Śledztwo FBI. Kto stoi za najbardziej tajemniczym archiwum internetu?

Nie wiadomo, czy FBI ustaliło tożsamość osoby prowadzącej archive.today. W październiku 2025 r. Biuro zwróciło się do rejestratora domen Tucows o przekazanie danych klienta stojącego za serwisem. Dokument nie ujawniał przedmiotu federalnego śledztwa karnego.

Wezwanie może prowadzić do ustalenia tożsamości operatora, ale FBI nie ujawniło celu ani przedmiotu postępowania. Serwis zapisuje migawki stron internetowych, tworząc archiwum dostępne również po tym, gdy ktoś usunie daną stronę internetową albo zostanie zamknięta za tzw. paywallem, czyli płatnym dostępem do treści, co dotyczy głównie serwisów mass mediów.

Dlaczego FBI bada archive.today?

Amerykańscy śledczy domagali się od Tucows danych abonenta dotyczących klienta stojącego za serwisem archive.today” w związku z „federalnym śledztwem karnym prowadzonym przez FBI”. Wezwanie miało pozostać tajne, jednak konto archive.today na platformie X opublikowało ten dokument 30 października, tego samego dnia, w którym zostało wysłane. Siedziba firmy Tucows znajduje się w Toronto w kanadyjskiej prowincji Ontario, ale firma jest również zarejestrowana w amerykańskim stanie Pensylwania.

Nie wiadomo, czego dotyczy śledztwo. Jedną z medialnych hipotez są naruszenia praw autorskich, ale dokument FBI tego nie potwierdza. Wezwanie dotyczyło nazwisk klientów lub abonentów serwisu archive.today, adresów, okresu korzystania z usług, rejestrów połączeń telefonicznych lub wiadomości tekstowych, informacji dotyczących płatności, rejestrów czasów sesji i czasu trwania połączeń internetowych, kodów identyfikacyjnych urządzeń mobilnych, adresów IP lub innych numerów służących do identyfikacji abonenta oraz rodzajów świadczonych usług.

Czym jest archive.today?

W przeciwieństwie do znanej już od dekad organizacji non-profit Internet Archive, tożsamość operatora lub operatorów podobnie nazywającego się serwisu archive.today (i często mylonego ze znanym od dekad i cieszącym się poważaniem archiwum internetu) pozostaje nieznana. Serwis korzystał z różnych domen (archive.ph, archive.is itp.). Domeny rejestrowane były na nazwisko „Denis Petrov”, które, jak się uważa, może być pseudonimem.

Sam serwis archive.today, informuje, że został uruchomiony w 2012 roku, korzysta z centrów danych w Europie i jest „finansowany ze środków prywatnych”. Serwis przyjmuje również darowizny.

Czym różni się archive.today od Internet Archive?

Internet Archive wykorzystuje własny system do automatycznego indeksowania Internetu. Natomiast archive.today polega na użytkownikach, którzy wklejają adresy URL stron internetowych w celu archiwizowania ich treści.

Dla jasności – takie rzeczy jak zapisywanie stron normalnie dostępnych odpłatnie mogą robić oba serwisy. Jednak w odróżnieniu od Internet Archive badany przez FBI Archive.today nie publikuje żadnych wskazówek, jak właściciele praw autorskich mogą domagać się usunięcia treści. W Internet Archive jest dostępny specjalny tryb umożliwiający usuwanie treści naruszających prawa autorskie.

Najważniejsze informacje

●       Archive.is, serwis znany także jako archive.today, to nie to samo Internet Archive.

●       Internet Archive to amerykańska organizacja non-profit założona w 1996 roku przez Brewstera Kahle’a, która prowadzi serwis internetowy zawierający bibliotekę cyfrową pod adresem:  archive.org Zapewnia bezpłatny dostęp do zbiorów zdigitalizowanych zasobów, w tym stron internetowych, aplikacji, muzyki, materiałów audiowizualnych oraz materiałów drukowanych. Wayback Machine, archiwum internetowe tej organizacji, zawiera ponad miliard zrzutów stron internetowych.

●       archive.today (znany również jako archive.is oraz pod innymi domenami) to serwis do archiwizacji stron internetowych, który tworzy migawki na żądanie. Archive.today rejestruje dwie migawki: jedna odtwarza oryginalną stronę internetową wraz ze wszystkimi działającymi linkami; druga to zrzut ekranu tej strony.

Czy archive.today ma powiązania z Rosją i z którą Rosją?

