CPK poważnie zagrożony. Dramatyczne apele do ministerstwa

Brak zapewnienia środków z programu FEnIKS doprowadzi do paraliżu inwestycyjnego już w połowie 2026 r.

- mieli stwierdzić w piśmie członkowie zarządu spółki CPK Piotr Rachwalski i Marcin Michalski, adresowanym do wiceministra infrastruktury Piotra Malepszaka, który w resorcie jest odpowiedzialny za kolej. Od niedawna jest też pełnomocnikiem rządu ds. CPK.

Jak informuje portal, dokument został skierowany do wiceszefa MI w kwietniu tego roku. Stanowi on zaledwie fragment bogatej korespondencji spółki z resortem między lipcem 2025 r. a czerwcem 2026 r..

Pokazuje ona, że chociaż oficjalnie wszystko idzie zgodnie z planem, to w rzeczywistości obraz wygląda inaczej

- zauważa money.pl.

Spółka Centralny Port Komunikacyjny od miesięcy stara się przekonać MI, że jeśli nie uzyska dotacji na realizowane już inwestycje w ramach programu kolejowego CPK, to nie ruszy z kolejnymi elementami priorytetowej linii Kolei Dużych Prędkości: Łódź - Port Polska - Warszawa, która - według zapowiedzi - miałaby być oddana w 2032 r.

Czytaj również

Trudna sytuacja na drogach i liniach kolejowych. Jest najnowszy komunikat ministerstwa infrastruktury

Karol Nawrocki zabrał głos ws. polityki rządu Tuska. „Ta sprawa szczególnie mnie martwi”

Prawnik: Żadnej zmiany nazwy CPK nie będzie

Tusk ogłosił nową nazwę CPK

Wojewoda mazowiecki nadał rygor natychmiastowej wykonalności dla decyzji lokalizacyjnej CPK

Pod CPK badacze natrafili na ślady osady sprzed 7 tysięcy lat

Kryteria programu blokują dostęp CPK do dotacji

Portal przypomina, iż zgodnie z uchwalonym Programem Wieloletnim II CPK na lata 2024-2032 na realizację komponentu kolejowego spółka ma zapisane ponad 76,8 mld zł z emisji obligacji. To nie wystarczy. Ze środków unijnych, jak zaplanowano, ma pozyskać ok. 33 mld zł.

CPK, jak zapewnia biuro prasowe spółki w odpowiedzi na pytania money.pl, "aktywnie zabiega o środki unijne zarówno z programów zarządzanych bezpośrednio przez Komisję Europejską, jak i na poziomie krajowym" na swój program kolejowy. O ile w przypadku dotacji przyznawanych w Brukseli może się pochwalić sukcesami (to łącznie 500 mln zł), o tyle niczego dotąd nie udało się uzyskać w przypadku dotacji przyznawanych na poziomie kraju.

Tymczasem na oficjalnych stronach poświęconych wnioskom do programu FEnIKS - zarówno przyjętym, jak i odrzuconym - nie ma żadnego od CPK.

W związku z "aktywnym zabieganiem" o dotacje portal money.pl poprosił CPK o wskazanie konkretnych wniosków o dofinansowanie. Spółka w odpowiedzi na to pytanie poinformowała, że "nie jest decydentem w zakresie alokacji środków czy kształtu poszczególnych programów". Wskazała jednak, że decyzje o podziale funduszy unijnych w ramach programów krajowych oraz organizacji konkursów w tym warunków i kryteriów naboru zapadają na szczeblach:

• Instytucji Zarządzających (tj. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej),
• Instytucji Pośredniczących (tj. Ministerstwo Infrastruktury),
• Instytucji Wdrażających (tj. Centrum Unijnych Projektów Transportowych).

Centrum Unijnych Projektów Transportowych potwierdziło obserwacje portalu - żadnych wniosków do programu FEnIKS spółka CPK nie złożyła. W opublikowanej przez money.pl korespondencji dot. finansowania KDP można dowiedzieć się dlaczego.

CPK, jak dowiadujemy się z korespondencji, walczy o dotację dla trwającej już budowy łódzkiego tunelu Kolei Dużych Prędkości (umowa opiewa na 2,2 mld zł). To kluczowy element tzw. igreka, czyli trasy KDP Warszawa - Port Polska - Łódź - Wrocław/Poznań, ale nie jest niezbędny, by szybkie pociągi kursowały między stolicą państwa, lotniskiem w Baranowie a Łodzią. Dotacja na jego realizację jest potrzebna, jak od ponad roku dowodzi CPK, aby na tym odcinku ruszyły prace

- wskazuje portal.

W lipcu 2025 r. Maciej Lasek, ówczesny pełnomocnik rządu ds. CPK, miał napisać pismo do wiceministra infrastruktury Piotra Malepszaka, w którym dowodzi, że spółka jest "dyskryminowana" w kwestii dostępu do dofinansowania.

Lasek przede wszystkim miał wnosić o usunięcie podstawowej blokady na drodze do dotacji. Chodzi o kryterium przyjęte w marcu 2023 r. przez Komitet Monitorujący Program FEnIKS (zasiadają w nim m.in. przedstawiciele MI). Ono sprawia, że o środki w praktyce można się starać wyłącznie dla inwestycji wskazanych w Krajowym Programie Kolejowym, co potwierdziliśmy w CUPT (Centrum Unijnych Projektów Transportowych). A tam dominują inwestycje PKP PLK.

