Ursula von der Leyen: UE chce podwoić udział energii elektrycznej do 2040 roku

Europa stawia na elektryfikację gospodarki

Podczas swojego wystąpienia Ursula von der Leyen przedstawiła trzy filary europejskiej polityki klimatyczno-energetycznej: realizację zobowiązań dotyczących redukcji emisji, przyspieszenie elektryfikacji oraz rozwój globalnych partnerstw. Przewodnicząca Komisji Europejskiej podkreśliła, że transformacja energetyczna staje się nie tylko odpowiedzią na zmiany klimatu, ale również sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego.

Świat wkroczył już w erę elektryczności

– powiedziała Ursula von der Leyen.

Jak zaznaczyła, rozwój elektryfikacji może przynieść wymierne korzyści gospodarcze, w tym niższe rachunki za energię, ograniczenie emisji oraz zmniejszenie zależności od niestabilnych dostaw paliw. Von der Leyen wskazała przy tym na zakłócenia dostaw energii przez cieśninę Ormuz, które wpływają na światowe rynki energetyczne. W jej ocenie obecna sytuacja pokazuje, jak silnie bezpieczeństwo energetyczne pozostaje powiązane z globalnymi kryzysami.

Udział energii elektrycznej ma wzrosnąć do 46 proc.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami unijny plan działań na rzecz elektryfikacji (Electrification Action Plan) ma doprowadzić do zwiększenia udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 46 proc. w 2040 roku. Oznaczałoby to około dwukrotny wzrost znaczenia elektryczności w strukturze zużycia energii.

Nasz plan działań na rzecz elektryfikacji zakłada podwojenie udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii, do 46 proc. w 2040 roku. Będzie to ważny krok w kierunku uczynienia Europy pierwszym kontynentem opartym na energii elektrycznej

– zapowiedziała przewodnicząca KE.

Realizacja tego celu oznaczałaby istotne zmiany w sektorach, które obecnie w dużej mierze wykorzystują paliwa kopalne, w tym w transporcie, ogrzewnictwie i przemyśle. Von der Leyen przypomniała również, że już w ubiegłym roku ponad 70 proc. energii elektrycznej w Unii Europejskiej pochodziło z czystych źródeł.

Warto jednak rozróżnić te dwa wskaźniki. Pierwszy dotyczy struktury produkcji energii elektrycznej, natomiast drugi odnosi się do udziału elektryczności w całkowitym końcowym zużyciu energii w gospodarce.

UE popiera globalny cel elektryfikacji 35-by-35

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zadeklarowała także poparcie dla międzynarodowej inicjatywy 35-by-35 Global Electrification Pledge. Jak wskazała, analizy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) pokazują, że osiągnięcie zakładanego celu jest możliwe.

Osiągnięcie celu 35-by-35 mogłoby przynieść istotne korzyści: niższe rachunki za energię dla konsumentów, mniejsze emisje związane z energią oraz większe bezpieczeństwo energetyczne

– podkreśliła von der Leyen.

W swoim przemówieniu zachęciła również pozostałe państwa do przyłączenia się do inicjatywy. Poparcie dla globalnej elektryfikacji wpisuje się w szerszą strategię UE, która zakłada stopniowe ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych oraz zwiększanie roli energii elektrycznej w gospodarce.

Redukcja emisji o 90 proc. do 2040 roku

Elektryfikacja ma być jednym z narzędzi realizacji europejskich celów klimatycznych. Von der Leyen przypomniała, że Unia Europejska zmierza do osiągnięcia celu klimatycznego na 2030 rok, zakładającego ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o ponad połowę. Kolejnym etapem ma być redukcja emisji o 90 proc. do 2040 roku, a następnie osiągnięcie neutralności klimatycznej w 2050 roku.

Jesteśmy na dobrej drodze do osiągnięcia naszego celu klimatycznego na 2030 rok, polegającego na ograniczeniu emisji o ponad połowę, i wyznaczyliśmy kierunek redukcji emisji o 90 proc. do 2040 roku

– powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej.

Realizacja tych założeń będzie wymagała dalszych zmian w europejskiej energetyce, przemyśle, budownictwie i transporcie.

Ponad 300 mld euro na zrównoważone inwestycje

Trzecim filarem przedstawionej strategii jest współpraca międzynarodowa. Von der Leyen podkreśliła, że transformacja energetyczna nie może ograniczać się wyłącznie do państw europejskich. Jej zdaniem skuteczna odpowiedź na kryzys klimatyczny wymaga działań w skali globalnej.

