Rusza kampania informacyjna o zbrodniach UPA. IPN zapowiada akcję
- IPN uruchomi cykl publikacji „Ukraiński nacjonalizm: między ideologią a zbrodnią”.
- Akcja ma przybliżyć historię ideologii, jej twórców oraz zbrodni popełnianych przez nacjonalistów.
- Zapowiedź pojawiła się po decyzji Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy.
IPN zapowiada akcję o ukraińskim nacjonalizmie
Instytut Pamięci Narodowej poinformował o rozpoczęciu nowej akcji informacyjnej poświęconej historii ukraińskiego nacjonalizmu. Odpowiadając na pytania Polskiej Agencji Prasowej dotyczące decyzji prezydenta Karola Nawrockiego wobec Wołodymyra Zełenskiego, IPN wskazał na opublikowane wcześniej oświadczenie w serwisie X.
Instytut zapowiedział serię materiałów pod wspólnym tytułem: „Ukraiński nacjonalizm: między ideologią a zbrodnią”.
Publikacje mają przedstawiać proces kształtowania się idei, które stały się fundamentem późniejszych zbrodni. Zapowiedziano również prezentację biografii głównych twórców tej ideologii, historii formacji kolaboracyjnych oraz dziejów zbrodni popełnianych przez zwolenników nacjonalizmu jeszcze przed wybuchem II wojny światowej.
Historia domaga się prawdy, ale także podjęcia próby zrozumienia, czym kończy się radykalne odrzucenie wszelkich norm moralnych, budowanie przyszłości na krwi innych narodów
- podkreślono w oświadczeniu IPN.
Budowanie przyszłości na krwi innych
Dokonywane przez jej wyznawców ludobójcze mordy na Polakach i przedstawicielach innych narodowości nie były przypadkiem, lecz konsekwencją ideologii, której sami twórcy określali jej podstawy jako bliźniacze wobec niemieckiego nazizmu, włoskiego faszyzmu i zwulgaryzowanych „teorii rasy”
- napisano w mediach społecznościowych.
Historia domaga się prawdy, ale także podjęcia próby zrozumienia czym kończy się radykalne odrzucenie wszelkich norm moralnych, budowanie przyszłości na krwi innych narodów
- dodano.
Według Instytutu ludobójstwo dokonane na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów w czasie II wojny światowej nie było nagłym wybuchem nienawiści. Jak zaznaczono, wrogość wobec Polaków i innych narodów zamieszkujących tereny uznawane za „etnicznie ukraińskie” narastała przez dziesięciolecia.
Decyzja Nawrockiego wobec Zełenskiego
W piątek prezydent Karol Nawrocki poinformował o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu.
Decyzja została podjęta po konsultacji z Kapitułą Orderu Orła Białego i była związana ze zgodą Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy „Bohaterów UPA”.
Prezydent Rzeczypospolitej jest wielkim mistrzem Orderu Orła Białego i ma obowiązek stać na straży honoru, tego najwyższego odznaczenia państwowego. Obowiązek ten spoczywa również na Kapitule Orderu Orła Białego. Dlatego wobec zgody prezydenta Wołodymyra Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy Bohaterów UPA, po konsultacji z Kapitułą, podjąłem decyzję o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy
- powiedział Nawrocki w nagraniu opublikowanym na platformie X.
Prezydent podkreślił jednocześnie, że decyzja "nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu" i "nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa". Dodał również, że stanowisko Polski wobec wsparcia Ukrainy w wojnie z Rosją pozostaje niezmienne.
Tusk krytykuje decyzję prezydenta
Do decyzji Karola Nawrockiego odniósł się premier Donald Tusk.
"Konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników" - stwierdził szef rządu.
"Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej" - dodał.
Odpowiedź strony ukraińskiej
Na decyzję prezydenta RP zareagował także minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha.
Szef ukraińskiej dyplomacji ocenił, że jest to "strategiczny błąd prezydenta Polski Karola Nawrockiego, na którym zyska jedynie Rosja".
Zapowiedział również, że zwróci Polsce przyznany mu w 2022 roku Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Spór o OUN i UPA trwa od lat
Polska i Ukraina od wielu lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów oraz Ukraińskiej Powstańczej Armii.
Polska strona uznaje wydarzenia na Wołyniu z 1943 roku za ludobójstwo dokonane na ludności polskiej. Z kolei po stronie ukraińskiej często prezentowana jest interpretacja mówiąca o konflikcie zbrojnym, za który odpowiedzialność miały ponosić obie strony.
Różnice dotyczą również oceny samej OUN i UPA. W Ukrainie organizacje te są często postrzegane przede wszystkim przez pryzmat walki z sowieckim systemem po II wojnie światowej, podczas gdy w Polsce pamięć o zbrodniach popełnionych na Polakach pozostaje jednym z najważniejszych elementów debaty historycznej.
Wątpliwości wokół procedury odebrania orderu
Order Orła Białego został przyznany Wołodymyrowi Zełenskiemu w 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę.
Zgodnie z Konstytucją RP akty urzędowe prezydenta co do zasady wymagają kontrasygnaty premiera. Ustawa zasadnicza przewiduje jednak szereg wyjątków, w tym nadawanie orderów i odznaczeń.
Konstytucja nie wskazuje natomiast wprost, czy kontrasygnata jest wymagana w przypadku odebrania wcześniej przyznanego odznaczenia.
Jan Wróbel: Zełenski pokazał, że UPA to "nasi chłopcy"
Odkryto pierwszą mogiłę ofiar UPA w Hucie Pieniackiej. Szczątki są częściowo spalone
Ukraińskie media: Ukraińcy nie zmienią nazwy jednostki wojskowej "im. bohaterów UPA"
„Sueddeutsche Zeitung” pisze Tuskowi co „musi zrobić”
Jerzy Kropiwnicki z nagrodą „Kustosza Pamięci Narodowej”
