Przemyśl może zerwać współpracę z Lwowem. Powodem decyzja o upamiętnieniu UPA
- Przemyśl może zakończyć ponad 30-letnią współpracę z Lwowem. Do Rady Miejskiej w Przemyślu 21 października 2026 roku wpłynął projekt uchwały nr 187/2026 zakładający rozwiązanie umowy partnerskiej zawartej 10 czerwca 1995 roku.
- Powodem jest decyzja o ustanowieniu 2027 roku Rokiem UPA. Autorzy projektu sprzeciwiają się decyzji Lwowskiej Rady Obwodowej, wskazując na odpowiedzialność Ukraińskiej Powstańczej Armii za zbrodnie na polskiej ludności cywilnej, szczególnie na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.
- Ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła. Dokument jest na razie projektem uchwały. Jeśli radni go przyjmą, prezydent Przemyśla zostanie zobowiązany do rozpoczęcia procedury rozwiązania umowy partnerskiej i poinformowania o tym władz Lwowa.
- Pojawiły się informacje o możliwym niewejściu uchwały w życie. Wiceszef MSZ Marcin Bosacki poinformował 21 października, że polska strona otrzymała zapewnienie w tej sprawie od współpracowników prezydenta Ukrainy. Nie jest to jednak równoznaczne z potwierdzeniem formalnego uchylenia decyzji Lwowskiej Rady Obwodowej.
Projekt uchwały trafił do Rady Miejskiej w Przemyślu
21 października 2026 roku do Biura Rady Miejskiej w Przemyślu wpłynął projekt uchwały nr 187/2026 dotyczący zakończenia współpracy partnerskiej z miastem Lwów oraz rozwiązania umowy zawartej 10 czerwca 1995 roku.
Dokument przewiduje formalne zakończenie relacji partnerskich między samorządami, które funkcjonują od ponad trzech dekad.
Zgodnie z proponowanymi przepisami Rada Miejska miałaby zobowiązać prezydenta Przemyśla do podjęcia czynności prawnych zmierzających do rozwiązania obowiązującej umowy.
Mogłoby to nastąpić poprzez jej wypowiedzenie lub zawarcie porozumienia z władzami Lwowa.
Na obecnym etapie dokument jest jednak wyłącznie projektem. Nie oznacza to, że współpraca pomiędzy miastami została już zakończona.
Rok 2027 Rokiem UPA. To główny powód inicjatywy
Bezpośrednią przyczyną przygotowania projektu jest decyzja Lwowskiej Rady Obwodowej dotycząca ustanowienia 2027 roku Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii.
Autorzy dokumentu wskazują, że decyzja ta stoi w sprzeczności z poszanowaniem pamięci polskich ofiar zbrodni popełnionych przez UPA.
W paragrafie trzecim projektu zapisano:
Za przyczynę podjęcia niniejszej uchwały Rada Miejska uznaje decyzję Lwowskiej Rady Obwodowej dotyczącą ustanowienia roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
W dalszej części podkreślono, że upamiętnienie tej formacji pozostaje, w ocenie autorów projektu, w sprzeczności z oczekiwaniem budowania relacji partnerskich na fundamencie prawdy historycznej i wzajemnego szacunku.
Warto zaznaczyć, że Lwowska Rada Obwodowa jest organem samorządu szczebla obwodowego, a nie radą miejską Lwowa. Projekt uchwały Przemyśla przewiduje więc zakończenie współpracy z miastem Lwów w reakcji na decyzję władz obwodu lwowskiego.
Lwowskie władze obwodowe przyjęły również decyzje o upamiętnieniu Romana Szuchewycza i Ołeha Olżycza.
Autorzy projektu przypominają o zbrodniach na Polakach
W uzasadnieniu uchwały przypomniano o odpowiedzialności Ukraińskiej Powstańczej Armii za zbrodnie popełnione na polskiej ludności cywilnej, szczególnie na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.
UPA była ukraińską formacją zbrojną działającą w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu. Jej oddziały uczestniczyły w masowych mordach na polskiej ludności cywilnej w latach 1943–1945.
W polskiej pamięci historycznej wydarzenia te zajmują szczególne miejsce, a zbrodnia wołyńska jest uznawana przez polskie instytucje państwowe za ludobójstwo.
Autorzy projektu zwracają uwagę, że pamięć o ofiarach stanowi ważny element tożsamości historycznej polskich rodzin i społeczności lokalnych.
W naszej ocenie współpraca partnerska pomiędzy samorządami powinna opierać się na wzajemnym szacunku, poszanowaniu pamięci ofiar oraz gotowości do rzetelnego podejścia do trudnych wydarzeń historycznych
– napisano w uzasadnieniu.
Podkreślono również, że publiczne upamiętnianie UPA powinno uwzględniać odpowiedzialność tej formacji za zbrodnie przeciwko ludności cywilnej.