Transformacja w kierunku czystej energii może zakończyć się sukcesem tylko wtedy, gdy powiedzie się na całym świecie

– zaznaczyła.

Przewodnicząca KE przypomniała, że Europa jest największym na świecie dostawcą finansowania klimatycznego. Według przedstawionych przez nią danych w ubiegłym roku UE przeznaczyła ponad 32 mld euro na wsparcie krajów rozwijających się. Jednocześnie w ramach inicjatywy Global Gateway zmobilizowano ponad 300 mld euro na zrównoważone inwestycje. Środki te mają wspierać rozwój gospodarek opartych na czystej energii oraz wzmacniać międzynarodową współpracę w obszarze transformacji energetycznej.

Kryzys klimatyczny i bezpieczeństwo energetyczne coraz silniej się łączą

W swoim wystąpieniu Ursula von der Leyen odniosła się również do ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym powodzi w Nepalu, susz w Sudanie i Ameryce Środkowej oraz jednego z najgorszych sezonów pożarów lasów w Europie. Przewodnicząca KE ostrzegła, że świat zmierza w kierunku przekroczenia celu ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C.

Znajdujemy się w globalnym punkcie zwrotnym. Najnowszy raport Organizacji Narodów Zjednoczonych jest jednoznaczny. Zmierzamy do przekroczenia celu 1,5 stopnia, a każdy ułamek stopnia ma znaczenie

– powiedziała.

W jej ocenie obecne wyzwania wymagają przyspieszenia działań, a nie wycofywania się z dotychczasowych zobowiązań.

Co oznacza cel 46 proc. elektryfikacji i czy jest obowiązkowy?

Zapowiedziane przez Ursulę von der Leyen zwiększenie udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 46 proc. w 2040 roku oznacza istotną zmianę w sposobie funkcjonowania europejskiej gospodarki. Nie chodzi wyłącznie o produkowanie większej ilości prądu, ale przede wszystkim o zastępowanie paliw kopalnych energią elektryczną w ogrzewnictwie, transporcie i przemyśle. Należy jednak rozróżnić status poszczególnych unijnych celów. Redukcja emisji gazów cieplarnianych netto o 90 proc. do 2040 roku względem poziomu z 1990 roku została wpisana do europejskiego prawa klimatycznego. Jest to prawnie wiążący cel dla całej Unii Europejskiej.

Natomiast osiągnięcie 46-procentowego udziału elektryczności stanowi założenie unijnego planu elektryfikacji, a nie odrębny, prawnie wiążący obowiązek nałożony na każde państwo członkowskie. Oznacza to, że Polska nie została automatycznie zobowiązana do osiągnięcia dokładnie takiego samego wskaźnika.

Istotne jest również rozróżnienie dwóch danych przywoływanych w przemówieniu. Ponad 70-procentowy udział czystych źródeł w produkcji energii elektrycznej w UE dotyczy 2025 roku i obejmuje między innymi odnawialne źródła energii oraz energetykę jądrową. Z kolei cel 46 proc. odnosi się do udziału elektryczności w całkowitym końcowym zużyciu energii, a więc także w sektorach, które obecnie wykorzystują przede wszystkim paliwa kopalne.

Co unijna elektryfikacja oznacza dla Polski?

Dla Polski przyspieszenie elektryfikacji może oznaczać jedną z największych zmian w krajowym systemie energetycznym w nadchodzących kilkunastu latach. Jej konsekwencje będą odczuwalne nie tylko przez producentów energii, ale również gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa przemysłowe i użytkowników transportu. W ogrzewnictwie elektryfikacja będzie wiązała się przede wszystkim z rozwojem pomp ciepła i stopniowym ograniczaniem wykorzystania kotłów na paliwa kopalne. Dla właścicieli budynków oznacza to możliwość zmniejszenia zużycia paliw, ale również konieczność poniesienia kosztów inwestycyjnych. Opłacalność takich rozwiązań będzie zależała od cen energii elektrycznej, efektywności urządzeń oraz standardu energetycznego budynków.

W transporcie wzrost znaczenia elektryczności może przyspieszyć rozwój samochodów elektrycznych, autobusów zeroemisyjnych i infrastruktury ładowania. Kluczowym wyzwaniem pozostanie jednak dostępność ładowarek, szczególnie dla mieszkańców budynków wielorodzinnych, oraz relacja kosztów ładowania do cen paliw.

