Dwa warszawskie pomniki zdewastowane. Pojawiły się napisy „Slava UPA”

Napisy „Slava UPA” na dwóch warszawskich pomnikach

W sobotę, 14 listopada 2026 roku, media poinformowały o dewastacji dwóch miejsc pamięci na warszawskim Muranowie. Na monumentach nieznani sprawcy umieścili czerwonym sprayem napisy „Slava UPA”, odwołujące się do Ukraińskiej Powstańczej Armii. Jak przekazał portal Onet, powołując się na ustalenia TVN24, jednym z uszkodzonych obiektów jest pomnik Żołnierza 1. Armii Ludowego Wojska Polskiego, znajdujący się na Skwerze Więźniów Politycznych Stalinizmu. Monument stoi około 150 metrów od siedziby Komendy Stołecznej Policji. Według relacji TVN24 na terenie skweru nie zauważono innych zniszczeń.

Drugi napis pojawił się na Pomniku Bohaterów Getta, znajdującym się w bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Oba miejsca mają szczególne znaczenie historyczne. Pomnik Bohaterów Getta upamiętnia uczestników powstania w getcie warszawskim z 1943 roku, którzy podjęli walkę przeciwko niemieckim okupantom.

Policja potwierdza zgłoszenie. Trwają czynności wyjaśniające

Informacje o zniszczeniu obu monumentów potwierdził w rozmowie z TVN24 młodszy aspirant Bartłomiej Śniadała ze stołecznej policji. Funkcjonariusz przekazał, że policja otrzymała zgłoszenie dotyczące napisów i prowadzi w tej sprawie wstępne czynności. Na moment publikacji doniesień nie przedstawiono oficjalnych informacji dotyczących tożsamości sprawców ani ewentualnych zatrzymań. Nie wiadomo również, czy oba napisy zostały wykonane przez tę samą osobę lub grupę osób.

Były dyrektor Muzeum POLIN komentuje dewastację

Do zniszczenia Pomnika Bohaterów Getta odniósł się Dariusz Stola, były dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. W opublikowanym w mediach społecznościowych komentarzu zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter incydentu. Podkreślił, że monument przez dziesięciolecia nie był celem podobnych działań. Stola zasugerował również, że za dewastacją może stać rosyjska inspiracja. Wskazał przy tym na doniesienia dotyczące internetowych ofert wynagrodzenia za umieszczanie podobnych napisów na polskich pomnikach.

Należy jednak zaznaczyć, że jest to ocena byłego dyrektora muzeum, a nie oficjalne ustalenie śledczych. Dotychczas nie przedstawiono dowodów potwierdzających udział rosyjskich służb w konkretnych zdarzeniach na Muranowie.

Podobne napisy pojawiły się w innych miastach

Warszawskie incydenty wpisują się w serię dewastacji miejsc pamięci odnotowanych w listopadzie w różnych częściach Polski. Już 10 listopada na pomniku Chwała Saperom w parku Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego w Warszawie zauważono napis „Sława UPA”. O zdarzeniu policję poinformował przechodzień. Funkcjonariusze przeprowadzili czynności na miejscu i rozpoczęli poszukiwania osoby odpowiedzialnej za zniszczenie monumentu.

Podobne przypadki zgłaszano także w Poznaniu, gdzie napisy pojawiły się m.in. na Pomniku Armii Poznań i pomniku Żołnierzy 2. Armii Wojska Polskiego.

Do dewastacji doszło również w Gdyni. Zniszczone zostały m.in. Pomnik Gdynian Wysiedlonych przy ulicy Starowiejskiej, Pomnik Polski Morskiej na Skwerze Kościuszki oraz płyta upamiętniająca obrońców Gdyni w Redłowie. Media informowały także o podobnych incydentach w Gdańsku. Według dotychczasowych doniesień w różnych miastach zdewastowano co najmniej kilkanaście miejsc pamięci. Nie ustalono jednak, czy za wszystkimi zdarzeniami stoją ci sami sprawcy.

Czytaj również

Mocne wystąpienie Karola Nawrockiego. Zwrócił się do polityków

Marsz Niepodległości 2026. „Polak w Polsce gospodarzem!” [RELACJA NA ŻYWO]

Marsz Niepodległości 2026. Wszystko, co musisz wiedzieć

Marsz Niepodległości 2026. Jest pilny komunikat organizatorów

Marsz Niepodległości 2026. Organizatorzy wydali ważny komunikat przed 11 listopada

Ograniczenia podczas 11 listopada. Pilny komunikat policji

500 dolarów za napis na pomniku? Doniesienia o podejrzanych zleceniach

Dodatkowe pytania dotyczące możliwych motywów sprawców pojawiły się po publikacjach niezależnych białoruskich dziennikarzy portalu MOST. Według ich ustaleń na jednym z kanałów komunikatora Telegram miała pojawić się oferta zapłaty 500 dolarów za wykonanie napisu „Sława UPA” na wskazanym pomniku w Poznaniu. Osoba zamieszczająca ogłoszenie miała przekazywać zainteresowanym fotografie monumentów oraz instrukcje dotyczące wykonania zadania. Podobne propozycje miały obejmować także inne polskie miasta.

Przedstawiciele białoruskiego środowiska opozycyjnego zwracali uwagę, że podobny sposób rekrutowania wykonawców może być wykorzystywany w operacjach inspirowanych przez obce służby. Samo istnienie takich ogłoszeń nie dowodzi jednak, że osoby je publikujące odpowiadają za dewastację warszawskich pomników. Nie potwierdzono również związku między internetowymi zleceniami a wszystkimi zgłoszonymi incydentami.

Dlaczego napis „Slava UPA” wywołuje kontrowersje?

Hasło „Slava UPA” oznacza „Chwała UPA” i nawiązuje do Ukraińskiej Powstańczej Armii. Organizacja ta działała podczas II wojny światowej i w latach powojennych. Jej oddziały odpowiadały m.in. za masowe mordy na polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Umieszczanie napisów gloryfikujących UPA na polskich miejscach pamięci może więc wywoływać silne emocje związane z historią stosunków polsko-ukraińskich.

Nie oznacza to jednak, że sprawcami dewastacji muszą być osoby narodowości ukraińskiej. Na obecnym etapie nie ma podstaw do przypisywania odpowiedzialności jakiejkolwiek grupie narodowościowej.