Kogo osłabiły sankcje, Rosję czy Unie Europejską?

- Sankcje UE wobec Rosji pod lupą Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) – unijni audytorzy wskazali na problemy z ich wdrażaniem, monitorowaniem i oceną skuteczności.
- Brak jednolitych zasad w państwach UE – różnice w interpretacji przepisów, kontrolach i wymianie informacji utrudniają skuteczne egzekwowanie ograniczeń.
- Miliardowe ograniczenia w handlu z Rosją – według przytoczonych danych restrykcje objęły eksport o wartości blisko 50 mld euro oraz import o wartości około 110 mld euro, licząc względem handlu sprzed inwazji w 2022 roku.
Sankcje, słusznie wprowadzone, miały na celu osłabienie potencjału gospodarczego Rosji i odcięcie jej od dochodów i dostępu do rynków gospodarczych państw UE. Ich wprowadzenie wymagało wysokiego stopnia skoordynowania między instytucjami UE i 27 państwami UE, co przełożyło się na 21 rodzajów tych restrykcji od początku wojny w 2022 roku, których czas trwania obliczano od sześciu do dwunastu miesięcy z możliwością przedłużenia. ETO badał działania sankcji pod kątem: skuteczności działań Komisji Europejskiej, zmian w wielkości i strukturze handlu między Rosją a UE, obchodzenia sankcji, i tego czy przepisy były w zakresie działania sankcji jasne. Ponadto sprawdzano, czy sankcje były wprowadzane przez wszystkie państwa członkowskie i czy wpłynęły one na gospodarkę Rosji i UE.
Ustalenia ETO
Ustalenia ETO wskazują, że z sankcjami KE miała wiele problemów. Najgorsze jest to, iż wedle ETO, można powiedzieć, że nie ma skutecznego jednolitego wdrażania tych sankcji przeciw Rosji w poszczególnych krajach, że nie ma w tym zakresie jednolitych norm prawnych, że są niespójne praktyki, czyli każdy kraj robi jak uważa i że istnieją duże luki w monitorowaniu wprowadzania sankcji w samej KE.
W świetle badań okazało się, że sankcje są jakoś monitorowane przez specjalnego wysłannika KE, który co jakiś czas zwołuje forum koordynatorów do spraw sankcji. Obok tego wysłannika KE ma jeszcze trzy grupy robocze, biurokratyczne, zajmujące się sankcjami, ale i tak ta instytucja narzeka, że zarówno kraje członkowskie jak i KE ma dużo administracyjnych obowiązków w tym zakresie.
Sprawozdanie ETO ukazuje, że wartość ograniczeń i zakazów eksportu do Rosji wyniosła prawie 50 mld euro, co stanowi 56% wartości eksportu z UE do Rosji przed 2022 rokiem.
Z kolei import z Rosji do UE oszacowany został na 110 mld euro, czyli 75% wartości importu z Rosji przed inwazją na Ukrainę w 2022 roku. ETO zauważa jednak, że Rosji udało się obejść sankcje i nabywa towary objęte sankcjami za pomocą państw trzecich (głównie produkty podwójnego zastosowania, produkty niezbędne na polu walki, produkty zaawansowane technologicznie).
Zalecenia ETO
KE nie wie jednak jakie rodzaje i kwoty handlu mają miejsce między Rosją a krajami trzecimi, bo nie ma informacji statystycznych w tym zakresie. Największe problemy KE ma z pojęciami i definicjami dotyczącymi prawa celnego w poszczególnych krajach oraz z różnego rodzaju włączeniami i odstępstwami w sankcjach, które być może są dowodem na to, że jednak prowadzone są interesy dwustronne między Rosją a niezależnymi krajami UE.
Zalecenia ETO brzmiące dość rygorystycznie potwierdzają tylko wcześniejsze wnioski, że wszystko co dotyczy sankcji działa, na pół gwizdka.
ETO zauważa też, że należy ujednolicić terminologie prawa celnego, kontrole celne i sprawdzać krajowe zezwolenia na eksport.
Dodatkowo w sprawozdaniu czytamy, że KE wydaje cały czas zalecenia państwom członkowskim jak wprowadzać sankcje, ale państwa te nie muszą ich respektować, bo prawnie te zalecenia nie są obowiązujące co prowadzi do różnych praktyk w ich wprowadzaniu.
Kolejną dziurą we wdrażaniu sankcji jest zły stan wymiany informacji o tym jak poszczególne kraje wprowadzają sankcje, bo jest bardzo prawdopodobne, że nie wszystkie rządy państw UE chcą robić tak żeby sankcje działały lepiej.
Bardzo ciekawy jest fakt, że ETO zarzuca KE, iż nie ma jasnych kryteriów ogólnej skuteczności sankcji wobec Rosji i wiedzy czy rzeczywiście te sankcje osłabiają potencjał gospodarczy Rosji i zdolność do prowadzenia dalszej wojny. Tu rodzi się następne pytanie zawarte w dokumencie, czy należy wprowadzać sankcje następne, bo może jest tak, że to UE słabnie po wprowadzeniu sankcji a nie Rosja, tym bardziej, że zauważa się ogromny wzrost obrotów handlowych między Rosją, Turcją, Armenią, Kazachstanem.
„Kubeł zimnej wody” dla KE
Generalnie informacje przygotowane przez ETO są niczym kubeł zimnej wody wylany na chwalącą się własnymi sukcesami, coraz bardziej ,,urywającą” się unijnemu prawu Komisję Europejską, która znana jest od wielu lat jako instytucja opłacająca media, organizacje pozarządowe (tak było przy promocji Zielnego Ładu, co jest teraz przedmiotem śledztwa) po to, by promować własne, niepotwierdzone empirycznie sukcesy.
Dr Bogdan Rzońca
Poseł do PE
Tagi
Komentarze
Zwrot ws. rozmów z Rosją? Merz zabrał głos i wskazał Polskę
Kraje UE wciąż wydają miliardy na rosyjski gaz. „Der Spiegel” ujawnia skalę

„To właśnie Niemcy są słabe”. Hofreiter ostrzega przed ustępstwami wobec Rosji

Ursula von der Leyen: UE chce podwoić udział energii elektrycznej do 2040 roku

Koniec rozmów pokojowych w Abu Zabi. Ukraina miała odrzucić propozycję USA








