Rządzący próbowali obejść konstytucję. Fundamentalny wyrok Trybunału Konstytucyjnego

- Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawy z dnia 13 września 2024 r. - tzw. ustawa o Trybunale Konstytucyjnym oraz ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę o TK - są niezgodne z Konstytucją RP
- Rozstrzygnięcie zapadło w ramach kontroli prewencyjnej na wniosek Prezydenta RP
- Orzeczenie i jego skutki analizuje sędzia Kamila Borszowska-Moszowska
To nie jest wyrok w zwykłej sprawie. To sygnał ustrojowy najwyższej wagi - i jedna z najważniejszych interwencji Trybunału Konstytucyjnego od czasu wejścia w życie Konstytucji z 1997 roku.
Próba obejścia Konstytucji?
Rdzeń problemu leży w samych założeniach obu ustaw. Ich cel był oczywisty: radykalne przemodelowanie Trybunału, zmiana zasad jego funkcjonowania, wymiana kierownictwa, a nawet otwarcie drogi do unieważnienia już wydanych orzeczeń.
Trybunał nie miał wątpliwości: to był zamach legislacyjny na konstytucyjny organ władzy sądowniczej.
Najważniejsze zastrzeżenia dotyczyły:
- unieważniania wcześniejszych wyborów sędziów TK,
- przedwczesnego wygaszania kadencji urzędującego Prezesa,
- uznaniowego podważania prawomocnych orzeczeń,
- oraz próby zbudowania systemu, który pozwalałby sterować Trybunałem "od zewnątrz".
To nie był tylko spór o przepisy. To był spór o to, czy konstytucyjne instytucje mogą być demontowane wolą większości parlamentarnej.
- PKO BP wydał pilny komunikat
- Media: "Antyterroryści w firmie znanego przedsiębiorcy z Nysy". Policja dementuje
- Szwedzkie służby odebrały polskiej rodzinie dziecko, rząd Tuska odmawia pomocy
- Zaskakujący zakaz w szkołach? Uczniowie już się buntują i przywołują konstytucję
- Ważna zmiana na granicy z Białorusią. Jest komunikat MON
- Prezydent odebrał odznaczenie Jolancie Lange vel Gontarczyk
Naruszenia zasad ustrojowych
W swoim orzeczeniu Trybunał wskazał na rażące naruszenia fundamentalnych zasad konstytucyjnych:
- Zasady trójpodziału i równowagi władz (art. 10 Konstytucji),
- Niezależności Trybunału jako organu sądowego (art. 173, 195 ust. 1),
- Ostateczności orzeczeń TK (art. 190 ust. 1),
- Zaufania obywateli do państwa (art. 2 Konstytucji),
- Legalizmu, czyli działania władz w granicach prawa (art. 7 Konstytucji).
Wszystkie te zasady tworzą kręgosłup państwa prawa. Próba ich obejścia to nie tylko techniczna wada legislacyjna - to uderzenie w ustrojową tożsamość Rzeczypospolitej.
Nie tylko treść - również procedura
Trybunał nie ograniczył się do analizy przepisów materialnych. Zwrócił też uwagę na groźne błędy proceduralne, które mogłyby sparaliżować działanie TK i osłabić jego niezależność:
- Nowe zasady wyznaczania składów orzekających - potencjalnie prowadzące do impasu,
- Wydłużenie kadencji sędziów ponad konstytucyjny limit 9 lat,
- Obowiązek złożenia ślubowania w sztywnym terminie - ograniczający prerogatywy Prezydenta,
- Możliwość składania ślubowania przed notariuszem - zubażająca godność procesu powoływania sędziów,
- Rozszerzenie odpowiedzialności dyscyplinarnej na sędziów w stanie spoczynku - podważające stabilność i niezawisłość.
Trybunał stwierdził, że mamy do czynienia z tzw. zakażeniem systemowym - czyli sytuacją, w której liczba i ciężar niekonstytucyjnych przepisów uniemożliwia "uzdrowienie" ustawy poprzez usunięcie kilku punktów. Ustawy jako całość nie mogą wejść w życie.
Polityczny znak ostrzegawczy
Wyrok zapadł w pełnym składzie Trybunału, z Prezesem Bogdanem Święczkowskim jako przewodniczącym oraz Wiceprezesem Bartłomiejem Sochańskim jako sprawozdawcą. To nie jest przypadek. Udział wszystkich sędziów i jednoznaczność orzeczenia to instytucjonalny sygnał: nie ma zgody na rozmontowywanie konstytucyjnych zabezpieczeń ustrojowych.
To ostrzeżenie dla ustawodawcy: nawet posiadając większość parlamentarną, nie można przekraczać granic wyznaczonych przez Konstytucję.
To nie jest spór polityczny. To jest spór o fundamenty
W przestrzeni publicznej nie brakowało głosów, że Trybunał "broni samego siebie". To fałszywy i niebezpieczny skrót myślowy. Trybunał nie broni instytucji jako takiej, ale jej konstytucyjnego miejsca w ustroju Rzeczypospolitej.
Nie mamy tu do czynienia z konfliktem politycznym, lecz z fundamentalnym pytaniem: czy władza ustawodawcza może przekształcać instytucje konstytucyjne wedle swojej woli, czy też obowiązują ją granice wyznaczone przez ustawę zasadniczą?
Trybunał udzielił jasnej odpowiedzi: nie może.
Linia frontu: obrona Konstytucji
Wyrok z 29 lipca 2025 r. to nie tylko sprzeciw wobec jednej inicjatywy legislacyjnej. To potwierdzenie, że Konstytucja nadal działa, a jej mechanizmy obronne nie zostały wyłączone. Trybunał przypomniał, że jego rolą jest nie tylko rozstrzyganie przepisów, ale również ochrona ustrojowego porządku i ciągłości państwa prawa.
W czasach, gdy coraz częściej mówi się o "konstytucyjnych zmianach kadrowych" czy "naprawie przez przepisanie", ten wyrok przywraca proporcje i przypomina: Konstytucja nie jest plasteliną. To fundament.
[Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska, zastępca rzecznika dyscyplinarnego, wykładowca KSSiP i Akademii Nauk Stosowanych im. Angelusa Silesiusa]
Komentarze
„Rządzący muszą czuć naszą presję”. Zielonogórska Solidarność pod Trybunałem Konstytucyjnym
Korwin-Piotrowska wydała nowe oświadczenie. Święczkowski może zostać aresztowany

Dlaczego nie zgodzono się na zatrzymanie Święczkowskiego? Maciej Ferek wyjaśnia

Prezes TK ponownie przed Trybunałem. „Jesteśmy przygotowani na różne rozwiązania”

Czy dojdzie do spotkania Nawrockiego z Tuskiem? Pałac Prezydencki stawia dwa warunki