Jeszcze większe znaczenie gospodarcze może mieć elektryfikacja przemysłu. Zastępowanie gazu i innych paliw energią elektryczną w wybranych procesach produkcyjnych może ograniczać emisje i zwiększać efektywność energetyczną. Warunkiem pozostaje jednak dostęp do stabilnych dostaw energii po konkurencyjnych cenach. Polska stoi przy tym przed szczególnym wyzwaniem ze względu na nadal wysoki udział węgla w produkcji energii elektrycznej. Oznacza to, że zwiększaniu zużycia prądu powinien towarzyszyć rozwój niskoemisyjnych źródeł wytwórczych. W przeciwnym razie korzyści klimatyczne wynikające z elektryfikacji będą mniejsze, niż mogłyby być w systemie opartym na czystszej energii.

Czytaj również

Mec. Lewandowski: KE oficjalnie poparła zamach stanu Donalda Tuska

Od dziś kolejna opłata za zakupy spoza UE. Bruksela zdecydowała

Policja wkroczyła do TK. "Czy von der Leyen zajęła już stanowisko?"

Kaczyński ostro odpowiada Tuskowi po oskarżeniach o Polexit. „Jak zwykle kłamie”

Tusk histeryzuje w sprawie wypowiedzi Kaczyńskiego o reformie UE: Chce Polexitu

Kaczyński mówił o możliwości wyjścia Polski z UE. „Twarda i ryzykowna metoda nacisku”

Dlaczego realizacja planu może być trudniejsza, niż wynika z deklaracji?

Jedną z najważniejszych przeszkód w przyspieszaniu elektryfikacji pozostaje stan infrastruktury elektroenergetycznej. Zwiększenie wykorzystania energii elektrycznej w ogrzewnictwie, transporcie i przemyśle będzie wymagało rozbudowy oraz modernizacji sieci przesyłowych i dystrybucyjnych. Wyzwaniem stanie się nie tylko wzrost rocznego zapotrzebowania na energię, ale również większe obciążenie systemu w określonych godzinach. Przykładowo zimą jednoczesna praca pomp ciepła, zakładów przemysłowych i infrastruktury ładowania samochodów elektrycznych może zwiększać zapotrzebowanie na moc. Dlatego rozwój elektryfikacji będzie wymagał inwestycji w magazyny energii, elastyczne zarządzanie zużyciem, inteligentne sieci oraz nowe źródła wytwórcze.

Drugą istotną barierą są ceny energii. Technologie elektryczne często charakteryzują się wysoką sprawnością, jednak nie zawsze przekłada się to na niższe koszty użytkowania. Jeżeli energia elektryczna pozostanie droga w porównaniu z gazem lub innymi paliwami, gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa mogą odkładać decyzje o inwestycjach.

Znaczenie ma również koszt zakupu nowych urządzeń. Wymiana systemu ogrzewania, modernizacja instalacji przemysłowej czy zakup pojazdu elektrycznego wymagają kapitału, a potencjalne oszczędności pojawiają się dopiero w kolejnych latach. Ostatecznie tempo elektryfikacji będzie więc zależało nie tylko od unijnych regulacji, ale także od dostępności finansowania, rozwoju infrastruktury oraz rzeczywistej opłacalności technologii elektrycznych.

Czy większa elektryfikacja oznacza niższe rachunki za energię?

Jednym z najważniejszych argumentów przedstawionych przez Ursulę von der Leyen jest możliwość obniżenia kosztów energii dla odbiorców. Nie oznacza to jednak, że podwojenie udziału elektryczności automatycznie przełoży się na spadek rachunków. Potencjalne oszczędności wynikają przede wszystkim z wyższej efektywności niektórych technologii elektrycznych. Pompa ciepła może dostarczyć kilka jednostek energii cieplnej z jednej jednostki pobranej energii elektrycznej, a samochód elektryczny wykorzystuje energię efektywniej niż pojazd z silnikiem spalinowym. Jednocześnie całkowity koszt użytkowania zależy od cen energii, opłat dystrybucyjnych, kosztów zakupu urządzeń oraz warunków ich eksploatacji.

Dla polskich odbiorców szczególnie ważna będzie zatem relacja cen prądu do cen innych nośników energii. Jeśli rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynowania i elastycznych taryf pozwoli ograniczać koszty zasilania, elektryfikacja może stać się ekonomicznie atrakcyjna. Jeżeli jednak wzrostowi zużycia energii elektrycznej będą towarzyszyć wysokie koszty infrastruktury i utrzymujące się wysokie ceny prądu, część oczekiwanych korzyści może nie zostać osiągnięta.

Dlatego o powodzeniu unijnego planu elektryfikacji zdecyduje nie tylko realizacja wskaźnika 46 proc., ale przede wszystkim to, czy energia elektryczna stanie się konkurencyjnym i dostępnym rozwiązaniem dla europejskich gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw.