Międzynarodowe śledztwa ws. Gazy: oskarżenia o ludobójstwo i rosnąca presja na Izrael

Termin „ludobójstwo” (genocide) jako pierwszy stworzył i zdefiniował Rafał Lemkin w 1944 r. w książce „Axis Rule in Occupied Europe”, przerażony rozmiarami niemieckich zbrodni w okupowanej Europie.

Określenie to wyjaśniał jako zorganizowany plan zniszczenia grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej. Termin powstał z greckiego genos (rasa, plemię) i łacińskiego cide (zabijać). Lemkin podkreślał, że ludobójstwo to "zsynchronizowany atak na różne aspekty życia: polityczne, społeczne, kulturowe, ekonomiczne, biologiczne, religijne i moralne" w celu zniszczenia esencji grupy. Nie ogranicza się zatem do zabijania, ale obejmuje też narzucanie głodu, przymusową sterylizację, rozbijanie rodzin i niszczenie dorobku kulturowego, czyli dokładnie to, co kilkadziesiąt lat po hekatombie II wojny światowej zarzuca Izraelowi Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich.

Izrael dopuścił się ludobójstwa na Palestyńczykach w Strefie Gazy

- poinformowała 16 września 2025 roku w specjalnym raporcie Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich, w tym Wschodniej Jerozolimy. Komisja wezwała Izrael i wszystkie państwa do wypełnienia swoich zobowiązań prawnych wynikających z prawa międzynarodowego, aby położyć kres ludobójstwu i ukarać osoby za nie odpowiedzialne.

Śledztwo

Komisja badała wydarzenia, które miały miejsce w dniu 7 października 2023 r. i przez kolejne dwa lata, i stwierdziła, że władze izraelskie oraz izraelskie siły bezpieczeństwa dopuściły się czterech z pięciu aktów ludobójstwa określonych w Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 r., a mianowicie zabójstwa, spowodowania poważnych obrażeń ciała lub psychicznych, celowego stwarzania warunków życia mających na celu zniszczenie Palestyńczyków w całości lub w części oraz nakładania środków mających na celu zapobieganie porodom

- poinformowała Komisja w komunikacie stanowiącym podsumowanie raportu.

ONZ nie miała żadnych wątpliwości:

Wyraźne oświadczenia izraelskich władz cywilnych i wojskowych oraz schemat postępowania izraelskich sił bezpieczeństwa wskazują, że akty ludobójstwa zostały popełnione z zamiarem zniszczenia, w całości lub w części, Palestyńczyków w Strefie Gazy jako grupy.

Odpowiedzialność Izraela

Komisja stwierdza, że Izrael jest odpowiedzialny za popełnienie ludobójstwa w Gazie

- powiedziała Navi Pillay, przewodnicząca Komisji.

Oczywiste jest, że istnieje zamiar zniszczenia Palestyńczyków w Gazie poprzez działania spełniające kryteria określone w Konwencji o ludobójstwie

- podkreślała.

Odpowiedzialność za te okrucieństwa spoczywa na władzach izraelskich na najwyższych szczeblach, które od prawie dwóch lat organizują ludobójczą kampanię z konkretnym zamiarem zniszczenia grupy palestyńskiej w Gazie

- oświadczyła Pillay.

Komisja stwierdza również, że Izrael nie zapobiegł popełnieniu ludobójstwa i nie ukarał go, nie badając aktów ludobójstwa i nie ścigając domniemanych sprawców

- dodała.

Czytaj również

Jak "żydocentryzm" zniekształca myślenie o świecie

Berkowicz pokazał flagę Izraela ze swastyką. Jest reakcja MSZ

Trump ostro o Meloni: Jest inna niż myślałem. Jestem nią zszokowany

Ambasador USA w Polsce wściekły na Berkowicza! „Wstydź się!”