Serwis został oskarżony o powiązania z Rosją, ale pogłoski te nie są takie oczywiste, tzn. nie muszą dotyczyć tych, którzy Rosją rządzą. Np. niezależny rosyjski serwis Mediazona wykorzystuje tę stronę do archiwizowania profili w mediach społecznościowych oraz postów na temat rosyjskich żołnierzy poległych w wojnie rosyjsko-ukraińskiej w ramach projektu „Rosja 200” - bazy danych potwierdzonych ofiar wśród rosyjskich żołnierzy, tworzonej wspólnie z rosyjską sekcją BBC oraz zespołem wolontariuszy.

Na początku 2023 r. zespół badaczy z Uniwersytetu w Amsterdamie, na podstawie zbioru danych Europejskiego Obserwatorium Mediów Cyfrowych dotyczących wojny rosyjsko-ukraińskiej, zidentyfikował serwis archive.today jako najczęściej wykorzystywaną usługę archiwizacji o otwartym dostępie wśród organizacji zajmujących się weryfikacją faktów,

W tym samym 2023 r. fiński bloger Jani Patokallio opublikował na swoim blogu Gyrovague dochodzenie dotyczące źródeł finansowania serwisu archive.today oraz tożsamości jego założyciela. Pojawiły się potem doniesienia o złośliwym kodzie na stronie CAPTCHA serwisu archive.today, który został wykorzystany do przeprowadzenia ataku DDoS na blog Gyrovague. Administrator serwisu archive.today podobno zażądał od Patokallio usunięcia wpisu. Patokallio jednak ostatecznie nie był w stanie ustalić, kto konkretnie prowadzi serwis archive.today. Wspomniał jedynie o prawdopodobnych pseudonimach, takich jak „Denis Petrov” i „Masha Rabinovich”, oraz opisał dowody wskazujące, że serwis jest prowadzony przez osobę z Rosji.

Dlaczego Wikipedia zablokowała linki do archive.today?

14 stycznia 2026 r. wyszło na jaw, że serwis archive.today po cichu zmodyfikował swoją stronę z CAPTCHA tak, aby wysyłała powtarzające się żądania do serwisu Gyrovague, co spowodowało, że odwiedzający nieświadomie przyczyniali się do ataku DDoS na bloga. Jednocześnie na własnym blogu archive.today opublikowano kilka publicznych krytycznych wpisów pod adresem Patokallio. Były też zarzuty manipulacji tożsamością i szantaż.

20 lutego 2026 r. angielskojęzyczna Wikipedia zablokowała wszystkie linki do serwisu archive.today, powołując się na atak DDoS oraz dowody na manipulację zarchiwizowanymi treściami: w dyskusjach. Nie był to zresztą pierwszy przypadek, kiedy Wikipedia ograniczyła linki do serwisu archive.today. W 2013 roku społeczność umieściła serwis archive.is na czarnej liście, powołując się na obawy dotyczące botnetów, spamowania linkami oraz nieprzejrzystego sposobu prowadzenia serwisu. Decyzja ta została uchylona w 2016 roku w wyniku nowego zaproszenia do zgłaszania uwag, a serwis archive.today został usunięty z czarnej listy spamu.

Czy archive.today pozwala omijać paywalle?

Praktyka udostępniania linków z serwisu archive.today pozwalających na obchodzenie barier płatniczych wywołała w Europie wiele kontrowersji. W Holandii dziennikarz Peter Aanzee publicznie skrytykował lekarza, który udostępnił link z serwisu archive.ph (jedna z lokalnych wersji domenowych archive.today) do jednego z jego artykułów opublikowanych w gazecie „De Volkskrant” i objętych barierą płatniczą, argumentując, że rozpowszechnianie zarchiwizowanych kopii stanowi naruszenie praw autorskich.

Największy holenderski wydawca, DPG Media, przyznał, że serwis archive.today jest „cierniem w boku wielu wydawców (i dziennikarzy)”, ale zaznaczył, że egzekwowanie prawa jest trudne, ponieważ serwis jest prowadzony anonimowo, hostowany na wielu serwerach, które często zmieniają lokalizację, i pojawia się ponownie pod nowymi domenami, gdy jedna z nich zostanie zablokowana.

Czy sztuczna inteligencja korzysta z archive.today?