Ówczesny pełnomocnik rządu ds. CPK na pięciu stronach miał dowodzić, że kryteria "są w dyskryminujący sposób zawężające względem dokumentów programowych FEnIKS wyższego rzędu".

Miał też poinformować wiceministra, że podczas spotkania roboczego biura pełnomocnika rządu ds. CPK oraz spółki CPK z Departamentem Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, które odbyło się 3 lipca 2025 r., padły informacje, czego de facto potrzeba, aby uzyskać dotację.

Wiceminister infrastruktury odpisał osiem dni później. Pismo Laska miało pięć stron, odpowiedź - jedną. Do kwestii kryterium, które blokuje CPK, Malepszak się nie odniósł. Gdy ten wątek pojawi się w późniejszej korespondencji, z kwietnia tego roku, wiceszef MI stwierdzi: "Jeszcze raz pragnę przypomnieć, że proces zmiany kryteriów jest bardzo długotrwały i Ministerstwo Infrastruktury nie ma decydującego wpływu na jego przebieg"

- wskazuje money.pl.

W innej korespondencji Malepszak w odpowiedzi na pisma Laska miał stwierdzić, że w ramach KPK nie ma wolnych środków dla CPK.

Skutek: brak przetargów

CPK prowadzi obecnie dwa postępowania przetargowe na priorytetową linię KDP. Pod koniec maja portal money.pl pisał, że spółka jest w tyle z realizacją swojego planu przetargowego na 2026 r. Dotąd opublikowano dwa z sześciu przetargów na odcinki szybkiej kolei między miastami Łodzią a Warszawą, wyłączając z nich węzeł kolejowy w obrębie lotniska w gminie Baranów.

Oficjalnie zarówno CPK, jak i rząd twierdzą, że nie jest to "opóźnienie", a wszystko idzie zgodnie z planem. Prezes spółki CPK Filip Czernicki w wywiadzie dla money.pl przekonywał, że planu przetargowego nie powinno się czytać dosłownie. Że to tylko sygnał dla wykonawców, kiedy mniej więcej ruszą postępowania.

Te wątpliwości, o których pan mówi, mogą wynikać z literalnego czytania planu postępowań przetargowych

- mówił Czernicki cytowany przez money.pl.

Ogłosiliśmy ponad rok temu taki plan, informując, które przetargi i kiedy zamierzamy ogłosić. I ten plan się uaktualnia, on nie jest wyryty w kamieniu

- dodał.

Brak dotacji na tak zaawansowany projekt budowy Tunelu KDP w Łodzi, którego realizację rozpoczęliśmy w 2025 r. (umowa z wykonawcą z lipca 2025 r.), bezpośrednio blokuje możliwość ogłaszania kolejnych przetargów na poszczególne odcinki Warszawa - Łódź

- mieli pisać kilka dni później członkowie zarządu CPK Marcin Michalski i Piotr Rachwalski do Piotra Malepszaka.

Podkreślamy, iż spółka posiada pełną gotowość merytoryczną do ogłoszenia kolejnych przetargów dla odc. Wawa - Łódź, a jedyną przeszkodą pozostaje brak zapewnienia finansowania, o czym wielokrotnie informowaliśmy

- alarmowali cytowani przez portal członkowie zarządu spółki CPK.

Co więcej, napisali też:

Sytuacja, w której projekt priorytetowy dla rządu nie otrzymuje wsparcia unijnego, prowadzi do realnych strat wizerunkowych oraz rodzi ryzyko niedotrzymania zapowiadanych terminów, co negatywnie wpłynie na spójność sieci transportowej państwa.

Odpowiedzi na powyższe pismo w udostępnionej przez Ministerstwo Infrastruktury korespondencji nie było. W międzyczasie Maciej Lasek został odwołany przez premiera z funkcji pełnomocnika ds. CPK. Został nim Piotr Malepszak.

Powołanie Malepszaka

19 czerwca 2026 r. Piotr Malepszak zastąpił Macieja Laska na stanowisku pełnomocnika rządu ds. CPK. Jednocześnie jako wiceminister infrastruktury odpowiada za transport kolejowy. Oznacza to, że obecnie nadzoruje również projekt, którego problemów z finansowaniem dotyczyła wcześniejsza korespondencja kierowana do niego przez spółkę i poprzedniego pełnomocnika.

Co dalej?

Centralny Port Komunikacyjny w odpowiedzi na pytania money.pl twierdzi, że przetargi zamierza zacząć ogłaszać we wrześniu.

Zgodnie z wnioskami płynącymi z rozmów z firmami z branży budowlanej, które już uczestniczą w pierwszych dwóch ogłoszonych postępowaniach, zamierzamy ogłaszać je stopniowo

- odpowiada biuro prasowe.

Portalowi nie udało się uzyskać potwierdzenia tej informacji od uczestników wspomnianych postępowań.

Program FEnIKS

FEnIKS to największy krajowy program wykorzystujący fundusze unijne w perspektywie 2021–2027. W części transportowej finansuje między innymi modernizację infrastruktury kolejowej. Z opisywanej korespondencji wynika jednak, że obowiązujące kryteria kierują dostępne środki przede wszystkim do inwestycji ujętych w Krajowym Programie Kolejowym, realizowanych głównie przez PKP PLK. To ma utrudniać CPK ubieganie się o dofinansowanie własnych linii.