Berkowicz pokazał w Sejmie flagę Izraela ze swastyką. „To nowa III Rzesza”

Turcja obawia się, że będzie kolejnym celem Izraela

Wszystkie dochodzenia

Sprawozdanie opiera się na wszystkich wcześniejszych dochodzeniach Komisji, a także ustaleniach faktycznych i prawnych dotyczących ataków w Strefie Gazy przeprowadzonych przez siły izraelskie, oraz na udokumentowanych działaniach i oświadczeniach władz Izraela od 7 października 2023 r. do 31 lipca 2025 r. Ustalenia Komisji opierają się na kompleksowym badaniu podstawowych aktów ludobójstwa (actus reus) i zamiarów ludobójstwa (dolus specialis).

Ustalając akty ludobójstwa, Komisja zbadała izraelskie operacje wojskowe w Gazie, w tym zabijanie i poważne krzywdzenie bezprecedensowej liczby Palestyńczyków; narzucenie całkowitego oblężenia, w tym blokowanie pomocy humanitarnej prowadzące do głodu; systematyczne niszczenie systemów opieki zdrowotnej i edukacji w Gazie; popełnianie systematycznych aktów przemocy na tle seksualnym i przemocy ze względu na płeć; bezpośrednie atakowanie dzieci; przeprowadzanie systematycznych i powszechnych ataków na miejsca kultu religijnego i kulturowego; przy ingnorowaniu zarządzenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości

- stwierdziła Komisja ONZ.

Ustalając zamiar ludobójstwa, Komisja zastosowała standard 'jedyny rozsądny wniosek' określony przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Bośnia przeciwko Serbii. Komisja przeanalizowała oświadczenia władz izraelskich i stwierdziła, że oświadczenia te stanowią bezpośredni dowód zamiaru ludobójstwa. Komisja przeanalizowała także schemat postępowania władz izraelskich i izraelskich sił bezpieczeństwa w Gazie, w tym narzucanie głodu i nieludzkich warunków życia Palestyńczykom w Gazie, i stwierdziła, że zamiar ludobójstwa był jedynym rozsądnym wnioskiem, jaki można było wyciągnąć z charakteru ich operacji

- podkreślała.

Izrael zlekceważył zarządzenia Trybunału

Izrael rażąco zlekceważył zarządzenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości dotyczące środków tymczasowych oraz ostrzeżenia państw członkowskich, biur ONZ, organizacji praw człowieka i grup społeczeństwa obywatelskiego, a także kontynuował strategię niszczenia Palestyńczyków w Gazie

- powiedziała Pillay.

Komisja stwierdza, że władze izraelskie nie miały zamiaru zmieniać swojego kierunku działań. Wręcz przeciwnie, władze izraelskie kontynuują ludobójczą kampanię w Gazie już od prawie dwóch lat. Izrael musi natychmiast położyć kres ludobójstwu w Gazie i w pełni zastosować się do zarządzeń Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości dotyczących środków tymczasowych

- dodała.

Działania izraelskich przywódców politycznych i wojskowych można przypisać Państwu Izrael. Komisja stwierdziła zatem, że Państwo Izrael ponosi odpowiedzialność za brak zapobiegania ludobójstwu, popełnianie ludobójstwa i brak ukarania sprawców ludobójstwa na Palestyńczykach w Strefie Gazy

- orzekła Komisja.

Sprzeciw Izraela

Izrael nie współpracował z komisją, oskarżając ją o realizację antyizraelskiej agendy politycznej i przekroczenie jej mandatu. Ambasador Izraela przy ONZ określił raport jako "oszczerczy wywód", a prezydent Isaac Herzog stwierdził, że raport "obsesyjnie obwinia państwo żydowskie, wybiela okrucieństwa Hamasu i czyni ofiary jednej z najgorszych masakr współczesnych w oskarżonych". Izraelskie ministerstwo spraw zagranicznych wezwało do likwidacji Komisji Śledczej i oskarżyło raporty autorów o bycie "pełnomocnikami Hamasu".

Przewodnicząca Komisji Navi Pillay odpowiadała: "Chciałabym, żeby powiedzieli nam, gdzie popełniliśmy błąd w tych faktach, albo po prostu współpracowali z nami.