Dochodzenie przeprowadzone w 2025 roku przez dziennikarza Henka van Essa wykazało, że chatboty oparte na sztucznej inteligencji, w tym ChatGPT, Perplexity AI, Grok i Claude – wykorzystują archiwa internetowe do omijania paywallów podczas wyszukiwania na żywo w sieci. Van Ess zidentyfikował sześć różnych metod omijania paywalli przez systemy AI, z których „wykorzystanie archiwów”, czyli wyszukiwanie zarchiwizowanych kopii w serwisach takich jak archive.today i Internet Archive, było najbardziej bezpośrednią. W przeciwieństwie do lepiej znanych i udokumentowanych obaw dotyczących szkolenia AI na treściach dostępnych bez paywalla, metody te polegają na pobieraniu w czasie rzeczywistym zarchiwizowanych kopii podczas poszczególnych zapytań, co skutecznie pozwala omijać paywalle nie tylko ludziom, ale również zautomatyzowanym agentom.

I w końcu, jeśli już mowa o agentach - wciąż nie wiemy, jakie są ustalenia agentów FBI i jacy agenci (jeśli tak ich nazwać) stoją za tajemniczym archive.today.

Źródła:

• https://arstechnica.com/tech-policy/2025/11/fbi-subpoena-tries-to-unmask-mysterious-founder-of-archive-today/
• https://techcrunch.com/2026/02/21/wikipedia-blacklists-archive-today-after-alleged-ddos-attack/
• https://www.digitaldigging.org/p/how-ai-bots-quietly-dismantle-paywalls

FAQ: Archive.today - tajemnicze archiwum internetu

1. Dlaczego FBI zainteresowało się archive.today? FBI wystosowało w październiku 2025 r. nakaz do rejestratora domen Tucows, żądając ujawnienia tożsamości osoby stojącej za serwisem, w ramach federalnego śledztwa karnego. Wezwanie nie precyzowało przedmiotu dochodzenia, choć przypuszcza się, że może chodzić o naruszenie praw autorskich.
2. Kto stoi za archive.today? Tożsamość operatora pozostaje nieznana. Domeny rejestrowano na nazwisko „Denis Petrov”, uznawane za pseudonim. Dochodzenie fińskiego blogera Jani Patokallio wskazało też na możliwy pseudonim „Masha Rabinovich” oraz poszlaki sugerujące pochodzenie założyciela z Rosji, choć nie ustalono jednoznacznie, kto faktycznie prowadzi serwis.
3. Jak działa archiwizacja stron przez archive.today? W przeciwieństwie do Internet Archive, który indeksuje sieć automatycznie za pomocą robotów, archive.today opiera się na użytkownikach wklejających adresy URL. Strony przechwytywane są przy szerokości przeglądarki 1024 pikseli, elementy projektowe są usuwane, a treści z JavaScriptu zamrażane w danym stanie. Serwis nie respektuje pliku robots.txt, twierdząc, że działa jako „bezpośredni przedstawiciel użytkownika ludzkiego”.
4. Czy archive.today ma powiązania z Rosją? Istnieją poszlaki wskazujące na rosyjskie pochodzenie założyciela, jednak niekoniecznie oznacza to powiązania z władzami. Niezależny rosyjski serwis Mediazona korzysta z archive.today do dokumentowania strat wojennych w ramach projektu „Rosja 200”, prowadzonego wspólnie z rosyjską sekcją BBC.
5. Jaki jest obecny status śledztwa FBI wobec archive.today? Na obecną chwilę nie wiadomo, jakie były efekty nakazu FBI ani czy dochodzenie doprowadziło do ustalenia tożsamości operatora serwisu.

[Autor, Mirosław Usidus jest popularyzotorem nauki i byłym redaktorem naczelnym Młodego Technika]

[Tytuł, lead, sekcje "Co musisz wiedzieć", "Czego nadal nie wiadomo", "Dlaczego ta sprawa jest ważna" i niektóre śródtytuły od Redakcji]

Czego nadal nie wiadomo?

• Kto faktycznie prowadzi archive.today;
• skąd pochodzi operator;
• kto finansuje usługę;
• czego dotyczy śledztwo FBI;
• czy Tucows przekazał dane;
• czy dane rejestracyjne były prawdziwe;
• czy operator usłyszał jakiekolwiek zarzuty.

Dlaczego ta sprawa jest ważna?”

• anonimowy operator zarządza usługą używaną przez dziennikarzy, badaczy i miliony internautów;
• serwis może zachowywać ważne dowody i usunięte publikacje;
• jednocześnie może kopiować materiały objęte prawami autorskimi lub paywallem;
• brak jawnej procedury zgłaszania naruszeń utrudnia kontakt właścicielom treści;
• zarzuty manipulowania archiwalnymi kopiami podważają podstawową wartość archiwum: wiarygodność zapisu.