyższej władzy w Rosji to dawni oficerowie KGB, weterani walk wywiadowczych z CIA. To determinuje ich obsesyjny antyamerykanizm i nawet niedocenianie innych sił polityki i gospodarki świata.

W Polsce, kraju Kościuszki, Pułaskiego, Traugutta i Piłsudskiego oraz miliona krewnych cioć z Chicago, te przejawy usprawiedliwiania każdego postępku Federacji Rosyjskiej polityką USA są niewątpliwie dowodem skuteczności rosyjskiej propagandy.