Trzech głównych winowajców

Komisja stwierdziła również, że prezydent Izraela Isaac Herzog, premier Binjamin Netanjahu, a następnie minister obrony Joav Gallant podżegali do popełnienia ludobójstwa i że władze izraelskie nie podjęły przeciwko nim działań w celu ukarania tego podżegania. Komisja nie dokonała pełnej oceny oświadczeń innych izraelskich przywódców politycznych i wojskowych i uważa, że one również powinny zostać poddane ocenie w celu ustalenia, czy stanowią podżeganie do popełnienia ludobójstwa.

Komisja wezwała rząd Izraela do natychmiastowego wywiązania się ze swoich międzynarodowych zobowiązań prawnych, w tym do położenia kresu ludobójstwu w Strefie Gazy i pełnego wdrożenia zarządzeń Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie środków tymczasowych. Izrael nie tylko że do tej pory tego nie uczynił, ale rozszerzył swoją zbrodniczą działalność o sąsiednie ziemie.

Nakazy aresztowania

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania pod zarzutami zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości wobec Jahji Sinwara, członka Brygad Al-Kassam, współtwórcy aparatu bezpieczeństwa Hamasu, współodpowiedzialnego za rzeź Izraelczyków, która zapoczątkowała wojnę w Strefie Gazy, Mohammeda Diab Ibrahima AL-MASRI, znany jako DEIF, głównodowodzący skrzydła wojskowego Hamasu, znanego jako Brygady Al-Kassam, który dowodził atakiem na Izrael, Ismaila Hanijji, byłego premiera Autonomii Palestyńskiej i szefa Hamasu podczas ataku na Izrael. Żaden z nich już nie żyje.

Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) wydał również nakazy aresztowania pod zarzutami zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości wobec Binjamina Netanjahu, premiera Izraela i Joawa Galanta, byłego ministra obrony Izraela.

Państwa - strony Międzynarodowego Trybunału Karnego mają obowiązek aresztować objętych nakazem aresztowania MTK.

Dlaczego to ważne dla polityki międzynarodowej

• Ryzyko sankcji i izolacji – oskarżenia o ludobójstwo mogą prowadzić do presji dyplomatycznej, sankcji oraz pogorszenia relacji Izraela z częścią społeczności międzynarodowej.
• Precedens prawny – ewentualne rozstrzygnięcia instytucji międzynarodowych mogą wpłynąć na sposób interpretacji prawa humanitarnego i odpowiedzialności państw w przyszłych konfliktach.
• Napięcia geopolityczne – sprawa pogłębia podziały między państwami wspierającymi różne strony konfliktu, wpływając na układ sił na Bliskim Wschodzie i relacje globalne.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy Izrael został oficjalnie uznany przez ONZ za winnego ludobójstwa? Nie. Takie zarzut postawiała Izraelowi jedna z agend ONZ - Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich.

Jakie jest stanowisko Izraela wobec tych zarzutów? Izrael zdecydowanie odrzuca oskarżenia o ludobójstwo, twierdząc, że jego działania są formą samoobrony po ataku Hamasu i są wymierzone w struktury militarne, a nie ludność cywilną.

Na czym opierają się zarzuty instytucji międzynarodowych? Zarzuty dotyczą m.in. skali operacji wojskowych, liczby ofiar cywilnych, ograniczeń w dostępie do pomocy humanitarnej oraz wypowiedzi części przedstawicieli władz, które – zdaniem krytyków – mogą wskazywać na zamiar naruszenia prawa międzynarodowego.

Jakie mogą być konsekwencje prawne dla Izraela? Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania wobec Binjamina Netanjahu i Joawa Galanta. Państwa-strony MTK są zobowiązane do ich zatrzymania.

Czy konflikt wpływa na relacje międzynarodowe? Tak. Sprawa pogłębia podziały między państwami, wpływa na politykę sojuszy i może mieć znaczenie dla przyszłych decyzji dotyczących sankcji, współpracy wojskowej oraz interpretacji prawa międzynarodowego.