Poniedziałek Wielkanocny, śmigus i dyngus

06.04.2026 14:12

Drugi dzień w okrawie Świąt Zmartwychwstania Pańskiego nazywany bywa Poniedziałkiem Wielkanocnym lub Lanym Poniedziałkiem. Wiąże się nim tradycja Śmigusa-Dyngusa. Śmigus i Dyngus to dwa odrębne obyczaje, które praktykowane były jednego dnia. Dlatego z czasem ich nazwy się połączyły.

Co musisz wiedzieć:

Dziś Kościół katolicki obchodzi drugi dzień w okrawie Wielkanocy;
Dzień ten bywa określany Lanym Poniedziałkiem;
Nazwa ta jest związana z jednym z dzisiejszych zwyczajów, czyli śmigusem.

Oktawa

Największe święta chrześcijańskie, takie jak Wielkanoc czy Boże Narodzenie, obchodzi się jako oktawy, czyli celebruje przez kolejnych osiem dni. Jednak jedynie Wielkanoc posiada oktawę, w której każdy kolejny dzień, od Wielkanocy po Niedzielę Miłosierdzia, występuje w randze uroczystości. Stąd choćby brak piątkowego postu szóstego dnia w oktawie wielkanocnej, czyli w piątek po Wielkanocy.

Panuje także zwyczaj, by drugi dzień w oktawach Wielkanocy i Bożego Narodzenia były traktowanej, jako drugi i wolny od pracy dzień świąt.

Śmigus i dyngus

Dyngusem nazywano datek dawany przez gospodynie mężczyznom chodzącym w Poniedziałek Wielkanocny po domach, składającym życzenia świąteczne i wygłaszającym oracje i wiersze o męce Pańskiej, czy też komiczne parodie. W zamian za to otrzymywali jajka, wędliny i pieczywo.

Śmigus z kolei to obyczaj polewania się wodą w Poniedziałek Wielkanocny. Stąd też nazwa "lany poniedziałek". Zwyczaj prawdopodobnie ma korzenie pogańskie i wiąże się z radością po odejściu zimy oraz z obrzędami mającymi zapewnić urodzaj i płodność.

Symbolika wody

Chrześcijaństwo dodało do tego oczyszczającą symbolikę wody, a także tradycję, zgodnie z którą oblewanie wodą jest pamiątką rozpędzania tłumów, które gromadziły się w poniedziałek, rozmawiając o Zmartwychwstaniu Chrystusa.

W Poniedziałek Wielkanocny gospodarze o świcie wychodzili w pola i kropili je wodą święconą, żegnali się przy tym znakiem krzyża i wbijali w grunt krzyżyki wykonane z palm poświęconych w Niedzielę Palmową, co miało zapewnić urodzaj i uchronić plony przed gradobiciem. Pola objeżdżano w procesji konnej.

Wodą oblewano jednak przede wszystkim młode dziewczęta. Nieoblana panna była zdenerwowana i zaniepokojona, gdyż oznaczało to brak zainteresowania ze strony miejscowych kawalerów.

KAI ,

Aleksandra Jakubiak