Koniec ponad 30-letniego partnerstwa?
Współpraca pomiędzy Przemyślem a Lwowem została formalnie nawiązana na podstawie umowy podpisanej 10 czerwca 1995 roku.
Projekt uchwały przewiduje zakończenie tego partnerstwa oraz uchylenie uchwały Rady Miejskiej w Przemyślu nr 84/94 z 5 grudnia 1994 roku, która dotyczyła podpisania umowy o współpracy z ukraińskim miastem.
W przypadku przyjęcia projektu prezydent Przemyśla zostałby zobowiązany do poinformowania władz Lwowa o stanowisku polskiego samorządu i podjętych działaniach.
Miałby również przedstawić Radzie Miejskiej informację o wykonaniu uchwały, w tym o przeprowadzonych czynnościach prawnych oraz terminie ustania obowiązywania umowy.
Oznacza to, że nawet przyjęcie uchwały nie musi skutkować natychmiastowym rozwiązaniem porozumienia. Konieczne będzie przeprowadzenie odpowiednich procedur prawnych.
Spór o pamięć historyczną w relacjach polsko-ukraińskich
Propozycja zakończenia współpracy Przemyśla z Lwowem wpisuje się w szerszy kontekst sporów dotyczących oceny działalności UPA i sposobu upamiętniania tej formacji.
W Polsce szczególne znaczenie ma odpowiedzialność UPA za masowe mordy na polskiej ludności cywilnej.
Na Ukrainie część środowisk traktuje natomiast UPA przede wszystkim jako formację walczącą o niepodległość państwa ukraińskiego, zwłaszcza w kontekście walki przeciwko Związkowi Radzieckiemu.
Te odmienne perspektywy historyczne od lat pozostają jednym z trudnych tematów w stosunkach polsko-ukraińskich.
W uzasadnieniu projektu radni wskazują, że relacje partnerskie powinny uwzględniać zarówno prawdę historyczną, jak i pamięć o ofiarach.
W związku z powyższym uznajemy za zasadne zakończenie dotychczasowej współpracy partnerskiej z Miastem Lwów oraz podjęcie czynności prawnych prowadzących do rozwiązania umowy z 1995 r.
– czytamy w dokumencie.
Pojawiły się sygnały o możliwym wycofaniu uchwały
21 października wiceszef Ministerstwa Spraw Zagranicznych Marcin Bosacki poinformował, że polska strona otrzymała od współpracowników prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego zapewnienie, iż decyzja Lwowskiej Rady Obwodowej dotycząca upamiętnienia UPA nie wejdzie w życie. Według jego relacji informacja o uchwale została również usunięta ze strony internetowej władz obwodu. Nie oznacza to jednak samo w sobie potwierdzenia formalnego uchylenia decyzji.
Prezydent Przemyśla rozważa dalsze kroki wobec Lwowa
Do sprawy odniósł się również prezydent Przemyśla Wojciech Bakun. Jak poinformowały lokalne media 21 października, samorządowiec zwrócił się do władz Lwowa oraz zaproponował radnym rozważenie kilku możliwych działań: przyjęcia stanowiska dotyczącego pamięci historycznej, zawieszenia współpracy partnerskiej albo rozwiązania porozumienia.
Według tych informacji sprawa ma zostać omówiona podczas sesji Rady Miejskiej zaplanowanej na 26 października. Ostateczne stanowisko samorządu nie zostało jeszcze przesądzone.
Co dalej z projektem uchwały?
Projekt oznaczony numerem 187/2026 wpłynął do Biura Rady Miejskiej 21 października 2026 roku.
Aby proponowane rozwiązania mogły zostać zrealizowane, konieczne jest przyjęcie uchwały przez Radę Miejską w Przemyślu.
Dopiero wówczas prezydent miasta zostałby zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do rozwiązania umowy partnerskiej z Lwowem.
Na podstawie przedstawionego dokumentu nie można jeszcze przesądzić, czy projekt uzyska poparcie większości radnych ani kiedy miałoby dojść do głosowania.
Jeżeli uchwała zostanie przyjęta, Przemyśl rozpocznie procedurę zakończenia współpracy partnerskiej z Lwowem, trwającej od 1995 roku. Byłby to wyraźny polityczny i symboliczny gest sprzeciwu wobec decyzji o upamiętnieniu UPA w 2027 roku.
Uszkodzili pomnik UPA. Odpowiedzą za nienawiść na tle narodowościowym
Ważny komunikat dla mieszkańców woj. podkarpackiego
Prof. Zapałowski: „Naziści na Ukrainie chcą uczyć Polaków tolerancji”
Ambasador Ukrainy o UPA: "Wśród Polaków też były tak samo zbrodnicze akty"
Ambasador Ukrainy: "W UPA byli zbrodniarze, ale także w polskim podziemiu dochodziło do zbrodni"
