Co musisz wiedzieć:
- W śląskiej Koalicji Obywatelskiej doszło do ostrego konfliktu między marszałkiem województwa Wojciechem Saługą a wojewodą Markiem Wójcikiem w sprawie centralizacji usług brokerskich.
- Kontrowersje wywołała uchwała, która miała umożliwić objęcie kilkudziesięciu podległych województwu instytucji obsługą przez jednego brokera – firmę EIB S.A.
- Autor tekstu wskazuje na możliwe ryzyka dotyczące przejrzystości procesu, a sprawa może mieć konsekwencje polityczne i prawne dla władz regionu.
Sprawa, nie jest nowa, bo została opisana przez Salon24 oraz Wirtualną Polskę. Jej dynamika świadczy, że może mieć duże konsekwencje albo dla wojewody Marka Wójcika, prawnika z wykształcenia, albo absolwenta Akademii Ekonomicznej marszałka Wojciecha Saługi. Mówi się, że Wójcik chętnie zastąpiłby Saługę na stanowisku. Pozycja polityczna tego drugiego jest mocna – niedawno zdecydowanie wygrał wybory na szefa partii w regionie.
Kontrowersyjna uchwała nr 626/70/VII/2025
Zarząd Województwa pod przewodnictwem Saługi w 2025 r. podjął uchwałę o przyjęciu „Wojewódzkiego Samorządowego Programu Polityki Ubezpieczeniowej”, który de facto nakazywał 56 podległym jednostkom (szpitalom, spółkom takim jak Koleje Śląskie czy Stadion Śląski) korzystanie z usług wyłącznie EIB SA. Broker już w 2024 r. ubezpieczał Urząd Marszałkowski w Katowicach, a nie cały majątek województwa. Wojewoda Marek Wójcik wydał rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały z powodu naruszenia zasad konkurencyjności i przekroczenia uprawnień przez Zarząd Województwa, którym kieruje jego partyjny kolega Wojciech Saługa.
EIB S.A.
EIB Spółka Akcyjna z siedzibą w Toruniu, kierowana przez prezesa Rafała Kaszubowskiego, jest jednym z największych brokerów ubezpieczeniowych w Polsce, specjalizującym się w obsłudze sektora publicznego. Podmiot ten buduje swoją pozycję rynkową w oparciu o model doradztwa strategicznego, pozycjonując ubezpieczenia jako „fundament bezpieczeństwa” w zarządzaniu jednostkami samorządu terytorialnego (JST). W województwie śląskim aktywność EIB S.A. koncentruje się na obsłudze Urzędu Marszałkowskiego oraz dążeniu do centralizacji ubezpieczeń wszystkich podległych mu jednostek organizacyjnych, co stało się zarzewiem konfliktu polityczno-prawnego w regionie.
Strategia spółki prezesa Rafała Kaszubowskiego opiera się na tzw. marketingu relacyjnym, realizowanym poprzez platformy eksperckie. Głównym narzędziem integracji z politykami jest cykl konferencji „Przywództwo i Innowacje w Samorządzie: 35 lat, które ukształtowały przyszłość”. Edycja z marca 2025 roku zgromadziła ponad 100 kluczowych decydentów. Wydarzenie objął patronatem Marszałek Województwa Śląskiego Wojciech Saługa. W panelach inauguracyjnych brał udział Sekretarz Województwa Śląskiego, Krzysztof Dzierwa, wspólnie z prelegentami z EIB S.A. (m.in. Łukaszem Górnym). Wydarzenia te, organizowane w prestiżowych lokalizacjach (np. Mercure Szczyrk Resort), służą budowaniu nieformalnych więzi z sekretarzami i skarbnikami, którzy mają realny wpływ na wybór dostawców usług ubezpieczeniowych.
Opinia ekspertów
Zwróciłem się do ekspertów, którzy pracowali w ABW oraz CBA z prośbą o ocenę postępowania brokera. Moi rozmówcy „w cywilu” przeprowadzają audyty firm. Zgodnie uważają, że działania EIB S.A. na Śląsku wykazują cechy charakterystyczne dla obszarów wysokiego ryzyka korupcyjnego. Wskazują ewentualne „tropy” korupcyjne. Zwracają uwagę, że kontrowersyjna uchwała faworyzująca brokera została podjęta zaledwie kilka dni po evencie w Szczyrku, w którym udział brali przedstawiciele zarządu województwa. Mimo unieważnienia uchwały przez wojewodę, Urząd Marszałkowski kontynuował proces centralizacji ubezpieczeń. Do maja 2026 r. aż 53 jednostki podpisały indywidualne porozumienia o wspólnym zakupie polis z udziałem brokera EIB S.A. Przetarg nie był konieczny, bo broker otrzymuje zapłatę od zakładu ubezpieczeniowego.
Patronat wątpliwy etycznie
Udzielanie patronatów honorowych przez polityków (Saługa) podmiotowi komercyjnemu (EIB S.A.), który jest beneficjentem ich decyzji finansowych, powinno zostać zbadane przez organy kontrolne pod kątem naruszenia zasad etyki. Korzyści finansowe dla brokera w tym układzie są bowiem bardzo wysokie, co zwiększa ryzyko działań nieformalnych. Policzyłem: Łączna składka ubezpieczeniowa wszystkich podległych jednostek to ok. 25 000 000 PLN. Przy przyjęciu rozsądnej stawki rynkowej na poziomie około 10 - 15 proc. prowizji, zysk brokera z obsługi całego województwa śląskiego szacuje się na 2 000 000 PLN do 4 000 000 PLN rocznie.
Saługa chyba nie wyciągnął wniosków z afery byłego swego zastępcy – Bartłomieja Sabata. Aresztowanie wicemarszałka Sabata przez CBA pod zarzutami korupcyjnymi (m.in. przyjmowanie łapówek w zamian za korzystne zmiany w planach zagospodarowania) wskazuje na uzasadnione podejrzenie istnienia ustrukturyzowanych układów korupcyjnych w regionie, choć sprawa ta nie została bezpośrednio powiązana z EIB.
Partyjny spór
Konflikt o wybór brokera poróżnił polityków tej samej opcji politycznej, która rozdaje karty w województwie (Saługa vs. Wójcik), co sugeruje, że skala nieprawidłowości przy próbie monopolizacji rynku ubezpieczeń w województwie śląskim była nieakceptowalna nawet wewnątrz struktur partyjnych.
Działania Marszałka Saługi, zmierzające do objęcia usług przez jednego brokera 56 podmiotów województwa śląskiego bez transparentnego i konkurencyjnego postępowania oferty najkorzystniejszej rynkowo (finansowo i jakościowo). Zresztą takie „cuda” dzieją się także przy ubezpieczaniu kopalni. Ale o tym innym razem
Mechanizm podpisywania umów ubezpieczeniowych po unieważnieniu uchwały głównej wymaga zbadania pod kątem zgodności z prawem. Z moich informacji wynika, że CBA zajmuje się sprawą.
